به گزارش خبرگزاری ایمنا، آلودگی هوا دیگر یک مسئله تنها محیطزیستی نیست؛ به چالشی فراگیر برای سلامت عمومی، اقتصاد شهری و کیفیت زندگی شهروندان تبدیل شده است و کلانشهرها بهعنوان کانونهای اصلی جمعیت، تردد و مصرف سوخت، بیش از هر نقطه دیگری با پیامدهای این بحران از جمله افزایش بیماریهای تنفسی و قلبی گرفته تا افت بهرهوری شهری و کاهش جذابیت زیستپذیری دستوپنجه نرم میکنند.
در چنین شرایطی، مدیریت شهری نمیتواند تنها به اقدامات مقطعی یا شعاری بسنده کند، بلکه نیازمند سیاستگذاریهای ساختاری، سرمایهگذاریهای زیرساختی و تصمیمهای جسورانه در حوزه حملونقل پاک است.
تجربه شهرهای موفق جهان نشان میدهد که نقطه آغاز تحول زیستمحیطی، اصلاح الگوی حملونقل است، چراکه سهم عمدهای از آلایندههای شهری از ناوگان فرسوده، خودروهای پرمصرف و موتورسیکلتهای بنزینی ناشی میشود.
برقیسازی ناوگان، توسعه زیرساختهای شارژ، نوسازی خودروهای فرسوده و حمایت هدفمند از حملونقل عمومی، چهار ستون اصلی این تغییر پارادایم محسوب میشوند؛ بدون حرکت هماهنگ در این مسیر، دستیابی به «شهر پاک» تنها در حد یک شعار باقی میماند.
در این میان، اصفهان بهعنوان یکی از کلانشهرهای پیشرو کشور، رویکردی متفاوت و برنامهمحور را در پیش گرفته است. مدیریت شهری اصفهان با درک عمیق از پیوند میان کیفیت هوا و کیفیت زندگی، بخش قابل توجهی از منابع خود را به اقدامات زیرساختی در حوزه حملونقل اختصاص داده است؛ بهگونهای که نزدیک به نیمی از بودجه سالانه شهرداری در مسیر پروژههای حملونقل، توسعه ناوگان عمومی، تکمیل خطوط قطار شهری، برقیسازی وسایل نقلیه و ایجاد زیرساختهای مرتبط هزینه میشود.
این حجم از سرمایهگذاری نشان میدهد که موضوع کاهش آلودگی هوا برای اصفهان نه یک برنامه کوتاهمدت، بلکه یک راهبرد بلندمدت شهری است.
توسعه ایستگاههای شارژ خودروهای برقی، برنامهریزی برای جایگزینی موتورسیکلتهای فرسوده با نمونههای برقی، نوسازی تاکسیها و حرکت به سمت استفاده از خودروهای کممصرف و پاک، بخشی از این مسیر تحول است.
اصفهان امروز تنها در حال اجرای چند پروژه پراکنده نیست؛ بلکه در حال طراحی یک الگوی یکپارچه برای گذار از ناوگان فسیلی به ناوگان پاک است؛ الگویی که میتواند مبنای تصمیمگیری سایر شهرهای کشور قرار گیرد.
پیشنهاد معرفی اصفهان بهعنوان «الگوی برقیسازی و شهر پاک کشور» نیز در همین چارچوب معنا پیدا میکند؛ شهری که هم زیرساخت لازم را فراهم کرده، هم اراده مدیریتی را نشان داده و هم منابع مالی خود را بهصورت هدفمند در این مسیر هدایت کرده است.
حرکت بهسوی برقیسازی ناوگان حملونقل، تنها کاهش آلایندگی را به همراه ندارد، بلکه کاهش مصرف سوخت، صرفهجویی اقتصادی، ارتقای سلامت عمومی و افزایش رضایت شهروندان را نیز در پی خواهد داشت.
