به گزارش خبرگزاری ایمنا از گیلان، حملونقل شهری یکی از مهمترین شاخصهای توسعه و کیفیت زندگی در کلانشهرها محسوب میشود، رشد سریع جمعیت، افزایش خودروهای شخصی و ناکافی بودن زیرساختهای حملونقل عمومی در سالهای اخیر بسیاری از شهرهای ایران را با بحران ترافیک، آلودگی هوا و فرسودگی ناوگان روبهرو کرده است.
کلانشهرهایی همچون تهران، اصفهان، مشهد و شیراز با مشکلاتی از جمله ازدحام در ساعتهای اوج ترافیک، کمبود خطوط اتوبوسرانی و مترو و استهلاک بالای خودروهای عمومی دست و پنجه نرم میکنند.
ناوگان اتوبوسرانی و تاکسیرانی در بیشتر شهرها بیش از یک دهه است که نیاز به بازسازی دارند و با وجود برنامههای متعدد، روند نوسازی به کندی پیش میرود، دلیل این تأخیر محدودیت منابع مالی، پیچیدگی خرید خودروهای استاندارد و نوسانات بازار است، از سوی دیگر نبود برنامههای دقیق برای مدیریت هوشمند ناوگان و بهرهگیری از فناوریهای نوین، موجب شده است کیفیت خدمات حملونقل عمومی پایین باقی بماند و شهروندان همچنان به خودروهای شخصی متکی باشند، وضعیتی که خود موجب تشدید ترافیک و آلودگی میشود.
در کنار اتوبوسها و تاکسیها، نقش سیستمهای جایگزین همچون مینیبوسها، میدلباسها و سامانههای هوشمند اطلاعرسانی بهتدریج در بعضی شهرها دیده شده که توانسته است بخشی از فشار ترافیکی را کاهش دهد، همچنین برنامههای برونسپاری و مشارکت بخش خصوصی، بهعنوان راهکارهایی برای تأمین سریعتر ناوگان و خدمات بهتر به مردم در حال اجرا است، هرچند در بسیاری از کلانشهرها هنوز به مرحله عملیاتی کامل نرسیده است.
کلانشهر رشت با معابر کمعرض و حجم قابل توجهی از ناوگان فرسوده، نمونهای از چالشهای کلانشهرها در حوزه حملونقل است است، ناوگان اتوبوسرانی رشت با محدودیت منابع مالی و استهلاک بالا روبهرو است و تنها بخش محدودی از ناوگان در مدار خدمت روزانه فعالیت دارد.
در این شهر توجه به مینیبوس و میدلباس به دلیل محدودیت عرض معابر و تلاش برای جلوگیری از تشدید ترافیک در دستور کار قرار گرفته و پروژههای هوشمندسازی ناوگان نیز آغاز شده است تا زمان رسیدن اتوبوسها به ایستگاهها بهصورت آنلاین اطلاعرسانی شود و انتظار شهروندان کاهش پیدا کند.
در حوزه تاکسیرانی نیز بیش از ۵۷۰۰ دستگاه فعال وجود دارد که بخش عمدهای از آنها فرسوده هستند و بدون حمایت دولت، نوسازی این ناوگان با مشکلات جدی روبهرو میشود، با توجه به این شرایط رشت نمایانگر نیاز به بازسازی ناوگان، استفاده از فناوریهای نوین و مشارکت بخش خصوصی و مردم است تا بتوان سیستم حملونقل عمومی کارآمد، ایمن و با کیفیت را به شهروندان ارائه و فشار بر زیرساختهای شهری را کاهش داد.
خرید ناوگان جدید با اوراق مشارکت و تهاتر؛ تمرکز بر مینیبوس و میدلباس
علیرضا زارع، رئیس سازمان مدیریت حملونقل بار و مسافر شهرداری رشت در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با تشریح آخرین وضعیت ناوگان اتوبوسرانی اظهار میکند: در ماههای گذشته با ورود یک تیم تعمیراتی بخش خصوصی، روند بازسازی اتوبوسها آغاز شد و تعدادی از اتوبوسهای غیرفعال به چرخه خدمت بازگشتند، اما به دلیل کمبود منابع مالی، این روند دوباره متوقف شده است.
وی میافزاید: در مقطعی تعداد اتوبوسهای فعال به حدود ۴۴ تا ۴۵ دستگاه رسید، اما اکنون با بدهی به تأمینکنندگان قطعات، این عدد به حدود ۳۷ دستگاه کاهش پیدا کرده و اتوبوسهای فعال روزانه حدود ۱۷ ساعت در مدار خدمت هستند که استهلاک ناوگان را افزایش داده است.
