به گزارش خبرگزاری ایمنا، در منظومه فکری شهید آیتالله خامنهای، مسئله زن و خانواده بخشی بنیادین از نگاه کلان ایشان به جامعه اسلامی و آینده تمدنی ایران بود و در سخنرانیها و دیدارهای متعدد با بانوان، فعالان فرهنگی، دانشجویان و خانوادهها، ایشان همواره تأکید کردند که نگاه اسلام به زن، نگاهی مبتنی بر کرامت انسانی، استقلال شخصیت و نقشآفرینی مؤثر در جامعه است و از این منظر، حوزه زنان و مسائل پیرامون آن محدود به حقوق فردی یا مطالبات اجتماعی نیست، بلکه به ساختار فرهنگی و هویتی جامعه گره خورده است.
یکی از مفاهیم کلیدی در بیانات ایشان، طرح ایده الگوی سوم زن است؛ ایشان معتقد بودند تصویر زن در جهان امروز بیشتر میان دو قطب متضاد تعریف میشود؛ از یکسو، نگاه سنتی محدودکننده که زن را از عرصههای اجتماعی دور نگه میدارد و از سوی دیگر، الگوی غربی که به باور ایشان زن را در چارچوب رقابت مادی و مصرفگرایانه تعریف میکند.
در برابر این دوگانه، ایشان از الگویی سخن میگویند که زن مسلمان ایرانی میتواند همزمان دارای نقش فعال اجتماعی، علمی و فرهنگی باشد و در عین حال جایگاه خانواده و نقش مادری را نیز ارزشمند بداند که در این چارچوب، زن میتواند با حفظ هویت دینی و فرهنگی خود، در هر دو عرصه نقشآفرین باشد.
تخریب بنای خانواده؛ یکی از مهمترین گناهان تمدن غرب
رهبر شهید انقلاب با اشاره به وضعیت خانواده در غرب فرمودند: «در اسلام برای زن، مرد و فرزندان به عنوان عناصر شکلدهنده خانواده، حقوق متقابل و مشخصی دیده شده است.
اولین حقی که برای زن باید در نظر گرفت، مسئله عدالت در رفتار اجتماعی و رفتار خانوادگی است. حفظ امنیت، حرمت و کرامت زن از حقوق اصلی زنان است.
تخریب بنای خانواده یکی از مهمترین گناهانی است که تمدن سرمایهداری غرب به وجود آورده است.
کودکان پدرنشناس، کاهش نسبتهای خانوادگی، تخریب بنای خانواده، باندهای شکار دختران جوان، ترویج روزافزون بیبندوباری جنسی، یکی از بزرگترین گناهان فرهنگ غرب این است، اسمش را میگذارند آزادی! در حالی که اسارت است.»
تفاوت فرهنگ اسلامی و فرهنگ غربی در حفظ شأن بانوان
رهبر شهید انقلاب همچنین فرمودند: «در اسلام در فعالیتهای اجتماعی، کسب و کار، فعالیت سیاسی، دستیابی به بیشترِ مناصب حکومتی و...، زن با مرد حقوق برابری دارد و در سلوک معنوی و حرکت فردی و عمومی، زمینههای پیشرفتش باز است.
در اسلام برای حفظ شأن زنان محدودیتها و احکامی در ارتباط و پوشش زن و مرد و تشویق به ازدواج وجود دارد که کاملاً منطبق با طبیعت زن و نیازهای حقیقی جامعه است؛ در حالی که مهار کششهای بیپایان و مخرب جنسی در فرهنگ غربی، مطلقاً مورد توجه نیست.»
مادری مسئولیتی تمدنساز و اثرگذار در سرنوشت جامعه است
خانواده در اندیشه ایشان ستون اصلی جامعه و کانون شکلگیری شخصیت انسانها بود و ایشان بارها تأکید کردند که تضعیف خانواده، به تزلزل فرهنگی و اجتماعی منجر میشود و بسیاری از آسیبهای اجتماعی در سایه سست شدن بنیان خانواده شکل میگیرد و از این رو، موضوعاتی چون تسهیل ازدواج، تحکیم روابط خانوادگی، حمایت از مادران و تقویت نقش تربیتی خانواده در سخنان ایشان جایگاه ویژهای دارد.
