به گزارش خبرگزاری ایمنا، میلاد امام سجاد (ع)، یادآور طلوع دوباره معنویت، آگاهی و صبر در یکی از تاریکترین مقاطع تاریخ اسلام است؛ امامی که رسالت خود را در عرصه جانها، اندیشهها و دلهای زخمی جامعه به انجام رساند.
پس از واقعه جانسوز کربلا، زمانی که گمان میرفت با شهادت امام حسین (ع) و یارانش، پیام عاشورا نیز به خاموشی میگراید، خداوند اراده کرد که این پیام در قامت پیامرسانان کربلا، حضرت زینب (س) و امام زینالعابدین (ع) استمرار یابد، امامی که با وجود جسمی رنجور، پرچم حقیقت را بر زمین نگذاشتند.
امام سجاد (ع) در حالی عهدهدار امامت شدند که جامعه اسلامی دچار بهتی عمیق، ترسی فراگیر و انحرافی سازمانیافته بود، کربلا، نقطه اوج پروژهای برای خاموشکردن صدای اهلبیت (ع) و تحریف حقیقت دین به شمار میرفت و در چنین شرایطی، بقای جریان امامت، خود یک معجزه الهی بود. امام زینالعابدین (ع) با حضوری هوشمندانه، رسالت پاسداری از حقیقت عاشورا را بر عهده گرفت؛ رسالتی که با آگاهیبخشی، افشاگری و تربیت تدریجی جامعه دنبال شد، ایشان با خطبههای روشنگرانه در کوفه و شام، پرده از چهره واقعی حاکمان برداشتند و نشان دادند که پیام عاشورا زنده است و در اسارت و سکوت دفن نخواهد شد.
حجتالاسلام حمید سبحانی صدر، کارشناس دینی در رابطه با نقش امام سجاد (ع) پس از واقعه کربلا در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار کرد: امام سجاد (ع) در روز عاشورا بهدلیل بیماری نتوانستند نقش خاصی ایفا کنند، البته با همان شرایط نامناسب خود، زمانی که امام حسین (ع)، پس از شهادت همه یارانشان برای حفاظت از حرم آلالله طلب یاری کردند، ایشان سپر پوشیدند و شمشیر برداشتند و در حالی که توان راه رفتن نداشتند، از خیمه بیرون آمدند و ندای امامشان را لبیک گفتند؛ در آن زمان امام حسین (ع) از حضرت زینب میخواهند که مانع ورود حضرت زینالعابدین به میدان نبرد شوند، چراکه در صورت شهادت امام سجاد (ع) زمین از حجت خدا خالی میشد؛ این تمام توان حضرت سجاد (ع) برای همراهی ولی امرشان در روز عاشورا بود.
وی در پاسخ به این سوال که ما بیشتر روایتگری عاشورا را از حضرت زینب شنیدهایم، نقش حضرت سجاد در این مسئله به چه صورت بوده است؟ افزود: پس از واقعه کربلا و غروب عاشورا رسالت حضرت سجاد آغاز میشود. این حضرت به مرور در مسیر حالشان مساعدتر میشود و روشنگری این حضرت در مسیر آغاز میشود، همچنین زمانی که به کوفه میرسند، حضرت سجاد (ع) نیز در کنار حضرت زینب (س) خطبه میخوانند.
این کارشناس دینی در ادامه گفت: نقش روشنگری و تبیین حضرت سجاد در شام بسیار پررنگتر از کوفه است، تا آنجا که نقل کردهاند: روز جمعهای پس از حضور کاروان اسرا در شام، یزید دستور به برگزاری نماز جمعه داده بود تا مانع سخنرانی امام سجاد (ع) شود؛ یزید در میان صحبت امام، دستور به قرائت اذان میدهد، در همین حین امام سجاد (ع) نیز اقرار به توحید میکنند و شهادت اذان را قرائت میکنند؛ مردمی که به نماز جمعه آمده بودند با تبلیغات سوءیزید فکر میکردند که اهلبیت کافرند، با شنیدن شهادتین از امام سجاد (ع) به موحد بودن و مسلمانی ایشان پی میبرند. در ادامه زمانی که «اشهد ان محمد رسول الله» در اذان قرائت میشود؛ امام سجاد (ع) رو به یزید میکنند و از او میپرسند که رسولالله، جد تو است یا ما؟ اگر میگویی جد تو است که دروغ میگویی، اگر جد ما است، پس چرا نوه رسول خدا را به شهادت رساندی و اهلبیت ایشان را به اسارت گرفتی؟ در اینجا یزید با اقامه نماز، سخن امام را قطع میکند.
سبحانی در ادمه از شرایط حاکم بر جامعه پس از واقعه کربلا بیان کرد: پس از واقعه کربلا و پس از واقعه حره که مدینه توسط سپاه شام قتل عام شد، وحشت و خفقان جامعه مسلمین را گرفت. در این دوران جامعه به دو سمت میرود یا دچار گوشهگیری میشود و دیگر از ترس نمیتواند صدای خود را به جایی برساند، یا جامعه برای بازگردندان نشاط اجتماعی و نجات از چنین وضعیتی به سمت لهو و لعب میرود؛ جامعه اسلامی بهویژه مدینه، پس از واقعه کربلا، در زمان بنیامیه، بهشدت به سمت موسیقیها و شعرهای لهوی رفته است، شعرهایی که بیشتر در وصف زنان و بیبند و باری سروده میشده است؛ در واقع جامعه در آن زمان از معنا و معنویت به شدت دور شده بوده.
