به گزارش خبرگزاری ایمنا، عراق در آستانه تشکیل دولتی جدید قرار دارد. در تحولی مهم، چارچوب هماهنگی شیعیان — بزرگترین ائتلاف پارلمانی — نوری المالکی، نخستوزیر سابق و رهبر حزب الدعوه اسلامی را به عنوان نامزد خود برای پست نخستوزیری معرفی کرده است. این در حالی است که فرآیند سیاسی با تأخیر در انتخاب رئیس جمهور روبرو شده است.
نامزدی نوری مالکی و جایگاه او در معادلات سیاسی
نوری جابر المالکی، متولد ۱۹۵۰، چهرهای با سابقه و تأثیرگذار در صحنه سیاسی عراق است. او که دوران تبعید خود را به دلیل مبارزه با رژیم بعث در ایران و سوریه گذراند، پس از سقوط صدام حسین به عراق بازگشت و از ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۴ دو دوره نخستوزیر بود. او مقلد آیتالله خامنهای است، به داشتن روابط سیاسی تاریخی و نزدیک با ایران شناخته میشود.
روابط منطقهای و بینالمللی مالکی
روابط با ایران: مالکی دارای روابط راهبردی و تاریخی با جمهوری اسلامی ایران است. این رابطه مبتنی بر همکاریهای امنیتی، سیاسی و اشتراکات مذهبی تعریف میشود و ایران او را چهرهای قابل اعتماد میداند.
روابط با آمریکا: رابطه مالکی با واشنگتن پیچیده و همراه با فرازونشیب بوده است. اگرچه در دورهای همکاری نزدیکی وجود داشت، اما در موضوعاتی مانند خروج نیروهای آمریکایی و مدیریت بحرانها تنشهایی پدید آمد. آمریکا نگران نزدیکی او به تهران است اما او را به عنوان واقعیتی سیاسی میپذیرد.
فرآیند قانونی انتخاب نخست وزیر و رئیس جمهور در عراق
تشکیل دولت در عراق بر اساس قانون اساسی و عرف سیاسی موسوم به "محاصصه" (سهمیهبندی) پیش میرود که بر اساس آن پست نخستوزیری به یک شیعه، ریاست جمهوری به یک کرد و ریاست مجلس به یک سنی تعلق میگیرد.
گامهای کلیدی تشکیل دولت:
- انتخاب رئیس مجلس (انجام شده در ۲۹ دسامبر ۲۰۲۵)
- انتخاب رئیس جمهور: مجلس موظف است ظرف ۳۰ روز پس از انتخاب رئیس مجلس، رئیس جمهور جدید را انتخاب کند. آخرین مهلت قانونی ۲۸ ژانویه ۲۰۲۶ است.
- تکلیف به نخست وزیر: رئیس جمهور جدید ظرف ۱۵ روز، رهبر بزرگترین ائتلاف پارلمانی (چارچوب هماهنگی شیعیان) را برای تشکیل دولت معرفی میکند.
- تشکیل کابینه و رأی اعتماد: نخستوزیر معرفیشده ظرف ۳۰ روز کابینه را تشکیل داده و باید از مجلس رأی اعتماد بگیرد.
چرا رئیس جمهور انتخاب نشده است؟
در حال حاضر، انتخاب رئیس جمهور با تأخیر و بنبست مواجه شده است. دلیل اصلی این تأخیر، رقابت تاریخی و عدم توافق بین دو حزب اصلی کردستان عراق است:
نامزدهای اصلی پست ریاست جمهوری
· عبداللطیف رشید (رئیس جمهور فعلی)
· فواد حسین (وزیر امور خارجه، نامزد مورد حمایت حزب دموکرات کردستان - KDP)
· نزار عمیدی (نامزد مورد حمایت اتحادیه میهنی کردستان - PUK)
برای انتخاب رئیس جمهور، نامزد نهایی باید آرای دو سوم (۲۲۰ رأی از ۳۲۹) نمایندگان مجلس را کسب کند. این امر بدون اتحاد و توافق احزاب کرد غیرممکن است. رقابت دیرینه بین KDP و PUK بر سر نفوذ و قدرت، بار دیگر فرآیند سیاسی را کند کرده است. احزاب شیعی از جمله حامیان مالکی بر حل این بنبست تأکید دارند، چرا که ادامه آن کل فرآیند تشکیل دولت را متوقف میسازد.
بازگشت نوری مالکی به آستانه قدرت، نشاندهنده تمایل بخشی از ائتلاف شیعه برای تکیه بر چهرهای باتجربه و قوی است.
عراق در مرحلهای حساس از تحولات سیاسی خود قرار دارد. انتخاب رئیس جمهور در روزهای آینده (نزدیک به مهلت ۲۸ ژانویه) سرنوشتساز خواهد بود. نتیجه این فرآیند نه تنها نام نخستوزیر، بلکه جهتگیریهای کلان داخلی و خارجی دولت جدید را برای سالهای آینده تعیین خواهد کرد. موفقیت هر دولتی در گرو عبور از انشقاقهای داخلی و ارائه حکمرانی مؤثر برای پاسخگویی به مطالبات مردم عراق است.
نظر شما