رئیس سازمان مدیریت حملونقل بار و مسافر شهرداری رشت با اشاره به برنامه خرید اتوبوس خاطرنشان میکند: برای خرید ناوگان جدید، ۱۰۰ میلیارد تومان اوراق مشارکت پس از سالها برای نخستین بار اخذ شده است و در صورت واریز، در کنار حدود ۱۰۰ میلیارد تومان تهاتر پیشبینیشده از سوی شهرداری، مجموعاً حدود ۲۰۰ میلیارد تومان برای خرید اتوبوس اختصاص پیدا خواهد کرد.
زارع تصریح میکند: با توجه به نوسانات بازار، قیمت هر دستگاه اتوبوس که پیشتر حدود ۱۰ میلیارد تومان بود، اکنون به ۱۴ تا ۲۲ میلیارد تومان رسیده و تأخیر در تأمین منابع، قدرت خرید شهرداری را کاهش داده است.
وی درباره نوع ناوگان مورد نیاز شهر میگوید: با توجه به عرض کم معابر شهری رشت، استفاده از میدلباس و مینیبوس مناسبتر از اتوبوسهای بزرگ ۱۲ تا ۱۳ متری است، زیرا اتوبوسهای بزرگ خود میتوانند موجب تشدید ترافیک شوند، از اینرو بررسی خرید اتوبوس از یک شرکت چینی انجام شده است و تمرکز بر ناوگان کوچکتر و متناسب با شرایط شهر در دستور کار قرار دارد.
رئیس سازمان مدیریت حملونقل بار و مسافر شهرداری رشت با تأکید بر اهمیت برونسپاری میافزاید: سازمان در کنار تعمیرات داخلی، پروژه برونسپاری را نیز پیگیری میکند. اسناد پروژه آماده شده و فراخوان اولیه دو بار منتشر شده، اما شرکتکنندهای نداشته است، اما فراخوان دوباره از شنبه هفته جاری تمدید میشود و در صورت موفقیت،، طی یک ماه آینده ۲۰ دستگاه اتوبوس توسط بخش خصوصی به ناوگان شهری اضافه خواهد شد.
زارع با اشاره به موضوع هوشمندسازی ناوگان اتوبوسرانی رشت اظهلر میکند: اجرای سامانه هوشمند اطلاعرسانی زمان رسیدن اتوبوسها توسط سازمان فاوا آغاز شده و بهصورت آزمایشی روی چند دستگاه در حال اجرا است و امیدواریم به نتیجه کامل برسد تا مردم بتوانند زمان رسیدن اتوبوسها را بهصورت آنلاین مشاهده کنند و کمتر در ایستگاهها معطل شوند.
وی درباره وضعیت تاکسیرانی میفزاید: حدود ۵۷۰۰ دستگاه تاکسی در ۶۲ ایستگاه فعال است که برآورد میشود بیش از ۶۵ درصد فرسوده باشند. طی یک سال اخیر حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ دستگاه از چرخه خارج شده است، اما به دلیل قیمت بسیار بالای خودروهای اختصاصی، نقدی بودن خودروها، نبود تسهیلات مناسب و کمبهره، مشکلات مالی تاکسیرانان، روند نوسازی با کندی پیش میرود.
رئیس سازمان مدیریت حملونقل بار و مسافر شهرداری رشت تاکید میکند: بدون حمایت جدی دولت و ارائه وامهای بلندمدت کمبهره، نوسازی ناوگان تاکسیرانی عملی نخواهد بود.
نوسازی ناوگان حملونقل رشت نیازمند حمایت جدی دولت است
محمدحسین واثقکارگرنیا، رئیس شورای اسلامی شهر رشت، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به آخرین وضعیت حملونقل شهری اظهار میکند: با توجه به شرایط اقتصادی جامعه و اینکه بخش قابل توجهی از استفادهکنندگان ناوگان عمومی از اقشار با درآمد پایین هستند، تقویت حملونقل عمومی یکی از اولویتهای شورای ششم بوده است تا بخشی از فشار اقتصادی مردم کاهش پیدا کند.
