به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در دهههای اخیر نگاه به جوانان و نوجوانان از یک رویکرد حمایتی صرف، به رویکردی مشارکتمحور تغییر کرده است. بسیاری از شهرهای پیشرو در جهان دریافتهاند که این قشر نهتنها نیازمند فضاهای امن برای تفریح، آموزش و سرگرمی هستند، بلکه خود میتوانند در طراحی و مدیریت این فضاها نقشآفرین باشند. نتیجه چنین نگرشی، شکلگیری شهرهایی پویا، خلاق و آیندهنگر است که سرمایهگذاری بر نسل جوان را بهمثابه سرمایهگذاری بر توسعه پایدار تلقی میکنند.
ایجاد مراکز فرهنگی چندمنظوره، کتابخانههای نوآور، فضاهای ورزشی در دسترس، آزمایشگاههای فناوری و کارگاههای مهارتآموزی، بخشی از اقداماتی است که این شهرها انجام دادهاند. نکته مهم آن است که در بسیاری از این نمونهها، خود نوجوانان و جوانان در فرایند ایدهپردازی، طراحی و حتی اجرای پروژهها مشارکت داشتهاند. شوراهای مشورتی جوانان، بودجهریزی مشارکتی و برنامههای داوطلبانه از ابزارهایی هستند که مدیریت شهری برای جلب مشارکت نسل جدید به کار گرفته است.
این فضاها تنها محل سرگرمی نیستند؛ بلکه بستری برای کشف استعدادها، تقویت مهارتهای اجتماعی و آمادهسازی برای ورود به بازار کار محسوب میشوند. ترکیب آموزش غیررسمی با تفریح هدفمند، سبب شده است که نوجوانان ضمن تجربه نشاط و هیجان، مهارتهایی همچون کار تیمی، خلاقیت، حل مسئله و مسئولیتپذیری را نیز بیاموزند. چنین رویکردی، علاوه بر کاهش آسیبهای اجتماعی، به افزایش حس تعلق به شهر و مشارکت مدنی منجر میشود.

کپنهاگ؛ شهری که اعتماد به جوانان را نهادینه کرد
کپنهاگ در سالهای اخیر سیاست «شهر برای زندگی» را با تمرکز بر کودکان و نوجوانان توسعه داده و به یکی از الگوهای جهانی در زمینه مشارکت جوانان در مدیریت شهری تبدیل شده است. رویکرد این شهر بر پایه اعتماد به نسل نوجوان و واگذاری بخشی از مسئولیت طراحی فضاهای شهری به آنان شکل گرفته است. شوراهای جوانان در سطح محلهها فعالیت میکنند و نمایندگان منتخب نوجوانان بهطور منظم با اعضای شورای شهر جلسه دارند. این شوراها درباره نیازهای تفریحی و آموزشی، طراحی فضاهای عمومی، اولویتهای بودجهای و برنامههای فرهنگی اظهار نظر میکنند و پیشنهادهایشان بهطور رسمی بررسی میشود.
یکی از جلوههای بارز این سیاست، ایجاد مراکز فرهنگی و ورزشی چندمنظورهای است که بهطور مشترک توسط معماران و گروههای جوان طراحی شدهاند. این مراکز شامل سالنهای ورزشی قابل تغییر کاربری، استودیوهای تولید و تمرین موسیقی، استودیوهای رسانهای، کارگاههای نجاری و طراحی صنعتی، فضاهای گفتوگو و کارگاههای خلاقیت هستند. نوجوانان میتوانند در این مکانها به تولید پادکست، تمرین تئاتر، برگزاری مسابقات اسکیت و شرکت در کارگاههای برنامهنویسی بپردازند.
بسیاری از این فعالیتها با مشارکت داوطلبانه خود جوانان انجام میشود که حس مالکیت و مسئولیتپذیری را میان این قشر تقویت میکند. مدیریت بعضی از برنامهها به انجمنهای دانشآموزی سپرده شده و بودجه مشخصی برای ابتکارهای جوانان اختصاص یافته است.