آنچه در ادامه میخوانید، حاصل گفتوگوی خبرنگار ایمنا با محمدصادق حاتمی، رئیس ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده وزارت صمت درباره ابعاد برنامههای برقیسازی، نوسازی هدفمند ناوگان و نقش اصفهان در مسیر تبدیل شدن به الگوی «شهر پاک» کشور است.
اصفهان در مسیر شهر پاک؛ حرکت هماهنگ مدیریت شهری بهسوی حملونقل برقی
ایمنا: اصفهان چطور به پایلوت خودروهای برقی کشور تبدیل شد و چه مزیتی نسبت به سایر کلانشهرها دارد؟
حاتمی: در شهر اصفهان و در مجموعه شهرداری اصفهان و مجموعه استانداری اصفهان، در زمینه شهر پاک و شهری با حملونقل پاک، اتفاقهای بسیار خوبی رقم خورده است؛ زیرساختهای شارژ خودروهای الکتریکی فراهم شده و نگاه مدیریت شهری بر ایجاد بسترهای لازم برای توسعه حملونقل پاک و کاهش آلایندههای شهری متمرکز شده است.
تلاش همکاران در حوزه توسعه خودروهای کممصرف، برقی و پاک بر این است که خودروهای جدید و سازگار با محیط زیست وارد ناوگان حملونقل شهری شود؛ در حوزه نوسازی ناوگان نیز برنامهریزی شده است تا با همکاری مجموعههای خودروسازی، خودروهای برقی، دوگانهسوز و کممصرف بهصورت هدفمند وارد ناوگان تاکسیرانی شهر اصفهان شود.
در همین راستا، توافقی در زمینه نوسازی ۱۰۰۰ دستگاه موتورسیکلت برقی با شرایط ویژه در شهر اصفهان انجام شده است، همچنین استفاده از خودروهای دوگانهسوز و خودروهای تمام برقی برای ناوگان شهری اصفهان پیشنهاد و پیگیری شده تا سهم حملونقل پاک در ترددهای روزانه شهر افزایش و مصرف سوختهای فسیلی کاهش پیدا کند.
پیشنهاد انتخاب شهر اصفهان بهعنوان پایلوت خودروهای برقی کشور مطرح شده و با توجه به اتفاقهای مثبت و زیرساختهای ایجادشده، این موضوع مورد موافقت قرار گرفته است. هدف این است که اصفهان بهعنوان الگوی برقیسازی کشور معرفی شود تا در آینده، سایر شهرها بتوانند در توسعه خودروها و موتورسیکلتهای برقی از تجربه اصفهان الگوبرداری کنند.
تسهیلات ۳۰۰ میلیون تومانی برای ۱۰۰۰ دستگاه موتورسیکلت برقی
ایمنا: به جزئیات تسهیلات ۳۰۰ میلیونی و تخفیف ۱۵ درصدی طرح موتورسیکلت برقی در اصفهان اشاره کنید.
حاتمی: در زمینه توسعه موتورسیکلتهای برقی، پیشنهاد خاص و ویژهای برای شهر اصفهان در نظر گرفته شده است که بر اساس آن، ۱۰۰۰ دستگاه موتورسیکلت برقی با تسهیلات ۳۰۰ میلیون تومانی بهصورت مرحلهای جایگزین خواهد شد. این طرح با هدف نوسازی ناوگان، کاهش آلایندگی و حمایت از راکبان حملونقل عمومی طراحی شده است.
بر اساس این برنامه، فرایند واگذاری موتورسیکلتهای برقی بهصورت ۳۶ ماهه و با تسهیلات کمبهره انجام میشود و علاوه بر آن، تخفیف ویژه ۱۵ درصدی که مخصوص شهر اصفهان است، روی قیمت موتورسیکلت برقی لحاظ خواهد شد تا امکان دسترسی اقشار بیشتری به این طرح فراهم شود و جایگزینی موتورسیکلتهای فرسوده تسهیل شود.
در قالب این طرح، موتورسیکلتهای فرسوده از راکبان دریافت و فرایند اسقاط آنها انجام میشود که ارزش اسقاط هر موتورسیکلت فرسوده ۲۶ میلیون تومان در نظر گرفته شده و این مبلغ بهصورت مستقیم از قیمت نهایی موتورسیکلت برقی کسر خواهد شد تا بار مالی خرید برای متقاضیان به حداقل برسد.