وی با تاکید بر اینکه وضعیت فعلی ناوگان اتوبوسرانی رضایتبخش نیست، میافزاید: با وجود پیگیریهای متعدد برای واگذاری بخش اتوبوسرانی به بخش خصوصی، متأسفانه سرمایهگذار مناسبی جذب نشد. حتی در آخرین مرحله نیز به دلیل تورم و افزایش هزینههای نگهداری و قطعات، متقاضی مربوطه انصراف داد.
رئیس شورای شهر رشت خاطرنشان میکند: برای تقویت ناوگان، ۱۰۰ میلیارد تومان اوراق مشارکت پیگیری شده و در کنار آن تلاش داریم حدود ۲۰۰ میلیارد تومان دیگر از محل منابع شهرداری به خرید اتوبوس اختصاص دهیم تا بخشی از کمبود موجود جبران شود.
کارگرنیا درباره سفر اخیر به چین تصریح میکند: به دعوت سازمان همیاری شهرداریها و دهیاریهای استان گیلان، بازدیدی از یک شرکت معتبر تولیدکننده اتوبوس در چین انجام شد. این شرکت که بیش از ۶۰ سال سابقه فعالیت دارد، جزو پنج تولیدکننده بزرگ اتوبوس در چین است و سالانه حدود ۲۰ هزار دستگاه اتوبوس و ۶ هزار موتور الکتریکی تولید و محصولات خود را به بیش از ۱۰۰ کشور صادر میکند
وی میگوید: با توجه به ظرفیت منطقه آزاد، امکان واردات مستقیم اتوبوس و استفاده از مزایای کاهش هزینهها وجود دارد. چند مدل اتوبوس از جمله مینیبوس و اتوبوسهای ۸.۵ و ۱۰.۵ متری بررسی شد که برای معابر شهری رشت مناسبتر هستند.
رئیس شورای اسلامی شهر زشت درباره استفاده از اتوبوسهای برقی میافزاید: اگرچه مدلهای برقی نیز بررسی شد، اما به دلیل نبود زیرساختهای لازم برای شارژ و تعمیرات در حال حاضر استفاده از مدلهای دیزلی یا کممصرف در اولویت قرار دارد.
کارگرنیا با اشاره به موضوع نوسازی ناوگان تاکسیرانی اظهار میکند: رانندگان تاکسی به دلیل مشکلات معیشتی و نبود نقدینگی کافی، توانایی تأمین مابهالتفاوت خرید خودروهای جدید را ندارند. لازم است دولت با ارائه تسهیلات بلندمدت و کمبهره یا حمایتهای بلاعوض، شرایطی فراهم کند که پرداخت اقساط برای رانندگان فشار مضاعف ایجاد نکند.
وی تأکید میکند: نوسازی ناوگان حملونقل عمومی بدون حمایت جدی دولت و دستگاههای حاکمیتی بهسختی امکانپذیر بوده و نیازمند همراهی همهجانبه برای بهبود شرایط خدماترسانی به شهروندان است.
ناوگان فرسوده، چالشی بزرگ در کلانشهرهای ایران
در همین پیوند، سارا مرادی، کارشناس حملونقل و ترافیک شهری در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار میکند: حملونقل عمومی یکی از مهمترین شاخصهای کیفیت زندگی در کلانکشهرها است و در بسیاری از شهرهای ایران، ناوگان فرسوده و زیرساختهای ناکافی، خدماترسانی به شهروندان را با چالش روبهرو کرده است.
وی میافزاید: در کلانشهرهایی همچون تهران، مشهد، اصفهان و شیراز، اتوبوسها و تاکسیها به دلیل سن بالای ناوگان و استهلاک شدید با تأخیر در خطوط و کاهش کیفیت خدمات روبهرو هستند و محدودیت منابع مالی و نبود برنامههای بلندمدت موجب شده است نوسازی ناوگان به کندی پیش برود.
کارشناس حملونقل و ترافیک شهری خاطرنشان میکند: افزایش خودروهای شخصی و تراکم بالای ترافیک در ساعات اوج موجب شده است که مردم همچنان به استفاده از خودروهای شخصی روی بیاورند. این چرخه معیوب، هم باعث تشدید ترافیک میشود و هم آلودگی هوا را افزایش میدهد.
مرادی با اشاره به راهکارهای جایگزین تصریح میکند: برخی شهرها به بهرهگیری از مینیبوسها و خطوط سریعالسیر اتوبوس (BRT) روی آوردهاند تا فشار ترافیکی کاهش پیدا کند، اما سیستمهای هوشمند اطلاعرسانی و مدیریت ناوگان هنوز به طور کامل در هیچ شهری اجرا نشده است.
