حافظه هوش مصنوعی مرز بعدی حریم خصوصی کاربران می‌شود

به گزارش خبرگزاری ایمنا و به نقل از ام‌آی‌تی، گزارش اخیر MIT Technology Review هشدار می‌دهد که آن‌چه هوش مصنوعی درباره کاربران به خاطر می‌سپارد می‌تواند به مرز جدید مناقشات حریم خصوصی تبدیل شود، زیرا ذخیره و استفاده از خاطرات دیجیتالی در سیستم‌های AI موجب می‌شود اطلاعات حساس در زمینه‌های مختلف بدون آگاهی کاربر مورد استفاده قرار گیرد و خطرات تازه‌ای برای حریم خصوصی ایجاد شود.

هوش مصنوعی چه چیزهایی را به خاطر می‌سپارد؟

وقتی کاربران از سیستم‌های هوش مصنوعی استفاده می‌کنند از چت‌بات‌ها تا دستیارهای هوشمند، این سیستم‌ها می‌توانند درباره علاقه‌ها، رفتارها و اطلاعات شخصی فرد یادداشت‌هایی (Memories) ایجاد کنند. این یادداشت‌ها در حالت ایده‌آل به AI کمک می‌کنند تا پاسخ‌ها را شخصی‌سازی کند، اما اگر به‌طور منسجم در یک پایگاه مشابه ذخیره شوند، خطرناک می‌شوند: برای مثال جست‌وجوی اطلاعات مربوط به رژیم غذایی ممکن است ناخواسته روی پیشنهادهای بعدی درباره بیمه درمانی یا شغل تأثیر بگذارد بدون این‌که کاربر متوجه شود.

کارشناسان می‌گویند این مسئله از «Big Data» فراتر رفته و اکنون به یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های حریم خصوصی بدل شده است، وقتی داده‌ها در یک مجموعه واحد نگه‌داری شوند و در زمینه‌های مختلف به‌کار روند، کنترل و فهم استفاده از آن‌ها بسیار دشوار خواهد بود.

خطر «ترکیب داده‌ها» و نبود شفافیت

یکی از نگرانی‌های اصلی این است که اطلاعات ذخیره‌شده درباره کاربرحتی در زمینه یک وظیفه خاص می‌تواند در زمینه‌های دیگر به‌کار رود. برای مثال، علایق غذایی کاربر که در یادداشت‌های AI ذخیره شده‌اند ممکن است بدون هشدار در تحلیل‌های مربوط به وزن بیمه یا ترجیحات خرید به‌کار گرفته شود چیزی که در گذشته بیشتر در بحث‌های «Big Data» مطرح بود اما اکنون با افزایش حافظه AI، بسیار ملموس‌تر شده است.این نوع ذخیره‌سازی حافظه موجب می‌شود رفتار و عملکرد سیستم‌های هوش مصنوعی برای کاربران قابل پیش‌بینی نباشد و کنترل آن‌ها نیز مشکل‌تر شود، چرا که سیستم ممکن است داده‌ها را در زمینه‌های مختلف به شکل نامحسوس ترکیب و استفاده کند.

راهکارهای پیشنهادی برای حفظ حریم خصوصی

کارشناسان و نویسندگان گزارش معتقدند که برای مقابله با این چالش‌ها نیازمند ساختاردهی بهتر حافظه‌های AI و ابزارهای کنترل واضح‌تر برای کاربران هستیم. از جمله پیشنهادهای مطرح‌شده در تحقیقات فنی و اخلاقی همچون: جداسازی حافظه‌ها بر اساس پروژه یا زمینه کاربرد تا اطلاعات حساس در حالت عمومی ذخیره نشود؛ استفاده از سامانه‌های قابل توضیح (Explainable AI) که به کاربران نشان دهند چه اطلاعاتی ذخیره شده و چگونه استفاده می‌شود؛ فراهم کردن ابزارهای منظم برای مشاهده، ویرایش یا حذف حافظه‌ها و نه فقط سیاست‌های مبهم حریم خصوصی. بدون این ساختارها، کاربران ممکن است در موقعیتی باشند که کنترل نتایج ذخیره‌سازی داده را از دست بدهند، حتی زمانی که فکر می‌کنند کنترل کامل روی اطلاعاتشان دارند.

مسئولیت توسعه‌دهندگان و سیاست‌های حریم خصوصی

گزارش‌ها همچنین تأکید می‌کنند که تنظیمات و سیاست‌های حریم خصوصی موجود در پلتفرم‌ها کافی نیستند و بخش عمده مسئولیت باید به عهده شرکت‌های توسعه‌دهنده سیستم‌های هوش مصنوعی باشد. شرکت‌ها باید پیش‌فرض‌های حفاظت از حریم خصوصی را به‌عنوان خط‌مشی استاندارد اتخاذ کنند، قوانین واضح درباره تولید و استفاده از حافظه‌های AI وضع کنند و از فناوری‌هایی همچون رمزنگاری و پردازش محلی (on-device) بهره ببرند تا از افشای ناخواسته داده‌ها جلوگیری شود.

با رشد استفاده از هوش مصنوعی در زندگی روزمره، موضوع حافظه AI آن‌چه این سیستم‌ها درباره کاربران ذخیره می‌کنند به یکی از مهم‌ترین چالش‌های حریم خصوصی بدل شده است. گزارش‌ها می‌گویند اطلاعاتی که AI از ما به‌جا می‌گذارد می‌تواند بین زمینه‌های مختلف مورد استفاده قرار گیرد و همین موضوع نیاز به ابزارهای بهتر کنترل داده، ساختاردهی حافظه و شفافیت در سیاست‌های حریم خصوصی را ضروری می‌کند تا از سوءاستفاده‌های احتمالی و خطرات غیرمنتظره جلوگیری شود.