به گزارش خبرگزاری ایمنا، خدیجه بنت خویلد از بزرگترین زنان تاریخ اسلام است؛ ایشان حدود سال ۵۵۵ میلادی (حدود ۶۸ سال پیش از هجرت) در شهر مکه به دنیا آمدند.
حضرت خدیجه از قبیله بزرگ قریش و شاخه بنیاسد بودند. پدر ایشان خُوَیلِد بن اسد از شخصیتهای سرشناس و تاجران معتبر مکه و مادرشان فاطمه بنت زائده از زنان اصیل قریش بود. حضرت خدیجه نیز از بانوان ثروتمند و محترم مکه به شمار میرفتند و در دوران جوانی با تشکیل کاروانهای تجاری و بازرگانی به تجارت میپرداختند و یکی از تاجران موفق حجاز بودند؛ ایشان به سبب پاکدامنی و شخصیت برجسته، در جامعه به القابی مانند «طاهره» شناخته میشدند و از احترام اجتماعی بالایی برخوردار بودند.
حضرت خدیجه نخستین همسر حضرت محمد (ص) بودند و این ازدواج حدود ۱۵ سال پیش از بعثت رخ داد؛ زمانی که پیامبر (ص) ۲۵ ساله بودند؛ زندگی مشترک ایشان حدود ۲۵ سال ادامه داشت و در تمام این مدت، حضرت خدیجه یار و همراه اصلی پیامبر بودند.
ثمره این ازدواج شش فرزند بود: قاسم، عبدالله، زینب، رقیه، امکلثوم و حضرت فاطمه (س) که پسران در کودکی از دنیا رفتند، اما دختران زمان بعثت پیامبر را درک کردند.
حضرت خدیجه(س) سه سال پیش از هجرت، در ماه رمضان سال دهم هجری درگذشتند و در قبرستان حجون (معروف به قبرستان ابوطالب) به خاک سپرده شدند. این رویداد تأثربرانگیز که به مدت کوتاهی پس از وفات ابوطالب عمو و حامی پیامبر(ص) رخ داد، پیامبر اکرم (ص) را چنان متأثر کرد که آن سال را «عام الحزن» نامیدند.
برای شناخت شخصیت حضرت خدیجه سلاماللهعلیها باید از این حقیقت آغاز کرد که ارزش همراهی ایشان با پیامبر، ارزشی معمولی و فقط تاریخی است، یا تاثیری فراتر از یک نسبت نزدیک با پیامبر داشته اند؟ همراهی در سختترین مقطع رسالت پیامب، زمانی که اسلام هنوز قدرت و پشتوانه اجتماعی نداشت، یکی از مهمترین نقش های این بانوی بزرگوار است. مسئلهای که درباره ایشان کمتر پرداخته شده است و شاید بتوان همین علت مظلوم ماندن نقش ایشان در روایت تاریخ را همین مسئله دانست.
آیت الله خامنهای، رهبر معظم انقلاب در یکی از سخنان خود درباره این بانوی بزرگوار فرمودهاند: «جناب خدیجه (سلاماللهعلیها) حقیقتاً مظلوم است؛ بهخاطر اینکه شَرف همسری پیغمبر در مورد ایشان دارای یک ارزش مضاعف است؛ دیگران مشرّف به شَرف همسری پیغمبر شدند لکن این رنجهایی را که پیغمبر در عمدهی دوران رسالت به آنها مبتلا بودند ندیدند.»
ایمان آگاهانه؛ نقطه آغاز نقش تاریخی
پس از بعثت، نخستین جلوه شخصیت حضرت خدیجه، قدرت تشخیص و ایمان بیدرنگ است؛ ایمانی که از فطرت پاک و شناخت عمیق سرچشمه میگیرد و پایه همه مجاهدتهای بعدی میشود؛ جایگاه و مجاهدت حضرت خدیجه در ایمان به پیامبر و گرویدن به اسلام زمانی مشخص میشود که بدانیم این بانوی بزرگوار پیش از ازدواج با پیامبر (ص) از جایگاه اجتماعی ویژهای برخوردار بودند و چنین جایگاهی در عصر و زمانهای بود که عرب جاهلی برای زن اعتبار خاصی قائل نبود ولی این بانو در آن زمانه توانسته بودند به چنین اعتباری دست یابند و فردی منفعل در جامعه نبودند.
بعد از ایمان، مهمترین نقش تاریخی حضرت خدیجه، تبدیل ایمان به پشتوانه عملی است؛ یعنی صرف همه امکانات برای بقای نهضت در شرایطی که اسلام در شدیدترین فشارها قرار داشت.
حضرت خدیجه با هزینه کردن کل اموالشان در راه اسلام نشان دادند که ایمان آوردن ایشان به پیامبر، تنها در لفظ نبوده و یا یک ایمان سطحی و از روی رابطه عاطفی با پیامبر نبوده و یک ایمان واقعی و از روی اعتقاد قلی و عقلی بوده است، اقدامی که در پیشرفت اسلام تاثیر بسزایی داشت.