در این نگاه، مادری نه یک نقش درجه دو یا نقشی مبتنی بر احساس، بلکه مسئولیتی تمدنساز و اثرگذار در سرنوشت جامعه تلقی میشود، چراکه تربیت نسل آینده در بستر خانواده شکل میگیرد.
در عین حال، رهبر شهید انقلاب حضور اجتماعی زنان را نه تنها نفی نمیکردند، بلکه آن را در چارچوبی مشخص مورد تأکید قرار میدادند و ایشان بارها از پیشرفتهای علمی و دانشگاهی زنان ایرانی تمجید کردند و حضور آنان در عرصههای پزشکی، پژوهشی، مدیریتی و فرهنگی را نشانهای از توانمندی جامعه دانستند.
در این نگاه، شرط اصلی این حضور، حفظ هویت دینی و اخلاقی و پرهیز از الگوگیری فرهنگی بیچونوچرا از غرب است و ایشان معتقد بودند زن میتواند بدون اینکه هویت فرهنگی خود را از دست بدهد، در بالاترین سطوح علمی و اجتماعی بدرخشد.
نقد نگاه غربی به زن یکی از محورهای ثابت در بیانات ایشان است و به باور ایشان، غرب اگرچه از آزادی زن سخن میگوید، اما در عمل در بسیاری از عرصهها زن را به ابزاری در خدمت اقتصاد مصرفی، تبلیغات و جذابیت رسانهای تقلیل داده است و ایشان این وضعیت را نوعی بیعدالتی پنهان میدانستند که در پوشش شعارهای برابری عرضه میشود و در مقابل، ایشان بر مفهوم تکمیلکنندگی زن و مرد تأکید دارند و معتقدند رابطه این دو باید بر پایه همکاری و همافزایی باشد.
زن با حجاب میتواند پیشرفتهتر از دیگران حرکت کند / منطق غلطی که جمهوری اسلامی آن را باطل کرد
شهید حضرت آیت الله خامنهای با اشاره به پیشرفتهای زنان پس از انقلاب اسلامی ایران فرمودند: «غربیها و سرمایهدارها...میگویند: اگر چنانچه زن حجاب داشته باشد و این محدودیتها را برای خودش معین بکند، از پیشرفت باز میماند جمهوری اسلامی این منطق غلط را باطل کرد، زیر پا له کرد.
در جمهوری اسلامی نشان داده شد که زن مسلمان و مقید بانوی باحجاب و مقید به پوشش اسلامی میتواند در همه عرصهها پیشرفتهتر از دیگران حرکت بکند... بعد از پیروزی انقلاب در بسیاری از عرصه ها بانوان ما، زنان ما، دختران جوان ما پیشرفت کردند؛ در آمارهای تحصیلی در امور بهداشت و درمان در امید به زندگانی در زمینههای علمی و ورزشی در پشتیبانیهای جهادی.»
در حوزه دختران نیز، ایشان توجه ویژهای به مسئله خودباوری، علمآموزی و هویت فرهنگی داشتند و در دیدارهای اختصاصی با دختران دانشآموز و دانشجو، بارها بر ضرورت تقویت اعتمادبهنفس، پرهیز از تأثیرپذیری از الگوهای تحمیلی فرهنگی و حرکت در مسیر پیشرفت علمی تأکید کردند و از نگاه ایشان، دختران ایرانی باید به هویت دینی و ملی خود افتخار کنند و با اتکا به تواناییهای خود، در عرصههای علمی و اجتماعی پیشگام باشند.
منظومه فکری شهید آیتالله خامنهای درباره زنان بر چند اصل اساسی شامل کرامت ذاتی و استقلال شخصیت زن، نقش محوری خانواده در سلامت جامعه، امکان جمع میان مسئولیت خانوادگی و حضور اجتماعی و نقد فرهنگی نسبت به الگوهای غربی استوار است.
در این چارچوب، زن محور تربیت نسل و یکی از ارکان پیشرفت فرهنگی و تمدنی جامعه به شمار میرود و این نگاه تلاش دارد میان هویت دینی، مشارکت اجتماعی و نقش خانوادگی نوعی توازن برقرار کند و تصویری ارائه دهد که از منظر ایشان بتواند پاسخگوی نیازهای جامعه ایرانی در عصر معاصر باشد.
نظر شما