به گزارش خبرگزاری ایمنا، در چهاردهمین روز از شروع جنگ تحمیلی آمریکا - اسرائیل به ایران و با گذشت دوازدهروز از بسته شدن تنگه هرمز بحران انرژی ابعاد گستردهتری پیدا کرد. گزارشها نشان داد که قیمت گاز در هند تا ۱۰۰ درصد افزایش پیدا کرده است. فعالان صنعت غذا در شهر بمبئی که قلب تجاری هند محسوب میشود از افزایش شدید قیمتها در بازار آزاد خبر دادند.
با وجود تلاش دولتها برای کنترل بازار، قیمت نفت همچنان افزایش پیدا کرده است. گزارشها نشان داد که قیمت نفت حتی پس از آزادسازی ذخایر استراتژیک نیز از مرز ۱۰۱ دلار در هر بشکه عبور کرده است. شبکه NBC آمریکا نیز به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد که ترامپ نگران واکنش بازارها است و بیم آن دارد که افزایش قیمت بنزین به یک بحران سیاسی برای او تبدیل شود. به گفته این منابع، کاخ سفید معتقد است که طی دو هفته آینده افزایش قیمت سوخت میتواند به یک بحران شدید سیاسی تبدیل شود.
در همین زمان برخی سیاستمداران آمریکایی اهمیت باز نگه داشتن تنگه هرمز را مورد تأکید قرار دادند. نیوت گینگریچ رئیس سابق مجلس نمایندگان آمریکا اعلام کرد اگر ایالات متحده نتواند تنگه هرمز را باز نگه دارد، این جنگ بهزودی به شکست آمریکا منجر خواهد شد.
همزمان گزارش وال استریت ژورنال نشان داد که دولت ترامپ در مورد استفاده از ذخایر استراتژیک نفت موضع خود را تغییر داده است. در ابتدا دولت آمریکا به متحدان گروه هفت اعلام کرده بود که آزادسازی نفت ضرورتی ندارد، اما تنها چند ساعت بعد بهدلیل نگرانی از نوسانات بازار و احتمال بسته شدن تنگه هرمز تصمیم خود را تغییر داد. در نتیجه آژانس بینالمللی انرژی آزادسازی بیسابقه ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک را تصویب کرد که بیش از ۱۰۰ میلیون بشکه آن سهم آمریکا بود. این تغییر ناگهانی موجب غافلگیری برخی متحدان آمریکا شد، اما آنها برای جلوگیری از بیثباتی بازار با این تصمیم همراه شدند.
در همین دوره گزارشهایی از وضعیت بحرانی تردد دریایی در تنگه هرمز منتشر شد. آمارها نشان میداد که تعداد نفتکشهای عبوری از این تنگه به صفر رسیده و حدود ۴۰۰ نفتکش در حالت انتظار قرار گرفتهاند، همچنین عبور کشتیهای باری نیز متوقف شده و حدود ۲۵۰ کشتی باری در ترافیک دریایی منتظر عبور بودند.
با ادامه بحران، دولت آمریکا تلاش کرد افزایش قیمت نفت را به شکل دیگری توجیه کند. دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود اعلام کرد که ایالات متحده بزرگترین تولیدکننده نفت در جهان است، بنابراین میتواند از افزایش قیمت نفت در بازار جهانی درآمدزایی کند. با این حال همزمان وزیر انرژی آمریکا اعلام کرد که ترامپ نسبت به افزایش کوتاهمدت هزینههای انرژی ابراز نگرانی کرده است و آزادسازی ذخایر نفتی تا حدی با هدف تضمین تأمین انرژی در کوتاهمدت بهویژه برای آسیا انجام میشود.
در همین زمان بازتاب پیام رهبر جدید ایران در رسانههای بینالمللی نیز توجه زیادی جلب کرد. شبکه بیبیسی گزارش داد که رهبر ایران در نخستین بیانیه خود متعهد شده است که تنگه هرمز همچنان بسته خواهد ماند و ایران انتقام شهروندان کشته شده در جنگ را خواهد گرفت. شبکه دویچه وله نیز گزارش داد که رهبر ایران با افزایش قیمت نفت خواستار ادامه بسته شدن تنگه هرمز شده است. در همین زمان قیمت نفت به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید و نفت برنت حدود ۱۰۰.۴۱ دلار معامله شد.
بیستوسوم اسفند گزارشهایی منتشر شد که نشان میداد ایران تاکنون ۱۶ کشتی را در تنگه هرمز مورد اصابت قرار داده است. برخی تحلیلگران معتقد بودند همین اقدام کافی است تا ایران کنترل حدود ۲۰ درصد از نفت جهان را در اختیار بگیرد و به نوعی هژمون نفتی تبدیل شود؛ وضعیتی که ایالات متحده از دهه ۱۹۷۰ تلاش کرده از شکلگیری آن در خاورمیانه جلوگیری کند. بر اساس این تحلیلها ایران در حال تضعیف نیست، بلکه در حال افزایش قدرت خود است.