به این ترتیب، راکبان فعال در حوزه حملونقل عمومی نیازی به پرداخت وجه نقد نخواهند داشت و کل هزینه از طریق تسهیلات بانکی و یارانه اسقاط تأمین میشود. در نهایت متقاضیان میتوانند بدون پرداخت مبلغ مستقیم، موتورسیکلت برقی جدید خود را دریافت و در مسیر نوسازی ناوگان و حملونقل پاک شهری نقش مؤثری ایفا کنند.
نوسازی هدفمند ناوگان پرپیمایش؛ تمرکز اصفهان بر موتورسیکلتهای فعال در حملونقل عمومی
ایمنا: چرا اولویت نوسازی موتورسیکلتهای برقی در اصفهان بر زیرساختهای کار و حملونقل عمومی متمرکز شده است؟
حاتمی: پیشنهاد اولیه ارائهشده به استانداری و شهرداری اصفهان بر این مبنا استوار بوده است که تمرکز اقدامات نوسازی در حوزه پلتفرمهای کار قرار گیرد، چراکه این پلتفرمها بیشترین میزان پیمایش روزانه را دارند.
بیشترین آلودگی ناشی از فعالیت همین موتورسیکلتها و خودروها است و در عین حال، بالاترین میزان مصرف سوخت نیز به همین موتورسیکلتها مربوط میشود؛ بر اساس این رویکرد، اگر قرار باشد منابع موجود اولویتبندی و بهصورت هدفمند تخصیص داده شود، پیشنهاد اولیه این است که این منابع در مرحله نخست به حوزه حملونقل عمومی اختصاص پیدا کند.
در همین راستا برنامهریزی شده است که ۱۰۰۰ دستگاه موتورسیکلت در گام نخست به بخش حملونقل عمومی تخصیص پیدا کند تا اثرگذاری زیستمحیطی و کاهش مصرف سوخت به شکل ملموستری محقق شود.
در همین چارچوب، پیشنهاد اولیه برای شهر اصفهان اجرای طرح «اصفهان تاکسیموتور» بوده است؛ طرحی که بهعنوان برنامهای جالب و کاربردی تعریف شده و هدف آن فعالسازی هزار دستگاه موتورسیکلت تحت عنوان تاکسیموتور است.
پیشبینی شده است که در ادامه و برای سایر پلتفرمهای کار، تا پایان سال ۱۴۰۵ تعداد بیشتری به این طرح افزوده شود تا در مجموع نزدیک به ۱۰ هزار دستگاه موتورسیکلت نوسازی شود.
ایمنا: برنامه نوسازی خودروهای برقی در اصفهان چگونه طراحی شده است تا رانندگان بدون فشار مالی وارد این فرایند شوند؟
حاتمی: برای افزایش تعداد خودروهای برقی، برآوردی انجام شده است که بر اساس آن امکان نوسازی نزدیک به ۵۰۰ دستگاه خودروی برقی فراهم شود. در این چارچوب، انتخاب نوع خودرو متناسب با قیمتهای موجود انجام میشود و تسهیلات بهگونهای تنظیم خواهد شد که رانندگان محترم بتوانند خودرو را بهراحتی و بدون دغدغه تحویل بگیرند.
در این رویکرد، هدف آن است که نیاز به سرمایهگذاری بسیار سنگین از سوی رانندگان وجود نداشته باشد و فرایند تحویل خودرو با آرامش کامل انجام شود؛ پیشبینی شده است که همزمان با تحویل خودروی جدید، خودروهای فرسوده رانندگان از ناوگان خارج شود تا نوسازی ناوگان حملونقل در شهر اصفهان بهصورت مؤثر و پایدار محقق شود.
