به گزارش خبرگزاری ایمنا، فرهنگهای گوناگون در سراسر جهان، شیوههای منحصربهفردی برای درک و تجربه آرامش توسعه دادهاند که فراتر از یک فرایند جسمانی، ابعاد اجتماعی و معماری را نیز در بر میگیرد. فضاهای آرامشبخش چه فیزیکی، چه نمادین و چه طبیعی، بازتابی از ارزشها، باورها و سبک زندگی هر فرهنگ هستند. بررسی این رویکردهای فرهنگی دیدگاه جهانی نسبت به سلامت را گسترش میدهد و معماران و طراحان شهری را به بازنگری در طراحی محیطهایی فرامیخواند که سلامت و رفاه کاربران را در اولویت قرار میدهند.
یزد؛ شهر بادگیرها
یزد یکی از کهنترین شهرهای ایران و جهان است که به معماری سنتی خود شهرت دارد. این شهر که در دل کویر واقع شده، نمونهای شاخص از سازگاری معماری آرامشبخش است. در یزد، خانهها بهصورت خشتی یا اجر نسوز ساخته میشوند تا در برابر حرارت تابستان و سرمای زمستان مقاومت داشته باشند. از مهمترین ویژگیهای معماری سنتی یزد بادگیرها هستند که در بالای پشتبامها ساخته میشوند و وظیفه هدایت جریان باد خنک به داخل ساختمان را بر عهده دارند. این سازهها با فرمهای گوناگون در سطح شهر دیده میشوند و بهعنوان فناوری طبیعی خنکسازی، یکی از ابتکارات ناب معماری سنتی در این منطقه شناخته میشوند که با تغییر هوا، تغییر روحیه ساکنان را نیز رقم میزنند.
علاوه بر بادگیرها، ساختار حیاط مرکزی که بخش مهمی از زندگی خانوادگی و اجتماعی را در خود جای میدهد، در یزد بسیار رایج است. این حیاطها با باغچههای کوچک، حوض آب و پوشش گیاهی تزئین میشوند که نهتنها زیبایی ایجاد میکنند بلکه نقش تعدیل کننده هوای داخل مجموعه را دارند. کوچههای باریک و متراکم یزد که بهصورت شبکهای طراحی شده است، حرکت باد را تسهیل میکنند و نوری ملایم و سایهبان را برای عابرین فراهم میآورند و به این ترتیب نقش آرامشبخش را نیز ایفا میکنند.
تلفیق معماری و طبیعت در ژاپن
در ژاپن آرامش بهعنوان بازگرداندن تعادل معنوی و انرژی تلقی میشود. بدن، ذهن و روح جداییناپذیرند و دستیابی به آرامش در جریان طبیعی زندگی است. به همین دلیل، ساختمانها برای ترویج تأمل، دروننگری و احترام به ریتمهای طبیعی طراحی میشوند. عمل شینرین-یوکو یا «حمام جنگل» نمونهای بارز از نقش مرکزی طبیعت در بازسازی روانی و جسمی است. محیطهای آرام و مینیمالیستی که با پیرامون خود هماهنگ هستند همچون باغهای ذن و خانههای چای، زیباییشناسی آرامشبخشی بر پایه سادگی و تأمل را تجسم میکنند. در این فضاها، سکوت و گشودگی بخشی از درمان محسوب میشوند. مهمانخانههای سنتی ژاپنی اغلب شامل چشمههای آب گرم روباز (اونسن) در دل باغهایی با دقت طراحیشده هستند. این محیطها با استفاده از مصالح طبیعی همچون چوب و سنگ ساخته میشوند تا پیوندی عمیق میان فرد و جهان طبیعی ایجاد کنند. باغهای ذن، علاوهبر جنبه تأملی، بهعنوان فضاهای مراقبهای شفابخش عمل میکنند؛ الگوهای تکرارشونده در شن و چیدمان هدفمند سنگها و گیاهان به آرامش درونی کاربران فضا کمک میکند. معماری سنتی ژاپنی، خلأ را بهعنوان مؤلفهای حیاتی میداند که نماد تنفس و جریان انرژی است.
