به گزارش خبرگزاری ایمنا از گیلان، در ماه مبارک رمضان، خوراکیها و شیرینیهای سنتی جایگاه ویژهای در سفرههای افطار و سحر پیدا میکند، در بسیاری از مناطق کشور، تهیه شیرینیهای مخصوص رمضان از روزهای پایانی ماه شعبان آغاز میشود و خانوادهها با استفاده از دستورهای قدیمی، خوراکیهایی را آماده میکنند که نسل به نسل منتقل شده است.
شیرینیهای سنتی ماه رمضان معمولاً با مواد ساده و در دسترس مانند آرد، شکر، روغن، خرما، تخممرغ و مغزها تهیه میشوند. این خوراکیها اغلب انرژیزا هستند و به همین دلیل مصرف آنها در وعده افطار و سحر رواج دارد. در کنار خرما و نوشیدنیهای گرم، شیرینیهای سنتی میتوانند به بازگشت تدریجی انرژی بدن کمک کنند و به نوعی تکمیلکننده سفره افطار محسوب میشوند.
در مناطق مختلف ایران، شیرینیهای رمضانی تنوع زیادی دارند و هر شهر یا استان، خوراکیهای مخصوص خود را حفظ کرده است. برای نمونه در شهرهای مرکزی و جنوبی، شیرینیهایی با پایه خرما یا شیره رواج دارد، در حالی که در مناطق شمالی بیشتر از آرد برنج، تخممرغ و مواد محلی استفاده میشود. این تنوع نشاندهنده پیوند عمیق فرهنگ غذایی با شرایط اقلیمی و سبک زندگی مردم در هر منطقه است.
شیرینیهای سنتی ماه رمضان تنها یک خوراکی ساده نیستند، بلکه بخشی از فضای معنوی این ماه به شمار میروند. در بسیاری از خانوادهها، آمادهسازی این شیرینیها بهانهای برای دورهمی و همکاری اعضای خانواده است و همین موضوع به تقویت روابط خانوادگی کمک میکند. همچنین در برخی محلهها، رسم بر این است که خانوادهها بخشی از شیرینیهای تهیهشده را میان همسایهها یا نیازمندان توزیع میکنند.
با وجود گسترش شیرینیهای صنعتی و آماده، همچنان بسیاری از مردم ترجیح میدهند از شیرینیهای سنتی استفاده کنند. طعم متفاوت، استفاده از مواد طبیعی و حس نوستالژیک از جمله دلایلی است که موجب شده این خوراکیها جایگاه خود را حفظ کنند. با این حال، افزایش قیمت مواد اولیه باعث شده تهیه برخی از شیرینیهای سنتی نسبت به گذشته دشوارتر شود.
کارشناسان تغذیه توصیه میکنند که مصرف شیرینی در ماه رمضان با تعادل همراه باشد، زیرا استفاده بیش از حد از مواد قندی میتواند باعث افزایش وزن و مشکلات سلامتی شود.
به گفته آنها، بهتر است شیرینیهای سنتی در کنار مواد غذایی سالم مانند میوه، لبنیات و غذاهای سبک مصرف شوند تا تعادل تغذیهای حفظ شود.
در کنار شیرینیهای متنوع رمضانی در شهرهای مختلف کشور، استان گیلان نیز شیرینی سنتی ویژهای برای این ماه دارد. رشتهخشکار از شناختهشدهترین شیرینیهای محلی این استان است که معمولاً در ایام رمضان بیشتر تهیه و مصرف میشود. این شیرینی که از خمیر آرد برنج و مغز گردو، شکر و ادویهای همچون هل و دارچین تهیه شده و در روغن سرخ میشود، جایگاه ویژهای در سفرههای افطار مردم دارد و برای بسیاری از خانوادههای گیلانی یادآور خاطرات و سنتهای قدیمی ماه رمضان است.
به همین دلیل، شیرینیهای سنتی رمضانی نهتنها بخشی از تغذیه روزهداران محسوب میشوند، بلکه نشاندهنده تنوع فرهنگی و غذایی مناطق مختلف ایران هستند و حفظ آنها به معنای پاسداشت آیینها و سنتهایی است که سالها در میان مردم رواج داشته است.
زهرا احمدی، فروشنده محلی رشتهخشکار در رشت به خبرنگار ایمنا میگوید: هر سال با فرا رسیدن ماه رمضان، فروش رشتهخشکار در مغازهها، بازارها و محلههای رشت چند برابر میشود. مردم ترجیح میدهند شیرینیهای سنتی را برای سفره افطار خود تهیه کنند.
وی میافزاید: مشتریان بیشتر به دنبال طعم اصیل، مواد طبیعی و کیفیت هستند. همین باعث میشود خانوادهها چند بسته برای مصرف خانگی و حتی هدیه خریداری کنند.
این فروشنده محلی ادامه میدهد: ما سعی میکنیم دستورهای سنتی و بهداشتی را به خوبی رعایت کنیم و حتی برخی سفارشها از خارج از استان میآید. مردم علاقه زیادی به حفظ طعم اصلی دارند.
