به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، سازمان بهداشت جهانی گزارشی مبنی بر افزایش ۱۰ درصدی تعداد سالمندان تا سال ۲۰۵۰ ارائه داده است. بر اساس این گزارش، تعداد افراد بالای ۶۰ سال از ۹۰۰ میلیون نفر در سال ۲۰۱۵، به دو میلیارد نفر در سال ۲۰۵۰ افزایش پیدا خواهد کرد و این آمار لزوم آماده شدن محیطهای شهری برای استقبال از جمعیت سالمند را نشان میدهد. از دیدگاه جمعیتی، افزایش امید به زندگی یکی از دلایل اصلی این پدیده است و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۵۰، میانگین طول عمر در جهان با افزایش پنج سال به ۷۷ سال برسد.
یکی از نتایج مستقیم افزایش جمعیت مسن، مشاهده بیشتر بیماریهای مرتبط با گروه سنی آنهاست که آلزایمر یکی از شایعترین آنها بهشمار میآید. انجمن آلزایمر در ایالات متحده نشان میدهد که ۱۰ درصد از افراد بالای ۶۵ سال به این بیماری مبتلا هستند. آلزایمر در نتیجه فرایند مغزی پدیدار میشود که در آن اتصالات بین شبکههای نورونها از بین میرود و بهصورت از دست دادن حافظه نمود پیدا میکند. این بیماری نیاز به مراقبت بالایی دارد و فرد بیمار نباید به تنهایی با این نوع اختلالات شناختی روبهرو شود.
برنامهریزی شهرها برای کمک به افراد مبتلا به آلزایمر
مبحث روز در برنامهریزی شهری این است که اقداماتی را در راستای تسهیل زندگی افراد مبتلا به آلزایمر انجام دهد. توسعه چیدمانهای شهری هوشمند میتواند نهتنها به آسانتر کردن زندگی افراد مبتلا به این بیماری، بلکه به پیشگیری از شروع زودهنگام بیماری کمک کند. دانشمندان در حال کار روی نشان دادن رابطه بین بعضی از جنبههای مشکلات شهری موجود، همچون کیفیت هوا و گسترش بیماریهای شناختی هستند.
برنامهریزی شهری بهعنوان یک ابزار کلیدی در بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به زوال عقل نقش بسیار مهمی ایفا میکند. این مسئله فراتر از ایجاد فقط فضایی زیبا و کارآمد است؛ طراحی شهری باید مبتنی بر درک علمی و جامع از مراحل مختلف پیشرفت بیماریهای عصبی همچون آلزایمر باشد. افراد مبتلا به زوال عقل با مشکلات متعددی از جمله کاهش حافظه، سردرگمی فضایی و محدودیتهای حرکتی روبهرو هستند و محیط شهری باید این چالشها را بهصورت هوشمندانه پاسخ دهد. برای نمونه، طراحی مسیرهای پیادهروی باید ساده، واضح و بدون پیچیدگی باشد، علائم و نشانههای محیطی باید خوانا، قابل درک و متمایز باشند تا بیماران بتوانند به آسانی مسیرها را جهتیابی کنند و در عین حال خطرات احتمالی همچون برخورد با خیابانهای پررفت و آمد یا موانع فیزیکی کاهش پیدا کند.
وجود فضاهای باز و سبز به افزایش آرامش روانی این افراد کمک میکند و بازدید منظم از چنین محیطهایی میتواند فرایند زوال ذهنی را کندتر کند. دستیابی به چنین طراحی نیازمند مطالعات میانرشتهای دقیق است که در آن متخصصان حوزههای نورولوژی، روانشناسی، معماری و برنامهریزی شهری در کنار هم بررسی جامعی از نیازهای عملکردی و احساسی بیماران انجام دهند تا فضاهایی منطبق بر شرایط آنان خلق شود.
از سوی دیگر، اهمیت ورزش منظم و تعاملات اجتماعی برای پیشگیری و کاهش سرعت پیشرفت آلزایمر اثبات شده است. ایجاد محیطهایی که افراد سالمند و مبتلا به زوال عقل بتوانند به راحتی به فعالیتهای روزمره، تمرینات جسمانی و موقعیتهای اجتماعی دسترسی داشته باشند، میتواند احساس انزوا و استرس آنها را به شدت کاهش دهد. این موضوع بهویژه در مورد افراد دچار سرگردانیهای ناشی از بیماری زوال عقل اهمیت پیدا میکند؛ سرگردانی یکی از علائم رایج است که میتواند موجب خطرات جدی شود. به همین دلیل، طراحی شهری باید بهگونهای باشد که تحرک در فضای شهری آسان، ایمن و روان باشد.
