به گزارش خبرگزاری ایمنا و به نقل از راشاتودی، چند ساعت پس از آنکه آمریکا «عملیات خشم حماسی» (Operation Epic Fury) را آغاز کرد، ایران حملات تلافیجویانهای را علیه پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه انجام داد. در حالی که فضای شدیدی از سانسور برقرار است، نشانهها حاکی از آن است که میزان خسارت بسیار بیشتر از چیزی است که پنتاگون اعلام میکند.
سه هفته از آغاز جنگ گذشته و شمار تلفات آمریکاییها همچنان در حال افزایش است.
ارتش آمریکا تأیید کرده که در پی حملات ایران در سراسر منطقه، ۱۳ نظامی آمریکایی کشته شدهاند. علاوه بر این، یک نظامی دیگر نیز در کویت بر اثر «یک حادثه مرتبط با وضعیت سلامتی» جان خود را از دست داده است.
اوایل امروز، ایران پس از هشدار درباره اینکه جان شهروندان بریتانیایی در خطر است، موشکهایی به سوی یک پایگاه مشترک آمریکا و بریتانیا در جزیره دیهگو گارسیا شلیک کرد. هرچند این موشکها به پایگاه اصابت نکردند، اما این اقدام نشاندهنده افزایش شدید تنشها در منطقه است.
دیهگو گارسیا که بخشی از مجمعالجزایر چاگوس در اقیانوس هند است، حدود ۴۰۰۰ کیلومتر از ایران فاصله دارد. این پایگاه به دلیل استقرار بمبافکنهای دوربرد و تجهیزات راهبردی، یکی از مراکز کلیدی عملیات نظامی آمریکا در سراسر آسیا به شمار میرود.
این حمله اندکی پس از آن انجام شد که گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه بریتانیا به آمریکا اجازه داده از این پایگاه برای عملیات علیه ایران استفاده کند.
در ۱۳ مارس، یک هواپیمای سوخترسان KC‑135 استراتوتنکر آمریکا در غرب عراق سقوط کرد و هر شش خدمه آن کشته شدند؛ موضوعی که فرماندهی مرکزی آمریکا (CENTCOM) آن را تأیید کرده است.
یکشنبه گذشته، ارتش ایتالیا اعلام کرد که پایگاه هوایی «علی السالم» در کویت که محل استقرار نیروهای ایتالیایی و آمریکایی است، هدف حمله پهپادی قرار گرفته، اما تمام نیروهای این کشور سالم هستند.
به گفته ارتش ایتالیا، این پهپاد به یک پناهگاه مورد استفاده «گروه مأموریت هوایی ایتالیا» اصابت کرده است. هرچند نوع دقیق هواپیمای آسیبدیده اعلام نشده، اما احتمال دارد پهپاد MQ‑9A Predator B بوده باشد؛ یکی از داراییهای مهم نیروی هوایی ایتالیا در مأموریتهای بینالمللی.
روز شنبه نیز روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد که پنج هواپیمای سوخترسان نیروی هوایی آمریکا در پایگاه هوایی «پرنس سلطان» در عربستان سعودی در اثر حمله آسیب دیدهاند.
هفته گذشته نیز واشنگتن مرگ هشت نظامی را تأیید کرده بود. همچنین سه جنگنده در شرایطی مرموز از دست رفتند و گزارشهای مربوط به خسارت پایگاههای آمریکایی نه از طریق بیانیههای پنتاگون، بلکه از طریق تصاویر ماهوارهای و ویدئوهای تلفن همراه منتشر شدهاند؛ ویدئوهایی که اغلب برخلاف قوانین سختگیرانه سانسور زمان جنگ ضبط شدهاند.
این منابع نشان میدهند که ایران در حال اجرای یک کارزار حملات دقیق است که هدف آن زمینگیر کردن هواپیماهای آمریکایی و مهمتر از آن، فلج کردن شبکه پیشرفته دفاع موشکی بالستیک آمریکا است.
آمریکا چند پایگاه در خاورمیانه دارد؟
ایالات متحده شبکهای شامل ۱۹ پایگاه نظامی دائمی و موقت در سراسر خاورمیانه دارد. بزرگترین آنها پایگاه هوایی «العدید» در قطر است که حدود ۱۰ هزار نیرو در آن مستقر هستند و به عنوان مقر پیشروی فرماندهی مرکزی آمریکا (CENTCOM) عمل میکند.
هشت پایگاه دائمی آمریکا در بحرین، مصر، عراق، اردن، کویت، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی قرار دارند. تا میانه سال ۲۰۲۵، بین ۴۰ تا ۵۰ هزار نظامی آمریکایی در هر زمان در این منطقه مستقر بودهاند.
