به گزارش خبرگزاری ایمنا، اگر تا بهحال اسم «نوتام» را شنیدهاید و به دنبال پاسخ ساده، کاربردی و درست میگشتید، باید بدانید که NOTAM در واقع سیستم اطلاعرسانی فوری هوانوردی است که به خلبانان و تیمهای پرواز کمک میکند تصمیمهای دقیقتر و ایمنتر بگیرند. این پیامها بخشی از استانداردهای بینالمللی هوانوردی هستند و نقش حیاتی در مدیریت خطرهای هوایی دارند.
نوتام یعنی چه؟
نوتام (NOTAM) مخفف عبارت انگلیسی Notice to Airmen است که به معنای «اطلاعیه به خلبانان» یا «اطلاعیه به فعالان پرواز» است؛ پیامی اضطراری و ضروری برای افرادی که در عملیات پروازی نقش دارند. این پیامها شامل اطلاعاتی درباره وضعیت خاص، خطرات احتمالی، تغییرات ناگهانی مسیر یا شرایطی هستند که باید پیش از پرواز بدانید.
به زبان سادهتر، نوتام مثل هشدار «آخرین لحظه» برای خلبانان و کنترلهای فرودگاهی است که به وسیله مراکز هوانوردی صادر میشود تا ایمنی و نظم پرواز حفظ شود.
تاریخچه نوتام و اولین نوتام ایجاد شده
با گسترش پروازها در اوایل قرن بیستم، نیاز به سیستمی برای اطلاعرسانی سریع در مورد تحولات هوایی احساس شد. در سال ۱۹۴۷، سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی (ICAO) سیستم نوتام را برای استانداردسازی و هماهنگی اطلاعیههای هوایی ایجاد کرد. از آن زمان تاکنون، نوتامها بخش مهمی از ایمنی پرواز در سراسر جهان محسوب میشوند.
انواع نوتام
نوتامها به دو دسته کلی تقسیم میشوند:
-
نوتامهای سری (Series): شامل اطلاعات مربوط به فرودگاهها، مسیرهای هوایی، کمکهای ناوبری و مناطق خطرناک هستند که دائم بهروزرسانی میشوند.
-
نوتامهای غیرسری (Non-Series): حاوی اطلاعاتی مربوط به شرایط آب و هوایی نامساعد، بسته شدن باند فرودگاه، و حضور پرندگان در نزدیکی فرودگاه هستند که بهصورت موقت و غیرمنتظره منتشر میشوند.
چرا نوتام صادر میشود؟ کاربرد اصلی در هوانوردی
نوتام زمانی صادر میشود که اطلاعات فوری، ضروری یا پیشبینینشده درباره عملیات پروازی منتشر شود که در منابع معمول قبل از پرواز قابل انتشار نیست، مثل:
- بسته شدن باند فرودگاه بهخاطر تعمیرات یا مانور نظامی
- خرابی ناگهانی تجهیزات ناوبری
- فعالیتهای هوایی غیرمعمول مثل نمایش هوایی یا پرش چتر
- محدودیتهای موقتی در فضاهای هوایی
- هشدار درباره موانع جدید یا خطرات احتمالی در مسیر پرواز
این اطلاعات باید قبل از پرواز توسط خلبانان و تیمهای پروازی بررسی شوند، چون میتوانند مسیر یا عملیات پرواز را تحت تأثیر قرار دهند.
انواع نوتام چیست؛ از داخلی تا بینالمللی
نوتامها میتوانند بر اساس منطقه یا نوع اطلاعات به چند دسته تقسیم شوند:
- نوتامهای داخلی: اطلاعات مربوط به فرودگاهها یا فضاهای هوایی داخل یک کشور
- نوتامهای بینالمللی: هشدارهایی که برای بیش از یک کشور منتشر میشوند.
- نوتامهای نظامی: مرتبط با عملیات و فضاهای هوایی نظامی
- نوتامهای اضطراری یا خطر: مربوط به خطرات ناگهانی مثل مانور نظامی یا پرش تبلیغاتی
- FDC NOTAM: پیامهای قانونی یا تغییرات رسمی مقرراتی
این تنوع باعث میشود هر کسی که با پرواز سر و کار دارد، بهطور دقیق بداند کدام اطلاعات برایش ضروری است و در چه ساعتی باید به آن توجه کند.
چطور نوتام را بخوانیم؟ محتوای هر نوتام شامل چه چیزهایی است؟
نوتامها بهطور معمول به صورت کدهای کوتاه منتشر میشوند و شامل موارد زیر است:
- کد شناسایی نوتام
- محل یا فرودگاه مربوطه
- زمان شروع و پایان اثر نوتام
- شرح خلاصه پیام
مثالهای عملی نوتام ممکن است به صورت پیامهای فنی و تخصصی باشند، اما هدف آنها فراهم کردن اطلاعات روشن، ضروری و قابل اجرا برای خلبانان و تیمهای پرواز است.
چرا نوتام مهم است؟ نقش در امنیت هواپیماها
بدون نوتام، خلبانان ممکن است نسبت به خطرات و شرایط خاصی بیاطلاع باشند، بهطور مثال:
- بسته شدن ناگهانی باند فرودگاه
- نقص سیستمهای راهنمایی هواپیما
- فعالیتهای هوایی موقت در مسیر
- محدودیتهای جدید هوافضا
تمام این موارد میتواند ایمنی پرواز و تصمیمگیری خلبان را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.
سایت نوتام ایران و نقشه نوتام
برای مشاهده و بررسی نوتامها، سایت رسمی نوتام ایران https://ais.airport.ir/ مرجع اصلی است که بهتازگی بهدلیل بهروزرسانی در دسترس نیست. در این سایت، نقشه نوتام یا NOTAM Map بهصورت گرافیکی به کاربران نشان میدهد که کدام مناطق هوایی کشور دارای محدودیت یا هشدار پروازی هستند.
استفاده از این نقشه به خلبانان کمک میکند تا مسیر ایمنتری انتخاب کنند و از پرواز در فضاهای محدودشده اجتناب کنند. چنین منابعی نهتنها برای خلبانان، بلکه برای شرکتهای هواپیمایی، برنامهریزان پرواز و حتی پژوهشگران علوم هوانوردی نیز مفید است.
ایران در چه شرایطی نوتام هوایی اعلام میکند؟
در شرایط ویژه همچون مانورهای نظامی، طوفان، یا فعالیتهای پرخطر در فضای هوایی، ایران اعلام نوتام هوایی میکند. فرایند اعلام نوتام در کشور بهصورت متمرکز از طریق واحد هوانوردی سازمان هواپیمایی کشوری صورت میگیرد.
پس از ثبت تغییر یا هشدار جدید، نوتام بهصورت رمزنگاریشده در پایگاه داده جهانی ایکائو (ICAO) قرار میگیرد تا همه ایرلاینها و خلبانان در سراسر جهان بتوانند از تغییرات در فضای هوایی ایران آگاه شوند.
گاهی نوتامها تنها چند ساعت اعتبار دارند و بهصورت روزانه منتشر میشوند که خلبانان و فعالان صنعت هوایی برای آگاهی از نوتام امروز ایران، باید به سایت نوتام ایران مراجعه کنند تا جدیدترین تغییرات و هشدارهای پروازی را مشاهده کنند.
بهطور مثال اگر در خبرها شنیدید که «نوتام ایران امشب صادر شد» این یعنی بخشی از فضای هوایی یا یک فرودگاه برای مدت مشخص در وضعیت خاص (مثلاً محدودیت پرواز یا پرواز ممنوع) قرار گرفته است.
نظر شما