استفاده از پیادهروهای پهن و صاف، جایگاههای استراحت مناسب و نشانههای بصری کمککننده، تسهیل دسترسی به حملونقل عمومی مناسب با فواصل کوتاه و ایجاد فضاهای تجمعی امن نظیر پارکها و مراکز فرهنگی که شرایط ملاقات و تعامل را فراهم میکنند، از جمله راهکارهای مؤثر در این زمینه هستند، همچنین فناوریهای هوشمند همچون سیستمهای رهگیری و هشدار سریع به مراقبین، میتواند با ارائه پشتیبانیهای گسترده و مؤثر، امنیت افراد مبتلا به زوال عقل را در فضای شهری تضمین کند. با ترکیب این راهکارهای طراحی شهری و استراتژیهای اجتماعی، میتوان فضایی فراهم کرد که نهتنها رفاه جسمانی و روانی سالمندان مبتلا به آلزایمر افزایش پیدا کند، بلکه آنها بتوانند استقلال نسبی خود را حفظ کنند و به شکلی فعال در جامعه حضور داشته باشند.
نوآوری با مسیرهای حسی
طراحی فضاهای شهری با عناصر خاص همچون سنگفرش، باغها، فوارهها و علائم که بهعنوان یک مرجع حسی عمل میکنند، راهی پویا و مؤثر برای حمایت از رشد، تعامل و رفاه کودکان و سالمندان ارائه میدهد. مسیرهای حسی با ادغام فعالیتهای مبتنی بر حرکت که حواس را تحریک میکنند، موجب تقویت یکپارچگی حسی میشوند، ورودی حسی را تنظیم میکنند، یادگیری را تقویت میکنند و سلامت جسمانی را بهبود میبخشند.
در این روند، وجود مناطق وسیع عابر پیاده در سطح شهر بسیار مهم است. شهری که پیادهروی را ترویج میکند برای افراد مبتلا به زوال عقل بسیار کارآمد است و آنها را قادر میسازد تا عادات خود را با این شکل از تحرک تطبیق دهند. علاوه بر این، یکی از عواملی که باید در برنامههای طولانیمدت در نظر گرفته شود این است که بیماریهایی همچون آلزایمر به محیطهای پایدار و بدون انتشار نیاز دارند. مطالعاتی در بارسلونا انجام شده است که نشان میدهد بیماریهای عصبی و شناختی بهطور مستقیم با آلودگی هوا مرتبط هستند، همچنین شواهدی وجود دارد که نشان میدهد ماده سفید مغز با آلودگی هوای ناشی از موتورهای احتراقی تحلیل میرود.
دانشمندان توافق دارند که کاهش آلودگی هوا در محیطهای شهری ضروری است و به همین دلیل است که هنگام طراحی مجدد شهرهای آینده، مسائلی همچون افزایش فضاهای اختصاص داده شده به عابران پیاده و دوچرخهسواران، ایجاد مسیرهای مشخص برای وسایل نقلیه و استفاده از وسایل نقلیه بدون آلایندگی همچون خودروهای صددرصد الکتریکی، از اهمیت ویژهای برخوردار است و راهی امیدوارکننده برای پیشگیری و کاهش اثرات بیماریهای عصبی بهشمار میآید.
دهکده آلزایمریهای هلند
روستای هاگویک (Hogeweyk) راه را برای روش جدیدی از مراقبت سالمندان هموارتر کرده و الهامبخش بزرگی برای سایرین در جهان شده است که به دنبال مراقبت انسانی برای تعداد فزایندهای از مبتلایان به زوال عقل هستند. سالها تجربه و دانش بهدستآمده در این دهکده منجر به چشماندازی روشن در مورد آینده مراقبت از زوال عقل میشود.
بسیاری از متخصصان آلزایمر، هاگویک را بهعنوان محیطی امن میدانند که در آن افراد مبتلا به زوال عقل زندگی و در عین حال هویت و استقلال خود را تا حد امکان حفظ میکنند. آنها در یک جامعه اجتماعی با خیابانها و میدانهای واقعی، رستوران و سوپرمارکتها با مشتریان حقیقی زندگی میکنند. هیچ ایستگاه اتوبوس یا اداره پست جعلی وجود ندارد؛ در واقع هیچ مجموعه تقلبی در این دهکده وجود ندارد. کارمند رستوران، سرایدار، پرستار، آرایشگر همه مبتلایان به آلزایمری هستند که در دهکده کار میکنند و از مهارتهای حرفهای خود برای حمایت واقعی از یکدیگر استفاده میکنند.
