به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، عید فطر یکی از بزرگترین و باشکوهترین اعیاد جهان اسلام است که پس از یک ماه روزهداری، عبادت، همدلی و خویشتنداری فرا میرسد و نماد پیروزی معنویت بر نفس و همبستگی اجتماعی بر فردگرایی است. این عید نهتنها پایان ماه رمضان، بلکه آغاز مرحلهای تازه از زندگی معنوی برای مسلمانان به شمار میآید. در نخستین صبح شوال، میلیونها مسلمان در سراسر جهان با پوشیدن لباسهای نو، پرداخت زکات فطره و حضور در نماز جماعت عید، شادی خود را در کنار خانواده و جامعه ابراز میکنند.
عید فطر در عین داشتن چهارچوبی مشترک همچون نماز عید، زکات فطره، دید و بازدید و اطعام نیازمندان، در هر کشور رنگ و بویی متفاوت به خود میگیرد. فرهنگهای محلی، تاریخ، اقلیم و سنتهای قومی، به این جشن جلوههایی متنوع بخشیدهاند؛ از سفرههای رنگارنگ جنوب شرق آسیا تا کارناوالهای خیابانی در آفریقا، از شیرینیهای مخصوص خاورمیانه تا آیینهای دیدار با بزرگترها در آسیای میانه. این تنوع فرهنگی نشان میدهد که اسلام چگونه در بسترهای گوناگون تمدنی ریشه دوانده و در عین حفظ هویت دینی، با فرهنگهای بومی پیوند خورده است.
در بسیاری از کشورهای مسلمان، عید فطر نهتنها یک مراسم مذهبی، بلکه مهمترین رویداد اجتماعی سال محسوب میشود؛ روزی که خانوادهها گرد هم میآیند و جامعه نفسی تازه میکند. شهرها آذینبندی میشوند، بازارها رونق میگیرند و رسانهها برنامههای ویژه پخش میکنند.
ترکیه؛ شکوه «رمضان بایرامی» در کوچههای قدیمی استانبول
در ترکیه، عید فطر با نام «رمضان بایرامی» شناخته میشود و یکی از مهمترین اعیاد رسمی کشور است. صبح روز عید، مردم برای اقامه نماز به مساجد بزرگ، از جمله مسجد سلطان احمد در استانبول میروند و فضای شهر حال و هوایی روحانی و در عین حال شاد به خود میگیرد. پس از نماز، سنت «دستبوسی» از بزرگترها رواج دارد؛ جوانترها دست سالمندان خانواده را میبوسند و عیدی یا هدیهای کوچک دریافت میکنند.
شیرینیجات بخش جداییناپذیر این عید در ترکیه است. باقلوا، لوکوم (راحتالحلقوم) و شکلاتهای متنوع در خانهها آماده میشود و مهمانان با این خوراکیها پذیرایی میشوند. به همین دلیل، این عید گاهی اوقات «شکر بایرامی» نیز نامیده میشود. شهرداریها برنامههای فرهنگی، کنسرتهای سنتی و جشنهای عمومی برگزار میکنند و خانوادهها به دیدار اقوام یا سفرهای کوتاه میروند.
مصر؛ عید با طعم کعک و شادی خیابانی
عید فطر در مصر با شور و نشاطی ویژه برگزار میشود. نماز عید در میدانها و مساجد بزرگ همچون مسجد الازهر در قاهره اقامه میشود و هزاران نفر در فضایی پرشور تکبیر میگویند. پس از نماز، خانوادهها به خانه بازمیگردند و با شیرینی سنتی «کعک العید» از مهمانان پذیرایی میکنند؛ بیسکویتهایی که با خرما یا مغزها پر شدهاند و روی آنها پودر قند پاشیده میشود.
پارکها و کنارههای رود نیل در روزهای عید مملو از خانوادههایی است که برای گردش بیرون میآیند. کودکان لباس نو میپوشند و عیدی نقدی دریافت میکنند. نمایشهای خیابانی، موسیقی و حتی سینما رفتن، از برنامههای رایج عید در مصر است.
اندونزی؛ «مودیک» و بازگشت به ریشهها
در اندونزی، بزرگترین کشور مسلمان جهان، عید فطر با نام «لباران» شناخته میشود. یکی از شاخصترین سنتها در این کشور «مودیک» نام دارد که مهاجرت گسترده مردم از شهرهای بزرگ به زادگاههایشان برای دیدار خانواده است. میلیونها نفر در روزهای پایانی رمضان راهی روستاها میشوند و این جابهجایی عظیم، به یک پدیده ملی تبدیل شده است.