ایمنا: وضعیت فرسودگی ناوگان حملونقل کشور و اصفهان چه تصویری از آینده آلودگی و مصرف سوخت ترسیم میکند؟
حاتمی: وضعیت فرسودگی ناوگان حملونقل بهگونهای است که از نزدیک به ۴۱ میلیون دستگاه خودرویی که در حال تردد هستند، حدود ۲۲ میلیون دستگاه خودروی فرسوده در کشور فعالاند؛ یعنی بیش از ۵۰ درصد ناوگان؛ البته شهر اصفهان نیز از همین نسبت تبعیت میکند و بیش از نیمی از خودروهای در حال تردد در این شهر دچار فرسودگی هستند و ضریب بالایی از فرسودگی را نشان میدهند.
بر همین اساس، تأکید بر آن است که در حوزه تاکسیرانی، در گام نخست اقدامات مؤثری انجام شود و در ادامه نیز در بخش نوسازی خودروهای شخصی، از طریق فرایند اسقاط و معرفی افراد و رانندگان به شرکتهای خودروساز، حرکت مؤثری شکل بگیرد. این رویکرد میتواند مسیر نوسازی تدریجی اما هدفمند ناوگان حملونقل را هموار کند.
۶۵ هزار خودروی فرسوده نوسازی شد؛ جهش ۱۰۰ درصدی در یک سال
در حال حاضر در کشور نزدیک به ۶۵ هزار دستگاه خودرو نوسازی شده که این عدد نسبت به سال گذشته رشدی نزدیک به دو برابر و حدود ۱۰۰ درصد را نشان میدهد. رانندگانی که خودروی فرسوده دارند، خودرو فرسوده خود را تحویل میدهند و بدون قرعهکشی و بدون اولویتبندی در طرحهای خودروسازان و طرح فرسوده خودروسازان شرکت میکنند.
بر اساس ضوابط موجود، خودروسازان مکلف هستند ۲۰ درصد از سهمیه فروش خود را به فرایند نوسازی اختصاص دهند. این موضوع یک مزیت مهم محسوب میشود، چراکه امکان حضور بدون اولویتبندی در طرح جایگزینی خودرو را فراهم میکند و با تصویب و اجرای فرایند نوسازی، به همان میزان آلودگی هوا و مصرف سوخت در کشور نیز کاهش پیدا خواهد کرد.
ایمنا: با توجه به محدودیت منابع، اولویت پرداخت تسهیلات نوسازی ناوگان بر چه اساسی تعیین شده است؟
حاتمی: با توجه به محدودیت منابع، رویکرد اصلی بر این اساس تنظیم شده است که خودروهایی با پیمایش بالاتر در اولویت قرار گیرند؛ چراکه تفاوت محسوسی میان میزان تردد یک خودروی عمومی و یک خودروی شخصی وجود دارد؛ برای مثال یک تاکسی در طول روز نزدیک به ۱۵۰ کیلومتر پیمایش دارد، در حالی که یک خودروی شخصی نهایتاً روزانه حدود ۳۰ تا ۴۰ کیلومتر تردد میکند و این تفاوت، اثرگذاری نوسازی را چند برابر میکند.
بر همین مبنا، در شرایط فعلی اولویت پرداخت تسهیلات به حوزه حملونقل عمومی اختصاص یافته است تا بیشترین تأثیر در کاهش آلودگی، مصرف سوخت و فرسودگی ناوگان حاصل شود؛ این سیاستگذاری با نگاه هدفمند انجام شده و تلاش بر این است که منابع محدود، در جایی هزینه شود که بیشترین بازده را برای شهر و شهروندان به همراه داشته باشد.
البته در برنامهریزیهای آینده، این موضوع نیز مدنظر قرار گرفته است که با برآورد منابع جدید، امکان پیشبینی تسهیلات برای خودروهای شخصی نیز فراهم شود تا آنها نیز از مزایای نوسازی برخوردار شوند.
در کنار این مسیر، برخی از خودروسازان نیز تسهیلات مستقلی در نظر گرفتهاند که رانندگان میتوانند از آنها استفاده کنند و بخشی از بار مالی نوسازی را کاهش دهند.
نظر شما