احمدی خاطرنشان میکند: با وجود افزایش قیمت آرد و شکر، ادویه و مغزها، استقبال همچنان بالا است و این نشان میدهد که مردم به حفظ سنتها و خوراکیهای محلی اهمیت زیادی میدهند.
سارا ملکی، شهروند رشتی به خبرنگار ایمنا میگوید: رشتهخشکار بخشی از خاطرات کودکی و سفرههای افطار ما است. حتی زولبیا و بامیه هم جای این شیرینی سنتی شمال را نمیگیرد.
وی میافزاید: هر سال قبل از افطار، چند بسته برای خانواده و همسایهها تهیه میکنم تا سفره رمضان کامل شود و حس نوستالژیک ماه مبارک زنده بماند.
این شهروند رشتی تاکید میکند: برای ما طعم و کیفیت مواد مهم است. در ماه مبارک رمضان و سفره افطار هیچ چیز جای یک رشتهخشکار تازه و سنتی و خوشمزه را نمیگیرند. حفظ این سنتها، نه تنها سفره افطار را کامل میکند، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و خاطرات جمعی مردم گیلان را زنده نگه میدارد.
رشتهخوشکار زینتبخش سفرههای افطار مردم رشت است
محمدحسین واثقکارگرنیا رئیس شورای اسلامی شهر رشت به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: رشتهخوشکار بهعنوان یکی از شیرینیهای سنتی گیلان، بهویژه در ماه مبارک رمضان جایگاه ویژهای در سفرههای افطار مردم رشت دارد و از گذشته تاکنون بهصورت سنتی تهیه میشود.
وی میافزاید: رشتهخوشکار با استفاده از آرد برنج و موادی همچون مغز گردو، هل، دارچین و شکر تهیه میشود و علاوه بر ماه رمضان، در سایر ایام سال نیز مورد استقبال مردم قرار دارد و یکی از سوغات مهم گیلان به شمار میرود.
رئیس شورای اسلامی شهر رشت با اشاره به جایگاه خوراک در هویت این شهر خاطرنشان میکند: رشت بهعنوان شهر خلاق خوراک شناخته میشود و رشتهخوشکار یکی از خوراکیهای سنتی و پرطرفدار این شهر است که هر فردی به رشت سفر کرده، معمولاً آن را امتحان کرده و به آن علاقهمند شده است.
کارگرنیا تصریح میکند: رشتهخوشکار نهتنها در میان مردم داخل کشور، بلکه در میان ایرانیان خارج از کشور نیز شناختهشده است و بارها مشاهده شده که هموطنان مقیم خارج، از بستگان خود درخواست ارسال این شیرینی سنتی را داشتهاند.
وی با اشاره به نقش اقتصادی این محصول میگوید: تولید رشتهخوشکار علاوه بر ارزش فرهنگی، در حوزه معیشتی نیز اهمیت دارد و بسیاری از واحدهای صنفی و حتی تولیدکنندگان خانگی در ایام ماه مبارک رمضان به تهیه و عرضه آن مشغول هستند.
رئیس شورای اسلامی شهر رشت با بیان اینکه برخی فعالان این حوزه نسبت به افزایش قیمت مواد اولیه گلایهمند هستند، میافزاید: مواد مورد استفاده در تهیه رشتهخوشکار از جمله آرد برنج، مغز گردو و سایر اقلام با افزایش قیمت مواجه شده است و تولیدکنندگان ناچار هستند این مواد را با قیمت روز تهیه کنند.
کارگرنیا اظهار میکند: با توجه به شرایط بازار و نحوه پرداخت یارانهها، امکان اختصاص حمایت مستقیم و ویژه برای این محصول بهصورت خاص وجود ندارد، اما این شیرینی سنتی همچنان مورد استقبال و حمایت مردم است.
وی اضافه میکند در ایام ماه مبارک رمضان حتی برخی واحدهای صنفی که فعالیت دیگری دارند نیز به تولید رشتهخوشکار و دیگر محصولات مرتبط با این ماه روی میآورند که نشاندهنده استقبال مردم از این محصول است.
رئیس شورای اسلامی شهر رشت با تأکید بر جایگاه فرهنگی رشتهخوشکار میافزاید: این شیرینی سنتی بخشی از فرهنگ و هویت مردم گیلان محسوب میشود و حفظ آن به معنای حفظ بخشی از میراث فرهنگی و غذایی استان است.
رشتهخشکار نماد هویت غذایی گیلان در ماه رمضان است
در همین پیوند، نادر یوسفی، کارشناس آشپزی سنتی و فرهنگ غذایی به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: شیرینیهای ماه رمضان تنها خوراکیهای شیرین برای سفره افطار نیستند، بلکه بخشی از سنتهای ریشهدار غذایی ایرانیان به شمار میروند.