هفت ژانر طراحی مختلف در سراسر آپارتمانها وجود دارد و هر کدام سبک منحصربهفرد خود را دارند. ۲۵ باشگاه در این دهکده، فعالیت برای ساکنان و همچنین تعامل اجتماعی را برای آنها ترویج میکنند. هاگویک در واقع یک خانه سالمندان در قالب شهری با ۲۳ مجتمع مسکونی است با این تفاوت که افرادی در لباس عادی آنها را بیستوچهارساعته تحت نظارت دارند. تمام خیابانها و خانهها طوری ساده و دوستدار سالمند طراحی شده است که کهنسالان گم نشوند و در هر لحظه از فراموشی بتوانند سریع مسیر خود را پیدا کنند.
دهکده دمنسبین کپنهاگ، دانمارک
دمنسبین در حومه کپنهاگ دانمارک، یکی دیگر از نمونههای شاخص و شناخته شده دهکدهای جهت مراقبت از افراد مبتلا به آلزایمر است. این دهکده نمونهای بارز از طراحی محیطی و خدماتی جامع برای سالمندان مبتلا به آلزایمر و دیگر انواع زوال عقل است که با هدف کاهش تنش، افزایش استقلال فردی و ارتقای کیفیت زندگی آنها شکل گرفته است.
ساختار دهکده دمنسبین بر پایه ایجاد یک محیط شبیهسازی شده از یک محله واقعی است که تمام نیازهای بیماران و مراقبین را در یک فضای خودکفا و در عین حال امن پوشش میدهد. در این دهکده خیابانهای بدون خودرو، فروشگاههای کوچک، رستورانها، کافهها و فضاهای سبز طراحی شدهاند تا بیماران بتوانند در محیطی آشنا و مشابه با زندگی شهری واقعی، به فعالیتهای روزمره خود بپردازند. این محیط شبیهسازی علاوه بر ایجاد استقلال روانی، حالت گیجشدن و اضطراب ناشی از محیط ناآشنا را کاهش میدهد.
از ویژگیهای کلیدی دمنسبین، سیستم امنیتی پیشرفتهای است که اجازه خروج بدون اطلاع مراقبین را نمیدهد، در عین حال محدودیت فیزیکی و حس زندانی بودن برای ساکنان ایجاد نمیکند. فناوریهای نوین شامل مچبندهای ردیاب، دوربینهای نظارتی هوشمند و دکمههای درخواست کمک در سطح محله بهصورت نامحسوس به کار گرفته شدهاند تا در مواقع اضطراری سریعترین واکنش برای کمک به افراد صورت گیرد.
خدمات پزشکی و پرستاری بهطور متمرکز در این دهکده ارائه میشود. تیمهای مراقبت شامل پرستاران مجرب، فیزیوتراپیستها، روانشناسان و مشاوران خانواده هستند که به شکل منظم به ساکنین سرویس میدهند. فعالیتهای توانبخشی و تحریک ذهنی روزانه همچون موسیقیدرمانی، باغبانی، کارهای دستی و تمرینهای حافظه در برنامههای شهری روزانه گنجانده شده است که به حفظ مهارتهای شناختی و جلوگیری از پیشرفت بیماری کمک میکند.
از دیگر مزایای این دهکده، اهمیت دادن به زندگی اجتماعی و تعاملات انسانی است. فضای کافهها و مکانهای ملاقات عمومی به بیماران و خانوادههایشان کمک میکند تا تجربه اجتماعی مثبتتری داشته باشند و احساس انزوا در این افراد کاهش پیدا کند. علاوه بر این، آموزشها و کارگاههایی برای خانوادهها و مراقبین برگزار میشود تا بهتر با شرایط بیماران کنار بیایند و بتوانند مراقبت مؤثرتر و با احترامتری فراهم کنند.
دهکده دمنس نمونهای موفق از تلفیق معماری هوشمند، فناوریهای نوین و خدمات تخصصی مراقبتی است که نشان میدهد چگونه میتوان محیطی انسانی، امن و حمایتکننده برای افراد مبتلا به آلزایمر فراهم آورد. این مدل الهامبخش بسیاری از کشورهای دیگر برای طراحی پروژههای مشابه به حساب میآید و میتواند بهعنوان الگویی برای آینده مراقبتهای سالمندی در جهان معرفی شود.
نظر شما