این پایگاهها ایران را از سمت غرب و جنوب احاطه کردهاند و در حال حاضر نیز حضور ناوهای هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» و «یواساس جرالد آر. فورد» در خلیج فارس آنها را تقویت میکند. این دو ناو هستهای در مجموع بیش از ۱۰ هزار نفر خدمه و بیش از ۱۳۰ جنگنده را در اختیار دارند.
ارتش ایران همه پایگاههای آمریکا در منطقه را «اهداف مشروع» اعلام کرده و تاکنون تأسیسات آمریکایی در شش کشور هدف موشکها و پهپادهای ایرانی قرار گرفتهاند.
کدام پایگاههای آمریکا هدف قرار گرفتهاند؟
تا ۱۷ مارس، پایگاهها و تأسیسات زیر هدف موشکها و پهپادهای ایران قرار گرفتهاند (در برخی موارد بیش از یک بار):
- پایگاه پشتیبانی دریایی آمریکا در بحرین (مقر ناوگان پنجم)
- شهر منامه در بحرین (چند هتل محل اقامت نیروهای آمریکایی)
- فرودگاه بینالمللی اربیل در عراق
- پایگاه هوایی موفق السلتی در اردن
- پایگاه هوایی علی السالم در کویت
- کمپ بوهرینگ در کویت
- کمپ عریفجان در کویت
- پایگاه دریایی محمد الاحمد در کویت
- پایگاه هوایی العدید در قطر
- پایگاه هوایی الظفره در امارات
- بندر جبل علی در امارات
- پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان
- پایگاه هوایی عینالاسد در عراق
اهداف ایران چیست؟
حملات به پایگاههای هوایی آمریکا با هدف کاهش توان آمریکا برای انجام عملیات هوایی علیه ایران و وادار کردن آن به عقببردن هواپیماها به پایگاههای دورتر انجام میشود؛ جایی که ادامه عملیات مستلزم سوختگیری هوایی خواهد بود.
دادههای FlightRadar24 نشان داد که پس از حمله موشکی و پهپادی شب ۹ مارس، تعداد زیادی از هواپیماهای سوخترسان KC‑135 پایگاه پرنس سلطان را ترک کردند. یک تحلیل ابتدایی نشان میدهد توان آمریکا برای انجام مأموریتهای هوایی بر فراز ایران بین ۳۵ تا ۵۰ درصد کاهش یافته است.
کارزار ایران همچنین تمرکز زیادی بر نابود کردن تجهیزات راداری و تضعیف شبکه دفاع موشکی THAAD آمریکا داشته است.
در نخستین روز درگیری، یک پهپاد شاهد ایرانی به گنبد رادار AN/TPS‑59 در پایگاه ناوگان پنجم آمریکا در بحرین برخورد کرد و این سامانه ۳۰۰ میلیون دلاری را نابود کرد. این رادار که در سال ۲۰۰۷ نصب شده بود، تنها رادار متحرک با پوشش ۳۶۰ درجه برای شناسایی موشکهای بالستیک تاکتیکی توصیف شده بود.
تصاویر ماهوارهای و ویدئوها نشان میدهند گنبدهای راداری در کمپ عریفجان و پایگاه علی السالم در کویت و همچنین در پایگاه الظفره در امارات نیز نابود شدهاند.
در پایگاه العدید قطر نیز یک رادار هشدار اولیه AN/FPS‑132 به ارزش حدود یک میلیارد دلار که تنها شش نمونه از آن در جهان وجود دارد، در ۲۸ فوریه توسط یک موشک بالستیک ایرانی هدف قرار گرفت.
با نابودی این تجهیزات راداری، توان آمریکا و اسرائیل برای ردیابی موشکهای بالستیک ورودی کاهش یافته است. نتیجه آن در اسرائیل دیده شد؛ جایی که تا ۶ مارس موشکهای ایرانی کمتر از سه دقیقه پس از به صدا درآمدن آژیرها به تلآویو میرسیدند، در حالی که پیش از آن این زمان حدود هشت دقیقه بود.
در دستکم چهار نقطه — از جمله پایگاه موفق السلتی در اردن، پایگاه پرنس سلطان در عربستان و دو پایگاه در امارات — سامانههای راداری AN/TPY‑2 مرتبط با سامانه دفاع موشکی THAAD هدف قرار گرفتند. تصاویر ماهوارهای نشان میدهد این سامانههای ۵۰۰ میلیون دلاری در اردن و عربستان به طور کامل نابود شدهاند.
با وجود کاهش تعداد موشکهای شلیکشده از سوی ایران، نابودی سامانههای هشدار اولیه و زیرساخت THAAD آمریکا نشان میدهد که احتمال اصابت موشکهای ایرانی به اهداف در روزها و هفتههای آینده بیشتر خواهد شد.