وی میافزاید: این خوراکیها در طول زمان شکل گرفتهاند و هر یک بازتابی از شرایط اقلیمی، محصولات محلی و فرهنگ غذایی مناطق مختلف کشور هستند.
کارشناس آشپزی سنتی خاطرنشان میکند: در بسیاری از شهرهای ایران، خرید و مصرف شیرینیهای مخصوص رمضان نوعی رسم قدیمی محسوب میشود و خانوادهها تلاش میکنند سفره افطار را با خوراکیهای سنتی کاملتر کنند؛ این رسم باعث شده است که برخی شیرینیها بیش از سایر خوراکیها با ماه رمضان شناخته شوند.
یوسفی با اشاره به محبوبیت زولبیا و بامیه تصریح میکند: این شیرینیها تقریباً در همه شهرهای ایران جایگاه ثابتی در ماه رمضان دارند و بسیاری از مردم افطار را با چای و زولبیا و یا بامیه آغاز میکنند؛ طعم شیرین و بافت نرم این شیرینیها باعث شده است که به یکی از شناختهشدهترین نمادهای غذایی ماه رمضان تبدیل شوند.
وی ادامه میدهد؛ با وجود فراگیر بودن زولبیا و بامیه، شیرینیهای محلی نیز همچنان اهمیت زیادی دارند. برای مثال، در شیراز شیرینی ترحلوا و گوشفیل در اصفهان از جمله خوراکیهای سنتی و اصیل ماه رمضان هستند که هر یک نمایانگر فرهنگ و هنر آشپزی همان شهر محسوب میشوند.؛ این تنوع موجب شده است که فرهنگ غذایی رمضان در ایران بسیار گسترده و متنوع باشد.
این کارشناس آشپزی سنتی با اشاره به تغییر سبک زندگی میگوید: امروزه بسیاری از خانوادهها به دلیل کمبود زمان، شیرینیها را بهصورت آماده تهیه میکنند، اما همچنان تمایل به مصرف خوراکیهای سنتی وجود دارد و مردم در ماه رمضان بیش از زمانهای دیگر به دنبال طعمهای اصیل هستند.
یوسفی معتقد است که حفظ دستورهای پخت سنتی اهمیت زیادی دارد، زیرا این دستورها بخشی از هویت فرهنگی مناطق مختلف محسوب میشوند و انتقال آنها به نسلهای بعدی ضروری است و آموزش تهیه شیرینیهای سنتی میتواند به حفظ این میراث کمک کند.
وی با اشاره به شیرینی رشته خشکار میافزاید: این خوراکی یکی از شناختهشدهترین شیرینیهای محلی شمال کشور و استان گیلان است و در ماه رمضان جایگاه ویژهای دارد. رشتهخشکار از لایههای نازک خمیر تهیه میشود که داخل آن مخلوطی از گردو، شکر و ادویههای معطر قرار میگیرد و پس از سرخ شدن با شربت شیرین سرو میشود.
این کارشناس آشپزی سنتی اظهار میکند: شیرینی به دلیل استفاده از مغزها و مواد مقوی، برای سفره افطار مناسب است و انرژی مورد نیاز روزهداران را تأمین میکند.
یوسفی میافزاید: در استان گیلان، رشتهخشکار تنها یک شیرینی ساده نیست، بلکه بخشی از آیینهای غذایی ماه رمضان محسوب میشود و بسیاری از خانوادهها و فروشندگان محلی در این ماه به تهیه آن میپردازند و بوی رشتهخشکار در بازارها و محلهها، نشانهای از فرا رسیدن ماه رمضان به شمار میرود.
به گزارش ایمنا، شیرینیهای سنتی ماه رمضان بیش از یک خوراکی صرف، حلقهای از زنجیره فرهنگ، اقتصاد و همبستگی اجتماعی در ایران هستند. این شیرینیها نه تنها مهارتهای آشپزی سنتی و دانش بومی را منتقل میکنند، بلکه به ایجاد فرصتهای اقتصادی برای کارگاهها و کسبوکارهای کوچک کمک میکنند و نشاندهنده همزیستی هنر و معیشت در فرهنگ ایرانی هستند.
اهمیت توجه به شیرینیهای محلی مانند رشتهخشکار در گیلان، گوشفیل در اصفهان و ترحلوا در شیراز، حاکی از ارزش هر منطقه در حفظ هویت فرهنگی خود است. همچنین، این تنوع طعمها و روشهای تهیه، فرصت مناسبی برای تقویت گردشگری غذایی و معرفی فرهنگ غنی ایران به بازدیدکنندگان است. از اینرو، حفظ و توسعه این سنتها، نه تنها از منظر غذایی بلکه از نظر فرهنگی و اقتصادی نیز ضرورتی است که میتواند ماه رمضان را به تجربهای غنیتر، متنوعتر و فراموشنشدنی برای خانوادهها و جامعه تبدیل کند.
گزارش از محمدرضا رشیدی؛ خبرنگار ایمنا
نظر شما