افزایش قیمت انرژی و بلیط
در همین زمان دویچه بانک گزارش داد که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران موجب افزایش ۵۸ درصدی قیمت سوخت جت شده است. این افزایش شدید بهعنوان زنگ خطری برای صنعت هوانوردی جهان تلقی شد. تنها در هفته نخست پس از آغاز جنگ، قیمت بلیتهای پیشخرید برای پروازهای میانقارهای بیش از دو برابر افزایش پیدا کرده است.
با ادامه بحران، وزارت انرژی آمریکا اعلام کرد که قصد دارد ۱۷۲ میلیون بشکه نفت خام از ذخایر استراتژیک آزاد کند. ایتالیا نیز اعلام کرد که ۹ میلیون بشکه نفت به طرح آزادسازی ذخایر استراتژیک اضافه خواهد کرد. با این حال نیویورک تایمز گزارش داد که شوک نفتی ناشی از بحران ایران ممکن است موجب شود بسیاری از کشورها به سمت انرژیهای جایگزین همچون انرژیهای پاک یا حتی زغال سنگ حرکت کنند.
همزمان اثرات جنگ بر بازارهای مالی و صنایع دفاعی نیز آشکار شد. پس از سقوط چند هواپیمای سوخترسان آمریکایی، سهام شرکت هواپیماسازی بوئینگ حدود ۴.۴ درصد کاهش پیدا کرده است.. این شرکت دومین شرکت بزرگ صنایع دفاعی جهان محسوب میشود و سقوط ارزش سهام آن نشاندهنده نگرانی بازارها از پیامدهای جنگ بود.
در ادامه این روند، قیمت نفت برنت از ۱۰۳ دلار در هر بشکه عبور کرد. حتی آزادسازی ذخایر استراتژیک نیز نتوانست جلوی افزایش شدید قیمت نفت را بگیرد. بازار نفت در روز پانزدهم جنگ در محدوده ۱۰۴ دلار در هر بشکه بسته شد و برای دو روز در همین سطح باقی ماند.
وال استریت ژورنال به نقل از رئیس شرکت کشتیرانی مرسک هشدار داد که هرچه تنگه هرمز بیشتر بسته بماند، پر کردن ذخایر نفت در آسیا دشوارتر خواهد شد. همزمان واشنگتن برای ایجاد ثبات در بازار انرژی تصمیم گرفت تحریمهای نفتی روسیه را به مدت ۳۰ روز لغو کند. به گفته اسکات بسنت وزیر خزانهداری دولت ترامپ، این اقدام با هدف ایجاد ثبات در بازار انرژی انجام شده است.
با وجود این اقدامات، پس از گذشت ۱۵ روز جنگ تحمیلی بازار همچنان صعودی باقی ماند. بلومبرگ گزارش داد که واشنگتن در حال حاضر راهی برای مهار افزایش قیمت نفت ندارد و اگر شرایط ادامه پیدا کند قیمت نفت ممکن است هفتهای حدود ۳۰ دلار افزایش پیدا کند. در آغاز جنگ قیمت نفت حدود ۶۷ دلار بود، اما طی دو هفته به بیش از ۱۰۴ دلار رسید؛ یعنی افزایشی حدود ۳۷ دلار که نشاندهنده رشد نزدیک به یک و نیم برابری قیمت نفت در مدت کوتاه بود.
بسته شدن تنگه هرمز کشورهای دوردست را نیز با بحران سوخت روبهرو کرد. پس از دانمارک، وزیر انرژی استرالیا نیز اعلام کرد که اختلال در تنگه هرمز موجب کمبود سوخت در این کشور شده است. به گفته او کمبود سوخت حتی به مناطق روستایی استرالیا نیز رسیده است. آمارها نشان میدهد که استرالیا تنها برای ۱۸ روز بنزین، ۱۶ روز گازوئیل و ۱۴ روز سوخت هواپیما ذخیره دارد.
در چنین شرایطی برخی تحلیلگران هشدار دادند که اگر تنگه هرمز تا پایان ماه همچنان بسته باقی بماند، قیمت نفت ممکن است به ۱۵۰ یا حتی ۲۰۰ دلار در هر بشکه برسد. نشریه اکونومیست در گزارشی نوشت که چنین افزایشی میتواند اقتصاد جهانی را وارد رکود کند و بحران اقتصادی گستردهای را در سراسر جهان به وجود آورد.
نظر شما