معماری آرامش در هند
در سنتهای هندی، سلامت به تعادل میان بدن با نیروهای جهان هستی بستگی دارد. معماریهای قدیمی هند بهعنوان مراکز شفای جسمی و معنوی نیز هستند. آیورودا، نظام سنتی پزشکی هند، محیط را بخش جداییناپذیر فرایند شفا میداند. بیمارستانهای آیورودایی با باغهای داخلی، جویهای آب و اتاقهای دارای تهویه متقاطع، همگی بر اساس تأکید بر نور طبیعی و جهتگیری موسوم به کیهانی طراحی میشوند. فضاهای اجتماعی نیز به گونهای ساخته شدهاند که تأمل، سادگی و ارتباط با طبیعت را ترویج دهند. معماری این فضاها بر استفاده از مصالح بومی و خلق محیطهایی تأکید دارد که آرامش، بازسازی و ارتباط معنوی را تقویت میکنند.
معماری مواج برای ارامش
مجموعه ورزشی سنت فرانسیس خاویر در اسپانیا با ارائه فضاهای متنوع برای سنین مختلف، تعامل میان گروههای سنی را از طریق ورزشهای مختلف ترویج میدهد؛ از مناطق آموزش اسکیت برای کودکان گرفته تا مناطق اسکیت خیابانی برای نوجوانان و فضاهای فعالیتهای سالم برای بزرگسالان که همه این مناطق با مسیری پیچ در پیچ به هم متصل شدهاند تا تعامل کاربران را افزایش دهند و به نوع یآرامش را برای کاربران فراهم بیاورند زیرا هدف از طراحی مواج آرامشبخشی در درجه اول بوده است.
پارکهای اسکیت به محلی برای تجمع کودکان و بزرگسالان و انجام ورزشهای چرخدار مختلف و زمین تمرین حرفهای اسکیتبورد تبدیل شدهاند. این فضاها سطوحی برای انجام حرکات نمایشی، چالشها و روتینها فراهم میکنند که اغلب شبیه به شکلهای مقعر امواج اقیانوس یا عناصر شهری همچون نردهها، پلهها، نیمکتها و شیبها طراحی شدهاند. همین طراحی مواج به نوعی تسکین بخش روحیه است.
علاوه بر این، سطوح نامتقارن و مواج، بهعلت ساختارشکنی معماری راهی برای کنجکاوی کودکان فراهم میآورد تا بدون توجه به مسائل و مشکلات روز سرگرم تخلیه انرژی در قالب اسکیت و حتی جست و خیز در این سطوح باشند.
برجهای سبز جدید در سنگاپور
سنگاپور که سالهاست با شعار «شهر در باغ» شناخته میشود، وارد مرحلهای تازه از طراحی بیوفیلیک شده است. پروژه برجهای سبز جدید که در حال ساخت هستند، نمونهای از ادغام کامل طبیعت با معماری مدرن محسوب میشوند. این برجها از ابتدا با رویکرد بیوفیلیک طراحی شدهاند؛ گیاهان و فضاهای سبز بخشی جداییناپذیر از ساختار معماری هستند، نه الحاقی پس از ساخت. هر برج دارای سیستمهای دیوار سبز داخلی و خارجی، تراسهای پوشیده از گیاهان بومی و مسیرهای سبز عمودی است که از طبقات پایین تا بالای برج امتداد دارند. این طراحی نهتنها زیبایی بصری ایجاد میکند، بلکه به کاهش دمای محیط و مقابله با پدیده جزایر حرارتی کمک میکند. سیستمهای هوشمند آبیاری و پایش سلامت گیاهان نیز در این برجها تعبیه شدهاند. این فناوریها با دادههای اقلیمی و آبوهوای گرم و مرطوب سنگاپور هماهنگ میشوند و شرایط رشد گیاهان را بهینه میکنند.
یکی از ویژگیهای برجهای سبز جدید، فضاهای اجتماعی در ارتفاع است. در طبقات میانی برجها، باغهای عمومی و مسیرهای پیادهروی طراحی شدهاند که شهروندان میتوانند در آنها قدم بزنند، استراحت کنند یا رویدادهای فرهنگی برگزار کنند. این فضاها به تعامل اجتماعی کمک و حس تعلق به جامعه را تقویت میکنند. برجهای سبز با استفاده از مصالح بازیافتی و سیستمهای انرژی خورشیدی ساخته میشوند. طراحی پنجرهها و نورگیرها به گونهای است که نور طبیعی حداکثر استفاده را داشته باشد و مصرف انرژی کاهش یابد. پیشبینی میشود این برجها تا سال ۲۰۲۶ به بهرهبرداری برسند و الگویی برای دیگر شهرهای آسیایی شوند.
نظر شما