کتابخانههای عمومی کپنهاگ نیز کارکردی فراتر از امانت کتاب پیدا کردهاند. این مراکز به پاتوقهای فرهنگی تبدیل شدهاند که کلاسهای آموزش مهارتهای دیجیتال، نشستهای گفتوگو و پروژههای کارآفرینی نوجوانان را میزبانی میکنند. علاوه بر منابع چاپی، کارگاههای سواد رسانهای، آموزش کدنویسی، کارآفرینی اجتماعی و مدیریت پروژه نیز در کتابخانهها برگزار میشود که بسیاری از این برنامهها رایگان است و با حمایت شهرداری و سازمانهای مردمی اجرا میشود. طراحی داخلی این کتابخانهها بر اساس ایدههای دانشآموزان انجام شده و فضاهایی انعطافپذیر برای مطالعه گروهی و کار تیمی فراهم آورده است.
در حوزه ورزش و تفریح شهری، شهرداری با توسعه مسیرهای دوچرخهسواری، زمینهای بازی مدرن و پارکهای موضوعی، امکان فعالیت بدنی سالم را برای نوجوانان فراهم کرده است. کپنهاگ با مشارکت مدارس، زمینهای بازی خلاقانهای ایجاد کرده که الهامگرفته از ایدههای خود کودکان است، همچنین برنامههای تابستانی رایگان شامل اردوهای آموزشی، کارگاههای هنری و مسابقات ورزشی با همکاری سازمانهای مردمنهاد برگزار میشود.
کپنهاگ همچنین برنامههای تابستانی گستردهای دارد که شامل دورههای کارآموزی در شرکتهای محلی، اردوهای آموزشی محیطزیستی و جشنوارههای فرهنگی جوانان است. نتیجه این سیاستها، افزایش مشارکت مدنی جوانان و کاهش آسیبهای اجتماعی است. نوجوانان کپنهاگ احساس میکنند صدایشان شنیده میشود و میتوانند بر محیط زندگی خود تأثیر بگذارند. همین احساس تعلق، شهر را به فضایی امنتر و خلاقتر تبدیل کرده است.

ملبورن؛ پیوند خلاقیت شهری با انرژی نسل جوان
ملبورن یکی از شهرهایی است که مفهوم «شهر خلاق» را با تمرکز ویژه بر جوانان عملی کرده است. مدیریت شهری با تدوین راهبردهای بلندمدت برای حمایت از نسل نوجوان، مجموعهای از فضاهای فرهنگی و آموزشی را با مشارکت مستقیم آنان ایجاد کرده است. این شهر راهبرد مشخصی برای توانمندسازی نسل جوان تدوین کرده است که مشارکت، خلاقیت و اشتغالپذیری سه محور اصلی آن هستند. شهرداری این شهر شبکهای از مراکز جوانان در محلههای مختلف ایجاد کرده است که خدمات آموزشی، روانشناختی و فرهنگی را یکجا ارائه میدهند.
در قلب شهر، مراکز جوانان بهعنوان فضاهایی باز و پویا فعالیت میکنند. این مراکز، امکاناتی چون استودیوهای ضبط موسیقی، کارگاههای هنرهای تجسمی، سالنهای اجرای زنده، فضاهای تمرین تئاتر، کلاسهای برنامهنویسی و دورههای آموزش مهارتهای شغلی را در اختیار نوجوانان قرار میدهند. نکته مهم آن است که بسیاری از برنامهها توسط خود جوانان طراحی و اجرا میشود و شهرداری تنها نقش تسهیلگر را ایفا میکند.

ملبورن همچنین با راهاندازی فضاهای موسوم به «میکر اسپیس» در کتابخانهها و مراکز اجتماعی، بستری برای تجربه فناوریهای نوین فراهم کرده است. نوجوانان میتوانند با چاپگرهای سهبعدی، دستگاههای برش لیزری و تجهیزات رباتیک کار کنند، ربات بسازند و پروژههای نوآورانه خود را توسعه دهند. این فضاها بهویژه برای دانشآموزانی که دسترسی محدودی به امکانات آموزشی پیشرفته دارند، فرصتهای برابر ایجاد کرده است. کارگاههای منظم طراحی بازیهای ویدیویی، برنامهنویسی و ساخت اپلیکیشن نیز در این مراکز برگزار میشود. این فضاها نهتنها آموزشی، بلکه محیطی برای شبکهسازی و شکلگیری تیمهای استارتاپی نوجوانان هستند.
ملبورن همچنین برنامههای کارآموزی گستردهای با همکاری کسبوکارهای محلی اجرا میکند. نوجوانان در تابستان میتوانند در شرکتهای فناوری، گالریهای هنری یا مراکز خدمات اجتماعی تجربه کاری کسب کنند. برای حمایت از گروههای کمبرخوردار، کمکهزینه حملونقل و تجهیزات آموزشی در نظر گرفته شده است.
در حوزه تفریح، توسعه پارکهای شهری چندمنظوره با زمینهای اسکیت استاندارد، دیوارهای سنگنوردی و فضاهای ورزشهای گروهی بخشی از سیاستهای ملبورن است. نوجوانان در طراحی این فضاها مشارکت داشتهاند و بعضی پروژههای هنر شهری، نقاشیهای دیواری و زیباسازی محیط توسط خود آنان اجرا شده است. جشنوارههای سالانه موسیقی و هنر نوجوانان نیز بستری برای نمایش استعدادها فراهم کرده است.
برنامههای مشاوره شغلی، کارآموزی در شرکتهای محلی و جشنوارههای هنری نوجوانان نیز از دیگر اقداماتی است که به توانمندسازی این قشر کمک کرده است. نتیجه این رویکرد، افزایش نرخ مشارکت اجتماعی و رشد کارآفرینی در میان نسل جوان و شکلگیری نسلی خلاق و کارآفرین است که خود را بخشی فعال از آینده شهر میداند.

