به گزارش خبرگزاری ایمنا؛ فرزانه دهقانی، مدرس و پژوهشگر در حوزه سواد رسانه در یادداشتی نوشت: «در روزهایی که جنگ یا بحران سایهاش را بر زندگی مردم میگستراند، همه چیز رنگ دیگری میگیرد؛ حتی رسانه. خبر، تصویر و پیام دیگر فقط اطلاعات نیستند، بلکه تبدیل میشوند به عامل آرامش، اضطراب، امید یا ترس. در چنین زمانهای، جامعه بیش از هر چیز به نوع تازهای از سواد رسانهای نیاز دارد — سوادی که بتواند دلها را کنار هم نگه دارد و انسانها را از هم دور نکند.
من این معنا را «سواد رسانهای همبستگی» مینامم؛ مهارتی که فراتر از تحلیل خبر و تشخیص جعلیات است. در روزهای عادی، ما از سواد رسانهای برای فهم درست واقعیت استفاده میکنیم، اما در بحران، هدف اصلی دیگر فهم نیست، بلکه حفظ همدلی و آرامش جمعی است. این سواد، دعوتیست به مهربانی ارتباطی؛ به اینکه در فضای رسانهای پر اضطراب، انسان بودن را فراموش نکنیم.
سواد رسانهای همبستگی یعنی اینکه بدانیم هر پست، هر خبر و هر بازنشر ممکن است بر روان و روح جامعه اثر بگذارد. یعنی وقتی چیزی را منتشر میکنیم، فقط به درستی آن فکر نکنیم، بلکه لحظهای تصور کنیم چه تأثیری بر دل آدمها دارد. در بحرانها، حتی یک جملهی آرامبخش میتواند مثل آب روی آتش باشد، و در مقابل، یک تصویر خشن یا تیتر هیجانزده میتواند موجی از ناامیدی یا خشم جمعی ایجاد کند.
رسانه در این نگاه فقط ابزار انتقال پیام نیست؛ خودش یک ارگان زنده اجتماعیست؛ رسانه میتواند پناهگاه روانی مردم باشد؛ جایی که امید بازسازی شود، جایی که آدمها احساس کنند هنوز کنار هم هستند. و این همان نقطهایست که سواد رسانهای همبستگی معنا پیدا میکند — دانشی برای ساختن ارتباط امن و انسانی، وقتی همه چیز در بیرون خطرناک و مبهم است.
در شرایط جنگ و بحران، نیاز داریم یاد بگیریم چطور روایت بسازیم؛ نه روایت ترس و نفرت، بلکه روایت زندگی، امید و همراهی. نیاز داریم رسانه را به ابزاری برای بازسازی حس اعتماد، نه تخریب آن تبدیل کنیم.
سواد رسانهای همبستگی در واقع نوعی «اخلاق ارتباطیِ بحران» است — اینکه چگونه انسانی بمانیم در لحظههایی که فضای مجازی و اخبار میخواهند ما را از هم جدا کنند. اگر مردم، خبرنگاران، و حتی کاربران معمولی شبکههای اجتماعی این سواد را جدی بگیرند، رسانهها میتوانند نقشی درمانگرانه بازی کنند.
در پایان باید گفت که وقتی بحرانها میآیند، جامعههایی دوام میآورند که زبان مشترک همدلی را بلد باشند. و رسانه، اگر آگاهانه و مسئولانه عمل کند، همان زبان مشترک است.
«سواد رسانهای همبستگی» یعنی فهم این حقیقت ساده اما بزرگ: در سختترین لحظهها، کلمهها هم میتوانند زندگی ببخشند.»
نظر شما