وی ادامه میدهد: یکی از چالشهای اصلی، نبود هماهنگی میان مدیریت شهری و بخش خصوصی است، برونسپاری برخی خطوط میتواند به تأمین سریعتر ناوگان کمک کند، اما در عمل هنوز بسیاری از کلانشهرها این برنامه را به صورت کامل عملیاتی نکردهاند.
با توجه به ظرفیت منطقه آزاد، امکان واردات مستقیم اتوبوس و استفاده از مزایای کاهش هزینهها وجود دارد. چند مدل اتوبوس از جمله مینیبوس و اتوبوسهای ۸.۵ و ۱۰.۵ متری بررسی شد که برای معابر شهری رشت مناسبتر هستند
کارشناس حملونقل و ترافیک شهری با اشاره به وضعیت رشت میگوید: رشت به عنوان یک کلانشهر متوسط با معابر کمعرض و ترافیک فشرده، با چالشهای خاص خود در حوزه حملونقل عمومی مواجه است، محدودیتهای زیرساختی و کمبود تجهیزات کافی موجب شده است که خدماترسانی به شهروندان به طور کامل بهینه نباشد.
مرادی میافزاید: برای ارتقای وضعیت حملونقل در رشت، استفاده از ناوگان کوچکتر مانند مینیبوس و میدلباس مناسبتر است و اجرای پروژههایی برای هوشمندسازی ناوگان و اطلاعرسانی زمان رسیدن وسایل نقلیه به ایستگاهها میتواند به بهبود تجربه شهروندان و کاهش فشار ترافیکی کمک کند.
وی تأکید میکند: کلانشهرهای ایران، به ویژه رشت، نیازمند برنامهریزی جامع، سرمایهگذاری هدفمند و استفاده از فناوریهای نوین برای ارتقای کیفیت حملونقل عمومی هستند تا خدمات ایمن، کارآمد و قابل اعتماد به شهروندان ارائه شود.
به گزارش ایمنا، بررسی وضعیت حملونقل در کلانشهرهای ایران نشان میدهد که فرسودگی ناوگان، کمبود منابع مالی و ناکارآمدی زیرساختها، فشار بر شبکه حملونقل عمومی را افزایش داده و باعث بروز مشکلات جدی ترافیکی و آلودگی هوا شده است.
نبود تطابق ظرفیت موجود با رشد جمعیت شهری، تکیه بیش از حد شهروندان بر خودروهای شخصی و کندی روند نوسازی، موجب شده بسیاری از کلانشهرها نتوانند خدمات مطلوبی به مردم ارائه دهند و کیفیت زندگی در برخی نقاط کاهش یابد.
تجربه شهرهایی همچون رشت نمونهای از این چالشها را به خوبی نشان میدهد، در این شهر محدودیت معابر کمبود اتوبوس و تاکسیهای فرسوده، فشار مضاعفی بر سیستم حملونقل عمومی وارد کرده است و نیاز فوری به نوسازی ناوگان، بهرهگیری از مینیبوس و میدلباس و استفاده از فناوریهای هوشمند برای اطلاعرسانی زمان رسیدن وسایل نقلیه احساس میشود.
اقدامات شهرداری و سازمان مدیریت حملونقل بار و مسافر در زمینه خرید ناوگان جدید با اوراق مشارکت و تهاتر، بازسازی اتوبوسها و هوشمندسازی سامانهها، قدمهای مثبت اما هنوز ناکافی هستند.
برای رسیدن به یک سیستم حملونقل پایدار و کارآمد، علاوه بر سرمایهگذاری در نوسازی ناوگان، مشارکت فعال بخش خصوصی و مردم، برنامهریزی دقیق و سیاستهای حمایتی دولت نیز ضروری است و تنها با ایجاد توازن میان منابع، فناوری و نیازهای واقعی شهروندان میتوان ترافیک و آلودگی را کاهش و ایمنی جابهجایی را افزایش داد و امکان دسترسی عادلانه به حملونقل عمومی را برای همه فراهم کرد.
این روند میتواند به توسعه شهری متوازن، ارتقای کیفیت زندگی و حفاظت از محیط زیست منجر شود و کلانشهرهای ایران را به سمت آیندهای پایدار در حملونقل هدایت کند.
گزارش از محمدرضا رشیدی؛ خبرنگار ایمنا
نظر شما