مقام معظم رهبری در یکی از سخنان خود درباره ایشان فرمودهاند: «اوّلاً خودِ این نفْس ایمان آوردن به پیغمبر -که اوّلین کسی که ایمان آورد امیرالمؤمنین و حضرت خدیجه بودند- یک امتیاز بزرگ است، یک ارزش بسیار بالایی است؛ عبور کردن و صرفنظر کردن از عقایدی که انسان سالهای متمادی با آنها زندگی کرده آسان نیست، برای ما پیش نیامده یک چنین چیزی تا بفهمیم چقدر مشکل و مهم است. ایشان با آن فطرت پاک، صدق قضیّه را، حقّانیّت قضیّه را بلافاصله فهمید؛ تا پیغمبر را دید، با آن حال -با آن حالت معروف و مذکور در کتابها- که از حِرا برگشته بود فهمید که یک حادثهی مهم اتّفاق افتاده و قلب مبارکش مجذوب شد و ایمان آورد. بعد پای این ایمان ایستاد؛ حالا شما ثروت را میفرمایید، این یک کلمهی به زبان آسان است؛ کاری است که خب، کسانی که پول دارند میتوانند بالاخره یک پولی هم مصرف کنند، خرج کنند امّا اینکه انسان از همهی زندگی راحت خارج بشود -یعنی همهی پولش را مصرف کند، همهی ثروتش را صرف کند- یک کار یکذرّه و دوذرّه نیست؛ دربارهی امام حسن مجتبی (سلاماللهعلیه) مثلاً میگویند که ایشان چندبار از مال خودشان خارج شدند یا چند بار از نصف مالشان خارج شدند؛ این جزو بزرگترین امتیازات است. این بزرگوار این امتیاز را دارد که از همهی اموال خودش خارج شد و همه را صرف کرد در راه ترویج اسلام و تقویت پیغمبر. بعد هم دچار آن سختیها و آن مشکلات طاقتفرسا [شد] که یکیاش همین مسئلهی شِعب ابیطالب بود و آن سه سالی که آنجا بودند و آن سختیهاییکه این بزرگوار متحمّل شد و این ایمان را محکم نگه داشت.»
ایشان در جایی دیگر از سخنان خود گفتهاند: «خدیجهی کبری علیها الصلاة والسلام اول مؤمن به اسلام بود و همهی ثروت خود را در راه دعوت و ترویج اسلام خرج کرد که اگر کمکهای خدیجه علیهاالسلام نبود شاید در حرکت و پیشرفت اسلام یک اختلال و وقفهی عمدهای به وجود میآمد.»
نقش تمدنی؛ از پناه رسالت تا خاستگاه آموزش دینی
با تداوم فداکاریهای این بانو، خانه حضرت خدیجه به پایگاه حفظ و گسترش اسلام تبدیل شد؛ جایی که ایمان، آموزش و مقاومت در کنار هم شکل گرفت و میتوان گفت این پایگاه به الگویی برای نهاد علمی در اسلام بدل شد.
رهبر معظم انقلاب در این باره اظهار کردهاند: «قرآن دربارهی کسانی که قبل از فتح و بعد از فتح انفاق میکنند [میگوید] «لا یستَوی مِنکُم مَن اَنفَقَ مِن قَبلِ الفَتحِ وَ قاتَل»؛ این «قَبلِ الفَتح»، قبل از فتح مدینه است؛ یعنی قبل از آنکه مدینهای در اختیارِ پیغمبر قرار بگیرد و زندگیای، راحتی، حکومتی، تسلّطی، قدرتی در اختیار آن بزرگوار باشد؛ در حال نهایت شدّت، ایشان انفاق کردند؛ هم مالشان را، هم جانشان را، هم راحتشان را. خب اینها واقعاً فضایل مهمّی است؛ اینها مغفولٌعنه مانده؛ حضرت، مظلومه است؛ این بزرگوار واقعاً مظلومه است. جناب خدیجه (سلاماللهعلیها) غریب است. حالا شما میگویید مادر یازده امام، [امّا] در واقع مادر دوازده امام؛ چون ایشان مادر امیرالمؤمنین هم هست. ایشان امیرالمؤمنین را در آغوش خودش، در دامان خودش، در زندگی خودش پرورش داده تا چند سالگی.»
ایشان در جایی دیگر در سخنان خود درباره اقدامات حضرت خدیجه در راستای اسلام فرمودهاند: «تاریخ حوزه به قدمت تاریخ اسلام است، اولین حوزه در منزل حضرت خدیجه کبری(س) بود که دو شاگرد داشت؛ امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام و نیز همسر گرامی پیامبر اکرم(ص) و یک استاد که آن هم کسی جز پیامبر اکرم(ص) نبود. در ایام غربت اسلام، حوزههای علمی و ترویجی این دین، بهطور مخفی و در شرایط سخت گسترش و ادامه یافت و حتی در تبعیدگاه شعب أبیطالب برقرار بود. هجرت به یثرب این نهاد آموزشی- اعتقادی را آشکار و گسترده کرد و تعمیق بخشید و برای اولین بار در تاریخ ادیان، محل عبادت، مکانی برای تعلیم و تعلم شد و مسجد، مدرسه شد و مدرسه محل عبادت.»
شاید بسیاری از ما حضرت خدیجه را تنها به همسری پیامبر بشناسیم و بسیاری از فضایل و کرامات این بانو را به دلیل انتساب ایشان به همسری با پیامبر اکرم (ص) بدانیم؛ در صورتی که این بانوی بزرگوار در مراحل مختلف زندگی نشان داد که نفس حقیقتجو و حق گرایی داشته که منجر به تصمیمات و اقدامات ویژه ایشان برای پیشرفت اسلام شده است.
نظر شما