پس از نماز عید، مراسم «حلال به حلال» برگزار میشود؛ افراد از یکدیگر طلب بخشش میکنند و کدورتها را کنار میگذارند. غذای سنتی «کتوپات» (برنج کته در برگ نارگیل) همراه با خوراکهای گوشتی سرو میشود. خانهها با فانوس و تزئینات سبز و طلایی آراسته میشوند و فضای کشور حال و هوایی جشنگونه دارد.
پاکستان؛ سه روز مهمانی و مهربانی
در پاکستان، عید فطر سه روز تعطیل رسمی است و با آداب خاصی برگزار میشود. مردم پیش از عید، برای خرید لباس نو و شیرینیهایی چون «شیر خرما» و «سوئین» به بازار میروند. صبح عید، نماز در مساجد بزرگ همچون مسجد فیصل در اسلامآباد اقامه میشود. پس از نماز، دید و بازدیدها آغاز میشود و کودکان عیدی دریافت میکنند. غذاهای گوشتی همچون بریانی و کباب در سفرهها جای دارد. بسیاری از خانوادهها در این ایام به نیازمندان کمک میکنند و مؤسسات خیریه فعالیت گستردهای دارند.
مراکش؛ عطر نعناع و شیرینیهای خانگی
در مراکش، عید فطر با ترکیبی از معنویت و سنتهای بومی برگزار میشود. نماز عید در میدانهای بزرگ شهرهایی چون رباط برگزار میشود. پس از آن، خانوادهها سفره صبحانهای مفصل با چای نعناع، «بغریر» (پنکیک مراکشی)، «شباکیه» و انواع شیرینیهای خانگی میگسترانند. گوشت بره، بلغور عربی و آلوی خشک برای وعدههای غذایی طول روز و به دنبال آن کلوچهها و شیرینیهای سنتی برای دسر تهیه میشود. سنتهای عید فطر در مراکش کاملاً مبتنی بر غذا است. لباسهای سنتی همچون جلابه و قفطان در این روز جلوهای ویژه دارند. دیدار با خویشاوندان، زیارت قبور درگذشتگان و کمک به نیازمندان از رسوم مهم عید در مراکش است.
عربستان سعودی؛ عید در سایه حرمین شریفین
در عربستان سعودی بهویژه در شهرهای مقدس مکه و مدینه، عید فطر جلوهای خاص دارد. نماز عید در مسجدالحرام و مسجدالنبی با حضور انبوه نمازگزاران برگزار میشود و حال و هوایی روحانی و جهانی دارد. خانوادهها پس از نماز گرد هم میآیند و غذاهای سنتی همچون «کبسه» سرو میکنند. جشنهای شهری، شکار شاهین، شترسواری، اجراهای سنتی، آتشبازی و برنامههای فرهنگی برای کودکان نیز در سالهای اخیر گسترش پیدا کرده است.
نیجریه؛ رنگ، موسیقی و آیینهای بومی
در نیجریه، عید فطر با جلوههای فرهنگی متنوعی همراه است. در شهرهایی چون کانو، مراسم سنتی «دوربار» برگزار میشود که در آن امیران محلی با لباسهای فاخر و همراه با سوارکاران در خیابانها رژه میروند. مردم لباسهای رنگارنگ میپوشند، طبلنوازی و موسیقی سنتی اجرا میشود و غذاهای محلی میان خانوادهها تقسیم میشود. عید در نیجریه ترکیبی از آیین اسلامی و سنتهای قومی است که فضایی پرنشاط و دیدنی پدید میآورد.
مالزی؛ «خانه باز» و همزیستی فرهنگی
در مالزی، عید فطر با نام «هاری رایا عیدالفطری» شناخته میشود و یکی از مهمترین مناسبتهای ملی کشور به شمار میآید. صبح عید، مسلمانان برای اقامه نماز به مساجد بزرگ شهرهایی چون کوالالامپور میروند و فضای شهر با تکبیر و تبریکهای عیدانه طنینانداز میشود. پس از نماز، اعضای خانواده گرد هم میآیند و مراسم طلب بخشش از والدین برگزار میشود؛ فرزندان با گفتن عبارت «ماف ظاهر و باطن» از پدر و مادر حلالیت میطلبند و این لحظه، یکی از احساسیترین بخشهای عید در مالزی است.
