اعظم تیموری در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به علل بروز بیماری هپاتیت اظهار کرد: هر عاملی که موجب التهاب سلولهای کبدی شود، در تعریف پزشکی «هپاتیت» محسوب میشود. این التهاب میتواند علل متفاوتی داشته باشد؛ از عوامل ویروسی گرفته تا مصرف برخی داروها، بیماریهای خودایمنی، مصرف الکل و سایر عوامل زمینهای که در نهایت به التهاب بافت کبد منجر میشوند.
وی افزود: هپاتیتهای ویروسی انواع مختلفی دارند و برخی ویروسها به طور اختصاصی موجب درگیری کبد میشوند؛ از جمله ویروسهای هپاتیت A، B، C و D. البته ویروسهای دیگری نیز میتوانند به صورت غیرمستقیم کبد را درگیر کنند. برای مثال، در برخی موارد ابتلا به آنفلوانزا ممکن است با افزایش آنزیمهای کبدی و التهاب کبد همراه باشد. در دوران شیوع کرونا نیز مشاهده شد که ویروس کووید -۱۹ در برخی بیماران موجب افزایش آنزیمهای کبدی میشود. همچنین ویروس تبخال، CMV و برخی ویروسهای دیگر نیز میتوانند در کنار علائم عمومی، کبد را تحت تأثیر قرار دهند و موجب بروز هپاتیت شوند.
راههای انتقال هپاتیت
فوقتخصص گوارش و کبد بالغین درباره راههای انتقال این بیماری تصریح کرد: هپاتیت A و E عمدتاً از طریق راه دهانی مدفوعی منتقل میشوند؛ به این معنا که مصرف آب یا مواد غذایی آلوده میتواند ویروس را وارد بدن کند. بنابراین رعایت بهداشت فردی، شستوشوی صحیح دستها و پرهیز از مصرف مواد غذایی آلوده نقش اساسی در پیشگیری از این نوع هپاتیت دارد.
وی ادامه داد: افرادی که در مشاغل پرخطر فعالیت دارند، از جمله کارکنان رستورانها، فستفودها و مراکز پرتردد، باید بیش از دیگران به رعایت بهداشت دستها و ضدعفونی مستمر توجه داشته باشند تا از انتقال ویروس جلوگیری شود.
هپاتیت؛ بیماری بیعلامت تا مراحل پیشرفته
تیموری با تأکید بر علائم بیماری هپاتیت گفت: در بسیاری از موارد، هپاتیت میتواند بدون علامت باشد یا بیمار زمانی متوجه بیماری شود که التهاب کبد پیشرفت کرده است. هپاتیت A معمولاً به شکل مزمن بروز نمیکند و اغلب سیر حاد دارد و پس از مدتی فروکش میکند؛ هرچند در موارد نادر ممکن است شدید و حتی خطرناک ظاهر شود.
وی خاطرنشان کرد: برخی هپاتیتها به صورت حاد و با علائم واضح بروز میکنند. شروع بیماری ممکن است با نشانههایی شبیه سرماخوردگی مانند خستگی، ضعف، بیحالی و آبریزش بینی همراه باشد و در ادامه زردی پوست و چشمها ظاهر شود. با این حال، در مواردی نیز بیماری کاملاً خاموش پیش میرود و بیمار زمانی متوجه آن میشود که دچار عوارضی همچون سیروز یا فیبروز کبدی شده است. به همین دلیل هپاتیت را گاهی «قاتل خاموش» مینامند.
وی تأکید کرد: همه انواع هپاتیت میتوانند خطرناک باشند، اما هپاتیت A اغلب سیر حاد دارد و احتمال مزمن شدن آن کم است. با این حال، موارد شدید و نادر نیز گزارش شده که نیازمند مراقبتهای جدی پزشکی است.
هپاتیت B بهسادگی ریشهکن نمیشود
فوقتخصص گوارش و کبد بالغین با اشاره به ویژگیهای هپاتیت B گفت: چالش اصلی در هپاتیت B این است که ویروس بهراحتی از بدن حذف نمیشود. بسیاری از بیماران نیازمند مصرف طولانیمدت دارو هستند و در برخی موارد ویروس به طور کامل ریشهکن نمیشود، بلکه کنترل میشود.
وی در ادامه درباره هپاتیت C اظهار کرد: تا سالهای گذشته درمان این بیماری دشوار و مبتنی بر داروهای تزریقی بود که بیماران باید برای مدت یک تا دو سال مصرف میکردند و در بسیاری موارد نیز به ریشهکنی کامل ویروس منجر نمیشد. اما از سال ۲۰۱۱ با تأیید نخستین داروهای خوراکی توسط سازمانهای بینالمللی، تحول بزرگی در درمان هپاتیت C ایجاد شد. این داروها از سال ۲۰۱۳ وارد بازار جهانی و از سال ۲۰۱۷ وارد ایران شدند.
تیموری افزود: با استفاده از داروهای خوراکی جدید، دوره درمان به سه تا شش ماه کاهش یافته و بسته به نوع و شدت بیماری تعیین میشود. میزان موفقیت درمان با این داروها بسیار بالا و در حدود ۹۵ تا حتی ۱۰۰ درصد است؛ به همین دلیل نگرانی از هپاتیت C در سالهای اخیر بهطور قابل توجهی کاهش یافته است.
نقش واکسیناسیون در کاهش شیوع هپاتیت B
وی با اشاره به وضعیت هپاتیت B در کشور تصریح کرد: خوشبختانه با اجرای برنامه واکسیناسیون کشوری از سال ۱۳۷۱ برای تمامی نوزادان، میزان شیوع این بیماری در ایران به شکل چشمگیری کاهش یافته است. در گذشته ایران در گروه کشورهایی با شیوع متوسط هپاتیت B قرار داشت، اما اکنون جزو کشورهای با شیوع پایین محسوب میشود.
تیموری به افراد پرخطر توصیه کرد: تزریق واکسن هپاتیت B برای گروههای پرخطر ضروری است. افرادی که در خانواده آنها فرد مبتلا یا ناقل هپاتیت B وجود دارد، باید نسبت به واکسیناسیون و بررسی وضعیت ایمنی خود اقدام کنند.
وی خاطرنشان کرد: ابتلا به هپاتیت B لزوماً به معنای بیماری فعال نیست؛ برخی افراد «ناقل سالم» هستند، به این معنا که ویروس در بدن آنها وجود دارد اما التهاب و آسیب جدی کبدی ایجاد نشده است. با این حال همین افراد میتوانند ویروس را به دیگران منتقل کنند، بنابراین آگاهی، انجام آزمایشهای دورهای و رعایت اصول پیشگیری اهمیت بالایی دارد.
نظر شما