به گزارش خبرگزاری ایمنا، در دامن شهرِ فرهنگ و تاریخ ایران «اصفهان» جایی فراتر از یک گورستان عادی، شهر خاموشی قرار دارد که نفسهای تاریخ را در سنگهایش حبس کرده است؛ تختفولاد، این مکان تنها مدفن مردگان نیست؛ روایتگر زندهای است از عرفان، هنر، دانش و حماسهای که قرنها در بطن این سرزمین جریان داشته است.
تختفولاد، این نگین تپنده در دل کویر، نه تنها مدفن مردگان، که روایتی زنده از عرفان، هنر، دانش و حماسهای است که قرنها در تار و پود این سرزمین تنیده شده است.
قدم به این حریم که مینهی، گویی از دروازه زمان عبور کردهاید، سکوت عمیق، تنها با نجوای باد در لابهلای درختان کهنسال سرو و کاج شکسته میشود؛ این سکوت نجوایی از هزاران حکایت ناگفته است؛ سنگهای قبر با آن خطوط ظریف و اسلیمیهای پرپیچوخم گویی کتیبههای سنگیِ کتابی عظیم هستند که هر صفحهاش روایتی از عشق، ایثار، معرفت و هنر را بازگو میکند.
این مجموعه عظیم، تنها خاک نیست؛ گنجینهای از نامها است؛ عارفان وارستهای همچون میرفندرسکی، دانشمندان و حکیمانی نظیر آقا جمال خوانساری، شهدای حماسهساز دفاع مقدس و هنرمندان چیرهدست، همگی در این خاک مقدس آرمیدهاند و یادشان، پیوند جاودانه ایمان و مقاومت را فریاد میزند.
معماری تختفولاد، موزهای بیبدیل است. بقعههای آجری با گنبدهای خوشترکیب، حجاریهای استادانه بر سنگهای مرمر و گرانیت، ایوانهای سایهگستر و سقاخانههای قدیمی، همگی جلوههایی از شکوه معماری اسلامی-ایرانی و نمادی از زندگی و زیباییپرستی در دل این شهر خاموش هستند.
هوا در تختفولاد سنگین نیست؛ بلکه آمیخته با وقار تاریخ و عطر معنویت است. اینجا زمین با آسمان در گفتوگویی ابدی است و هر قدم، ادای احترامی است به قرنها زیستن، عشق ورزیدن، جهاد کردن و دانستن.
تختفولاد، موزهای زنده است که روح تمدن اصفهان را در خود نگاه داشته؛ تمدنی که عرفان و هنرش در هم تنیده، دانش و جهادش همپا بوده و یادگارانش نماد اصالت، عمق و جاودانگی شدهاند.
تختفولاد، کتاب سنگیِ هویت ماست؛ صفحههایش را باید با دل خواند و روایتش را با جان شنید.
ثبت ملی و آغاز احیا
قبرستان تاریخی تختفولاد، با وسعت بالغبر ۷۵ هکتار در جنوب غربی اصفهان، یکی از مهمترین و کهنترین قبرستانهای ایران است. این مجموعه ارزشمند تا سال ۱۳۶۳ بهعنوان قبرستان عمومی شهر مورد استفاده قرار میگرفت و پس از آن، با احداث آرامستان باغ رضوان، دفن عمومی در آن متوقف شد و تنها افراد برجسته و نامآور شهر در این مجموعه تاریخی به خاک سپرده میشوند.
در پی پیگیریهای دهه ۷۰، تختفولاد در بیستوششم خرداد ۱۳۷۵ به ثبت ملی رسید و از آن زمان، ۲۶ خرداد هر سال بهعنوان «روز نکوداشت تختفولاد» گرامی داشته شده است و برنامههای مختلفی بهمنظور پاسداشت این میراث ارزشمند برگزار میشود.
رهبر شهید ایران حضرت امام سید علی خامنهای (ره) سال ۱۳۸۰ با سفر به اصفهان، توجه ویژهای به تختفولاد مبذول داشتند؛ این بازدید، نقطه عطفی در احیای این مجموعه تاریخی بود و از آن زمان تاکنون، اقدامات گستردهای برای حفاظت، مرمت و بازآفرینی آن در دستور کار مدیریت شهری و اداره کل میراث فرهنگی استان قرار گرفته است.
گنجینهای از تاریخ و فرهنگ
این قبرستان که دارای بیش از ۲۰ تکیه و بالغبر ۴۰ عرصه دفن است، شامل مجموعهای از بناهای آرامگاهی و عمارتهای تاریخی است که تعداد آنها به بیش از ۶۰ اثر تاریخی میرسد و برخی از این آثار بهطور جداگانه نیز در فهرست میراث ملی به ثبت رسیدهاند.
مقایسه با سایر قبرستانهای تاریخی ایران، مانند دارالسلام شیراز و گورستان تاریخی یزد، اهمیت تختفولاد را دوچندان میکند. این مجموعه بهواسطه اهمیت تاریخی، فرهنگی و اقدامات حفاظتی انجامشده، بهعنوان الگویی منحصربهفرد در احیای قبرستانهای تاریخی کشور شناخته میشود.
نقش تختفولاد در هویت ملی
در بررسی هویت یک شخصیت یا یک مکان، تنها به ظاهر بسنده نمیشود؛ ریشههای هویتی و میراث ناملموس نیز نقشی کلیدی ایفا میکنند. تختفولاد نیز تنها یک بافت تاریخی نیست، بلکه بخشی جداییناپذیر از هویت، فرهنگ و تمدن اصفهان را در خود جای داده و نقشی برجسته در تاریخ و هویت ملی ایران ایفا میکند.
با وجود مداخلات و حوادث تاریخی، آمار دقیقی از تعداد متوفیان تختفولاد در دست نیست؛ با این حال بررسیهای انجامشده نشان میدهد که این گورستان تاریخی در حال حاضر بیش از ۱۰۰ هزار سنگ مزار را در خود جای داده است و حدود ۲۰۰۰ نفر از مشاهیر و نامآوران شهر در آن آرمیدهاند.
تختفولاد، میراثی گرانبهاست که با نگاه ویژه رهبر شهید انقلاب و تلاشهای مستمر مسئولان و مردم، همچنان زنده و پویا، راوی تاریخ و فرهنگ ایران زمین است.
نظر شما