یکی از شاخصترین سنتهای این کشور «خانه باز» است. در این رسم، خانوادهها در خانه خود را به روی خویشاوندان، دوستان، همکاران و حتی همسایگان غیرمسلمان باز میگذارند. این سنت، جلوهای از همزیستی مسالمتآمیز در جامعه چندقومیتی مالزی است و موجب میشود عید فطر به جشنی ملی و فراگیر تبدیل شود. مقامات دولتی نیز مراسم «خانه باز» رسمی برگزار میکنند که هزاران نفر در آن شرکت میکنند.
سفرههای عید در مالزی بسیار متنوع است. غذاهایی همچون «رندانگ» (خوراک گوشتی ادویهدار)، «لمنگ» (برنج پختهشده در بامبو) و «کتوپات» جایگاه ویژهای دارند. خانهها با چراغهای رنگی و تزئینات اسلامی آراسته میشوند و کودکان لباسهای سنتی مالایی به تن میکنند. عیدی دادن به کودکان در پاکتهای سبزرنگ نیز از رسوم رایج است. عید در مالزی آمیزهای از معنویت، سنت بومی و روحیه همگرایی اجتماعی است که آن را به یکی از دیدنیترین جلوههای عید فطر در جهان اسلام تبدیل کرده است.
امارات متحده عربی؛ عید در تلاقی سنت و مدرنیته
در امارات متحده عربی، عید فطر یکی از مهمترین مناسبتهای مذهبی و اجتماعی سال است و با شکوهی خاص برگزار میشود. نماز عید در مساجد بزرگ شهرهایی همچون ابوظبی و دبی اقامه میشود و هزاران نفر در فضایی آکنده از تکبیر و همدلی گرد هم میآیند. پس از نماز، دید و بازدیدهای خانوادگی آغاز میشود و کوچکترها برای تبریک عید به خانه بزرگترها میروند.
یکی از جلوههای مهم عید در امارات، سنت «العیدیه» است؛ بزرگترها به کودکان پول یا هدیه میدهند و فضای خانهها سرشار از شور کودکانه میشود. غذاهای سنتی همچون «هریس»، «مجبوس» و شیرینیهایی چون «لقیمات» بر سر سفرهها قرار میگیرد. در سالهای اخیر، مراکز خرید و فضاهای عمومی با چراغانی و تزئینات ویژه عید آراسته میشوند و برنامههای فرهنگی، آتشبازی و جشنهای خانوادگی برگزار میگردد. در عین حال، کمک به نیازمندان و پرداخت زکات فطره همچنان جایگاه اصلی خود را حفظ کرده و نهادهای خیریه در این ایام فعالیت گستردهای دارند.
عمان؛ عید با عطر بخور و سنتهای کهن عربی
در عمان، عید فطر با حال و هوایی سنتی و خانوادگی برگزار میشود. نماز عید در مساجد تاریخی شهرهایی چون مسقط با حضور گسترده مردم اقامه میشود و پس از آن، دیدارهای رسمی و خانوادگی آغاز میشود. مردان با لباس سنتی عمانی شامل «دشداشه» سفید و خنجر نمادین عمانی در مراسم حاضر میشوند و زنان نیز لباسهای رنگارنگ محلی میپوشند.
در خانهها، عطر بخور و عود فضای جشن را معطر میکند. غذاهای سنتی همچون «شواء» (گوشت مزهدار شده که بهصورت سنتی در تنورهای زمینی پخته میشود) و «عرسیه» تهیه میشود و مهمانان با خرما و قهوه عمانی پذیرایی میشوند. در بعضی مناطق، آیینهای محلی همراه با شعرخوانی و اجرای موسیقی سنتی برگزار میشود و قبایل و خانوادههای بزرگ گرد هم میآیند تا پیوندهای خویشاوندی را تازه کنند.
عید در عمان بیش از هر چیز، زمانی برای تحکیم روابط خانوادگی و اجتماعی است؛ زمانی که احترام به بزرگترها، صلح و آشتی و همدلی با نیازمندان جلوهای عینی و ملموس پیدا میکند.
نظر شما