سئول؛ شهر هوشمند در خدمت توانمندسازی نوجوانان
سئول با تمرکز بر فناوری و اقتصاد دیجیتال و درک ویژگیهای نسل دیجیتال، سیاستهای گستردهای برای ایجاد فضاهای فناورانه و آموزشی ویژه نوجوانان اجرا کرده است تا این نسل را برای آینده شغلی آماده کند. شهرداری سئول شبکهای از مراکز نوآوری جوانان راهاندازی کرده است که به آموزش برنامهنویسی، هوش مصنوعی، طراحی بازیهای رایانهای، توسعه اپلیکیشن و تحلیل داده اختصاص دارند. کارگاههای آموزشی با همکاری دانشگاهها و شرکتهای فناوری برگزار میشود و شرکت در بسیاری از آنها رایگان است. فضای این مراکز بهگونهای طراحی شده است که کار گروهی و تبادل ایده را تسهیل کند.
برنامه «مدرسه پس از مدرسه» در سئول یکی از برجستهترین راهکارهایی است که امکان استفاده رایگان از آزمایشگاههای فناوری و کارگاههای مهارتی را فراهم میکند. نوجوانان در این برنامهها با راهنمایی مربیان متخصص، مهارتهای عملی کسب میکنند. مسابقات سالانه استارتاپی نوجوانان با حمایت شهرداری برگزار میشود و تیمهای برگزیده از حمایت مالی و فضای کار اشتراکی برخوردار میشوند.

سئول همچنین با ایجاد «کافههای مطالعه» و کتابخانههای مدرن مجهز به امکانات دیجیتال، محیطی آرام و در عین حال پیشرفته برای یادگیری فراهم کرده است. کتابخانههای هوشمند این شهر به تجهیزات دیجیتال پیشرفته از اتاقهای واقعیت مجازی گرفته تا استودیوهای تولید محتوای آنلاین مجهز هستند. نوجوانان میتوانند در این فضاها از اینترنت پرسرعت، منابع آموزشی آنلاین و اتاقهای بحث گروهی استفاده کنند، پروژههای رسانهای تولید کنند و مهارتهای ارتباطی خود را تقویت کنند.
در کنار این اقدامات آموزشی، توسعه پارکهای شهری هوشمند با اینترنت رایگان، زمینهای ورزشی مجهز و نورپردازیشده و فضاهای تجمع فرهنگی، فرصتهایی برای تفریح سالم ایجاد کرده است. جشنوارههای فناوری، هنر دیجیتال و فرهنگ جوانان بهطور منظم برگزار میشود و بستری برای تبادل ایده فراهم میآورد. شهرداری با برگزاری نشستهای منظم با نمایندگان نوجوانان، نیازهای آنان را بررسی و در برنامهریزی شهری لحاظ میکند.
این رویکرد فناورانه و مشارکتمحور، سئول را به شهری تبدیل کرده است که نسل جوان در آن نهتنها مصرفکننده خدمات شهری، بلکه شریک توسعه و نوآوری است. این شهر با رویکرد جامعی که در پیش گرفته، نسل نوجوان را به بازیگران اصلی اقتصاد آینده تبدیل کرده و نشان داده است که سرمایهگذاری در آموزش، فناوری و مشارکت اجتماعی جوانان میتواند موتور پیشرفت شهری باشد.



نظر شما