چگونه خسارتها پنهان میشوند؟
آمریکا سیاست سکوت و انکار را در پیش گرفته و پنتاگون از پاسخ به درخواستهای رسانهها خودداری کرده است. وزارت جنگ آمریکا در پاسخ به پرسش CNN درباره وضعیت سامانههای THAAD اعلام کرد: «به دلیل مسائل امنیت عملیاتی، درباره وضعیت قابلیتهای مشخص در منطقه اظهار نظر نمیکنیم.»
در همین حال شرکتهای تصویربرداری ماهوارهای Planet Labs و Maxar انتشار تصاویر از منطقه را متوقف کردهاند. Planet Labs اعلام کرد انتشار تصاویر جدید را با تأخیر ۱۴ روزه انجام میدهد تا «از به خطر افتادن نیروهای متحد و شرکای ناتو توسط بازیگران متخاصم جلوگیری شود.»
کشورهای پادشاهی حوزه خلیج فارس نیز اقدامات سختگیرانهتری اتخاذ کردهاند. امارات تهدید کرده هر فردی که ویدئوهای حملات ایران را منتشر کند با جریمه و زندان روبهرو خواهد شد. در بحرین نیز دادستانها reportedly خواستار مجازات اعدام برای فردی شدهاند که ویدئویی از عملکرد نادرست سامانه دفاع هوایی پاتریوت آمریکا منتشر کرده بود؛ سامانهای که گفته میشود به یک منطقه مسکونی برخورد کرده و بیش از ۳۰ غیرنظامی را کشته است. فرماندهی مرکزی آمریکا و دولت بحرین ادعا کردهاند که این تلفات ناشی از یک پهپاد ایرانی بوده است.
چند نظامی آمریکایی کشته شدهاند؟
تا ۱۰ مارس، کشته شدن هشت نظامی آمریکایی از زمان آغاز درگیریها تأیید شده بود. شش نفر از آنها در حمله موشکی ایران به کمپ عریفجان در کویت کشته شدند؛ زمانی که موشکی به یک «مرکز عملیات تاکتیکی مستحکم» اصابت کرد.
به گفته پنتاگون، یک سرباز دیگر در حمله موشکی به پایگاه پرنس سلطان در عربستان کشته شد و یک نظامی دیگر نیز در حادثهای «غیرمرتبط با نبرد» در کمپ بوهرینگ در کویت جان باخت.
از ۲۸ فوریه تاکنون حدود ۱۴۰ نظامی آمریکایی نیز زخمی شدهاند.
تهران اما مدعی است که آمار واقعی تلفات آمریکا بسیار بیشتر است. علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، در مصاحبهای در ۷ مارس، دونالد ترامپ را به «دروغ گفتن» درباره شمار تلفات متهم کرد و گفت احتمالاً آمریکا بعداً این آمار را «به تدریج و تحت عنوان حوادث یا دلایل مشابه» افزایش خواهد داد.
ترامپ و وزیر جنگ او نیز به مردم آمریکا هشدار دادهاند که احتمال افزایش تلفات وجود دارد. وزیر جنگ آمریکا در ۸ مارس گفت: «چنین اتفاقاتی بدون تلفات رخ نمیدهد. تلفات بیشتری خواهد بود.»
چه کسی جنگندههای F‑15 آمریکا را سرنگون کرد؟
در ۲ مارس سه جنگنده F‑15E نیروی هوایی آمریکا بر فراز کویت سقوط کردند؛ حادثهای که فرماندهی مرکزی آمریکا آن را «احتمالاً آتش خودی» توصیف کرد. هر شش خدمه با موفقیت اجکت کردند و CENTCOM اعلام کرد این هواپیماها به اشتباه توسط پدافند هوایی کویت در جریان درگیری با جنگندههای ایرانی هدف قرار گرفتهاند.
اما تحلیلهای انجامشده نشان میدهد این روایت احتمالاً درست نیست. در ویدئوهای منتشرشده هیچ رد مشخصی از موشکهای سامانههای پدافندی پاتریوت، HAWK، NASAMS یا Spada 2000 کویت دیده نمیشود و نوع آسیب واردشده به هواپیماها — که نزدیک موتورهای آنها بوده — با موشکهای این سامانهها مطابقت ندارد.
در نتیجه، احتمال بیشتری وجود دارد که این جنگندهها با موشکهای حرارتی از سوی جنگندههای ایرانی یا کویتی سرنگون شده باشند. برخی ویدئوهای تأییدنشده نیز نشان میدهد که ممکن است دستکم یکی از این هواپیماها توسط یک جنگنده F‑18 کویتی هدف قرار گرفته باشد.
نظر شما