زهرا فتورهچی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار کرد: افزایش تنشها و درگیریها در خاورمیانه بار دیگر نشان داده است که تحولات ژئوپلیتیکی این منطقه میتواند اثرات گستردهای بر اقتصاد جهانی و زنجیرههای تأمین صنایع راهبردی داشته باشد. بسیاری از مواد اولیه و منابع حیاتی که صنایع مختلف جهان به آن وابسته هستند، بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به تولید و صادرات کشورهای این منطقه ارتباط دارند.
وی افزود: یکی از مهمترین نمونهها اسید سولفوریک است؛ مادهای کلیدی که در تولید کودهای شیمیایی، فراوری فلزات، همچنین در صنایع پیشرفتهای مانند نیمهرساناها کاربرد دارد. بخش قابل توجهی از گوگرد مورد استفاده برای تولید این ماده بهعنوان محصول جانبی پالایش نفتهای ترش تولید میشود. بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده، منطقه خلیج فارس حدود ۴۴ درصد از تولید جهانی گوگرد را در اختیار دارد؛ سهمی که حتی از نقش این منطقه در تجارت هیدروکربنها نیز بیشتر است.
کارشناس اقتصادی گفت: به همین دلیل هرگونه اختلال در صادرات انرژی از این منطقه میتواند بهطور غیرمستقیم بر بازار گوگرد و در نتیجه قیمت اسید سولفوریک تأثیر بگذارد. برخی گزارشهای تحلیلی از جمله گزارش منتشر شده توسط bne IntelliNews هشدار دادهاند که اگر مسیرهای حیاتی حملونقل انرژی در منطقه بهویژه تنگه هرمز، برای مدت طولانی دچار اختلال شوند، بازار جهانی کودهای شیمیایی نیز با فشار جدی روبهرو خواهد شد. چنین وضعیتی در صورت تداوم میتواند بر تولیدات کشاورزی و امنیت غذایی در بسیاری از کشورهای جهان اثرگذار باشد.
فتورهچی بیان کرد: در کنار این موضوع، بازار فلزات نیز نسبت به تحولات خاورمیانه حساس است. آلومینیوم که یکی از مهمترین فلزات صنعتی جهان محسوب میشود، در ماههای اخیر با افزایش قیمت روبهرو شده است. گزارشها نشان میدهد که اختلالات عرضه ناشی از تنشهای منطقهای موجب شده است قیمتهای پیشنهادی آلومینیوم در بازار ژاپن به بالاترین سطح خود در بیش از یک دهه گذشته برسد، همچنین قیمت قراردادهای آتی سهماهه این فلز از مرز ۳۴۰۰ دلار در هر تن عبور کرده است.
وی دادمه داد: بخشی از این افزایش قیمت به نقش خاورمیانه در تولید جهانی آلومینیوم بازمیگردد. این منطقه حدود ۹ درصد از تولید جهانی این فلز را در اختیار دارد و هرگونه اختلال در تولید یا صادرات میتواند به سرعت بر بازارهای بینالمللی تأثیر بگذارد، تنگه هرمز در این میان یکی از مهمترین گلوگاههای انتقال انرژی و کالا به شمار میرود و محدودیت در تردد کشتیها میتواند جریان صادرات محصولات صنعتی و مواد اولیه را مختل کند.
کارشناس اقتصادی تصریح کرد: پیامدهای احتمالی این تحولات تنها به بازار فلزات و مواد شیمیایی محدود نمیشود و میتواند صنایع پیشرفته فناوری را نیز تحت تأثیر قرار دهد، برای نمونه اقتصاد تایوان بهشدت به واردات گاز طبیعی مایع وابسته است و بخش قابل توجهی از این واردات از قطر و از مسیر تنگه هرمز انجام میشود. گاز طبیعی مایع یکی از منابع اصلی تولید برق در این کشور است و هرگونه اختلال در تأمین آن میتواند فشار قابل توجهی بر شبکه انرژی تایوان وارد کند.
فتورهچی تصریح کرد: این موضوع از آن جهت اهمیت بیشتری پیدا میکند که تایوان یکی از مراکز اصلی تولید نیمهرساناهای پیشرفته در جهان است، شرکت TSMC بهتنهایی سهم بسیار بزرگی از تولید تراشههای پیشرفته را در اختیار دارد و این صنعت به تأمین پایدار انرژی وابستگی بالایی دارد. کارخانههای تولید نیمهرسانا از پیچیدهترین تأسیسات صنعتی جهان محسوب میشوند و حتی وقفههای کوتاه در تأمین برق میتواند روند تولید را مختل کند و خسارتهای سنگینی به همراه داشته باشد.
وی بیان کرد: در چنین شرایطی، هرگونه اختلال طولانیمدت در جریان انرژی و تجارت دریایی میتواند به سرعت در زنجیره تأمین جهانی فناوری منعکس شود. کاهش تولید تراشههای پیشرفته نهتنها صنایع الکترونیک مصرفی مانند تلفنهای همراه و رایانهها را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه میتواند بر صنایع خودروسازی، تجهیزات مخابراتی، فناوریهای هوش مصنوعی و بسیاری از حوزههای صنعتی دیگر نیز اثر بگذارد.
کارشناس اقتصادی تاکید کرد: به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران اقتصادی معتقدند که امنیت مسیرهای انرژی و تجارت دریایی در خاورمیانه نهتنها برای کشورهای منطقه، بلکه برای ثبات اقتصادی و صنعتی جهان اهمیت راهبردی دارد، اختلال در این مسیرها میتواند پیامدهایی فراتر از بازار انرژی داشته باشد و طیف گستردهای از صنایع جهانی را با چالش روبهرو کند.
نظر شما