وی ادامه داد: از سوی دیگر مردم در آن زمان میترسیدند به ائمه نزدیک شوند، البته تبلیغات سوءحاکمان نیز در دوری جامعه از خاندان پیامبر بیتاثیر نبوده است؛ در آن زمان امام سجاد (ع) با جامعهای غرق در مفاسد اقتصادی و مفاسد اخلاقی روبهرو بود. ایشان در این زمان به ذکر دعا رو میآورند و صحیفه سجادیه شکل میگیرد.
این کارشناس دلیل این مسئله را اینگونه تشریح کرد: زمانی که جامعه به سمت درونگرایی میرود، معنویت، آرام بخش اوست؛ تخدیر جامعه با موسیقی و لهوولعب است، اما درمان جامعه و آرامبخش آن با معنویت است. امام سجاد (ع)، در این زمان، سعی کردند، دائم با تزریق معنویت، روح وحشت زده و غرق در مفاسد جامعه را تربیت کنند و با معنویت انس دهند، همچنین امام، جامعهای که سراغ اهلبیت نمیرود و از آموزههای دینی دور افتاده است را با عنصر دعا تعلیم میدهند.
سبحانی بیان کرد: از طرفی در مقطعی که سخن سرایی با شعر عربی و مضامین نامناسب در جامعه در اوج است، امام از یک ادبیات عرفانی نوین استفاده میکنند که چون از جنس سخن است، ترویج میشود؛ در اینجا حضرت معارف و آموزههای توحیدی و اسلام حقیقی را همراه دعا به مردم تعلیم میدهند و در لابهلای آن، مفاهیم و موضعگیریهای سیاسی را بهصورت نرم به مردم میرسانند.
وی با اشاره به فرازهایی از صحیفه سجادیه افزود: برای نمونه، در بند دهم دعای ورود به ماه رمضان در صحیفه سجادیه که دعای چهلوچهارم صحیفه است، امام میفرمایند: خدایا کاری کن با ما و ما را موفق بدار که بتوانیم با کسانی که به ما ظلم کردند، با انصاف رفتار کنیم و خوش رفتار باشیم و کسی که با ما دشمنی کرده، ما با او دوستی کنیم. ذکر الفت و دوستی در جامعه آن زمان موجب نزدیکی دلهای مومنان و اتحاد جامعه مسلمین میشود، آنچه در جامعه آن زمان به شدت نیاز بوده است؛ در اینجا سوالی پیش میآید که آیا ما با دشمنان خدا و دین خدا نیز باید دوستی کنیم؟ که حضرت میفرمایند: ما نسبت به کسانی که با خدا دشمنی میکنند، دوست نیستیم و تنها با حزبالله و دوستان خدا دوستی داریم. در این فرازها حضرت مرزبندیها و مواضع سیاسی را نیز به خوبی نشان دادهاند.
کارشناس دین در ادامه گفت: در زمان حضور امام معصوم، اقامه نماز عید قربان و عید فطر برعهده امام است که این حق در زمان خلفا از ائمه سلب شد؛ امام سجاد (ع) در بند نهم دعای ۴۸ صحیفه سجادیه که دعای عید قربان است، میفرمایند: خدایا مقام اقامه نماز عید فطر و عید قربان، مقام برگزیدگان و اولیاء تو است که اکنون آن را ربودند و دستگاه ستم با قهر و غلبه با اولیاء تو برخورد کرد و واجبات دین را تحریف کردند و کتاب تو را طرد کردند.
سبحانی در تفسیر این عبارت افزود: در اینجا حضرت با ذکر چنین مسائلی با دستگاه خلافت بنیامیه یک مبارزه سیاسی و ایدئولوژیک راه میاندازند. این مبارزه تمام عیار سیاسی امام در دعا آنجا مشخص میشود که بدانیم پس از کربلا، خلفای بنیامیه، خود را خلیفهالله میدانستند و حکم خود را نه از پیامبر که مستقیم از خدا میدانستند و چنین صحبتهایی از جانب امام معصوم در حکم یک مبارزه علنی بوده است.
وی بیان کرد: در ادامه این دعا، امام سجاد (ع) به جامعهای که نسبت به چنین حوادثی و نسبت به تحریف دین خدا و کتاب خدا سکوت کرده است و کاری نمیکند و نسبت به این مسئله رضایت میدهد و با سیاسیون همراه میشود، نهیب میزنند. امام سجاد در زمان خود با وجود همه خفقان و کناره گیری جامعه از ائمه اطهار و با وجود اینکه یار و یاوری نداشتند، از ابراز مواضع سیاسی نسبت به حاکمان ظالم زمان خود اجتناب نکردند و این موضعگیری را در قالب دعا به خوبی به مردم جامعه و خواص نشان دادند.
به گزارش ایمنا، صحیفه سجادیه، میراث ماندگار امام سجاد (ع) مجموعهای از مناجات است که مدرسهای جامع برای تربیت انسان، بازسازی معنویت و حتی تبیین مواضع اجتماعی و سیاسی با پوششی حکیمانه و نرم در خود گنجانده است. امام سجاد (ع) نشان داد که میتوان در سختترین شرایط، بدون سازش با ظلم، راهی برای روشنگری و هدایت گشود.
نظر شما