به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، شهرهای خاور میانه بهطور فزایندهای در طراحی پارکهای مدرن تمرکز را بر پایداری، سازگاری با اقلیم و فناوریهای هوشمند قرار دادهاند. پارکها با هدف مقابله با چالشهای اقلیم بیابانی و افزایش کیفیت زندگی شهری ساخته میشوند تا علاوه بر ارائه یک محیط سالم برای تفریح و تعامل اجتماعی، به کاهش آلودگی هوا، مدیریت منابع آب و ارتقای تنوع زیستی نیز کمک کنند. استفاده از گیاهان بومی، سیستمهای مدیریت هوشمند آب، مسیرهای سایهدار و عناصر فرهنگی، همسو با چشماندازهایی همچون کربنخنثی است. پارکهای مدرن دیگر فقط فضاهای سبز نیستند، بلکه به زیرساختهای حیاتی شهری تبدیل شدهاند که گذشته، فرهنگ و فناوری را در خدمت آینده پایدار شهرها به هم پیوند میدهند.
پارکهای جدید بر ویژگیهای اقلیمپاسخگو تأکید دارند؛ گیاهان بومی برای ایجاد سرمایش طبیعی و کاهش اثر جزایر حرارتی به کار گرفته میشوند، طراحی توپوگرافی و پوشش سبز به ایجاد ریزاقلیمهای خنکتر کمک میکند، سیستمهای آبیاری قطرهای و استفاده از آب بازیافتی مصرف منابع را کاهش میدهد و مسیرهای سایهدار، چشماندازهای الهامگرفته از وادیها و الگوهای باغ اسلامی، سنت و مدرنیته را در هم میآمیزند.
از سوی دیگر، فناوریهای اینترنت اشیا (IoT) و هوش مصنوعی برای مدیریت روشنایی، کنترل تردد و پایش استفاده از فضاها به کار گرفته میشوند تا پارکها کاربرمحور و کارآمد باشند. دادههای لحظهای برای نگهداری و تجربه بازدیدکنندگان استفاده میشود. برای مثال، پارکهایی همچون امالامارات در ابوظبی از سیستمهای آبیاری مبتنی بر حسگر استفاده میکنند تا هدررفت آب در گرمای شدید کاهش پیدا کند. راهکارهای مبتنی بر هوشمندسازی علاوه بر افزایش تنوع زیستی، به ذخیره کربن، مدیریت رواناب و ایجاد زیستگاههای پایدار کمک میکند.
پارک الفی؛ تنوع زیستی در دل بیابان ابوظبی
پارک الفی نخستین پارک تنوع زیستی در امارات متحده عربی است که رویکردی متفاوت نسبت به پارکهای سنتی دارد. این پروژه با استفاده انحصاری از گیاهان بومی منطقه، الگویی نوین برای طراحی پارکهای بیابانی ارائه میدهد و هدف اصلی آن، ایجاد ریزاقلیمهای خنکتر و قابل استفاده در تمام سال است.
بیش از ۲۰۰۰ گونه گیاهی بومی از جمله درخت ملی امارات (غاف) در این پارک کاشته شده است که نیاز به آبیاری حداقلی دارند. طراحی مبتنی بر ایجاد ریزاقلیم جنگلی با تراکم بالای درختان و سیستمهای آبیاری مدرن مصرف آب را تا ۴۰ درصد کمتر از باغهای سنتی کرده است. افزون بر این، گیاهان با هدایت جریان باد و جلوگیری از نفوذ شن، شرایطی پایدار برای استفاده عمومی فراهم میکنند. طراحی پارک شامل مسیرهای سایهدار، زیستگاههای طبیعی و فضاهای اجتماعی کوچک است که تعامل شهروندان را افزایش میدهد.
پارک الفی مجموعهای متنوع از کاربریها را در دل خود جای داده است؛ از زمینهای ورزشی و مسیرهای پیادهروی گرفته تا فضاهای بازی کودکان که با مصالح طبیعی ساخته شدهاند. برخلاف پارکهای تزئینی که بر گیاهان وارداتی و مصرف بالای آب تکیه دارند، پارک الفی بر بازسازی اکولوژیک و حفاظت از تنوع زیستی تمرکز دارد. این پارک با ایجاد زیستگاههای طبیعی برای پرندگان و حشرات، به افزایش تنوع زیستی شهری کمک میکند. فضاهای بازی و مسیرهای پیادهروی، آن را به یک مرکز اجتماعی پویا تبدیل کردهاند. پارک الفی نشان میدهد که چگونه میتوان در اقلیم بیابانی، با استفاده از منابع محدود و طراحی هوشمند، فضایی پایدار و زیستپذیر ایجاد کرد.
پارک ملک سلمان؛ بازآفرینی پایگاه هوایی در قلب ریاض
پارک ملک سلمان که بهعنوان «ریه سبز» ریاض شناخته میشود، یکی از بزرگترین پروژههای شهری در خاورمیانه است که قرار است فاز نخست آن در ۲۰۲۶ بازگشایی شود. این پارک با مساحت ۱۶.۶ کیلومتر مربع، هفت برابر هاید پارک لندن وسعت دارد و بر زمین یک پایگاه هوایی سابق ساخته میشود.
طراحی پارک ملک سلمان بر پایه ایجاد یک فضای چندمنظوره است که همزمان نیازهای زیستمحیطی و اجتماعی شهر را پاسخ دهد. بیش از ۱۱ کیلومتر مربع فضای سبز و یک میلیون درخت در این پارک کاشته شده است تا دمای شهر را کاهش دهد و کیفیت هوا بهبود پیدا کند. مسیرهای پیادهروی به طول هفت کیلومتر، باغهای اسلامی، باغهای عمودی، باغ ماز، پناهگاه پرندگان و مجموعه هنری سلطنتی از جمله ویژگیهای شاخص این پروژه هستند.
مجموعهای از سالنهای ورزشی، مراکز فرهنگی و فضاهای رویدادی برای بیش از ۱۵۰ جاذبه مختلف در نظر گرفته شده است. سیستمهای آبیاری با آب بازیافتی و طراحی سایهدار مسیرها، کاهش اثر جزایر حرارتی را هدف قرار دادهاند. این پروژه با مشارکت بخش خصوصی و عمومی تأمین مالی میشود که نتیجه آن کاهش فشار مالی بر دولت، امکان مدیریت پایدار و بهرهبرداری بلندمدت است. بخش خصوصی مسئولیتهایی همچون ساخت زیرساختها، مدیریت رویدادها، نگهداری روزانه و بهرهبرداری از فضاهای تجاری و فرهنگی را بر عهده خواهد داشت و بخش عمومی وظیفه نظارت، سیاستگذاری و تضمین دسترسی همگانی را ایفا میکند.
درآمدهای حاصل از رویدادهای فرهنگی، ورزشی و گردشگری در پارک بهعنوان منبع مالی پایدار برای نگهداری و توسعه آینده آن در نظر گرفته شده است. پارک ملک سلمان نهتنها یک فضای تفریحی خواهد بود، بلکه بهعنوان نماد تحول شهری ریاض و در چهارچوب چشمانداز ۲۰۳۰ عمل میکند و نشان میدهد چگونه زیرساختهای متروکه میتوانند به قلب تپنده زندگی شهری تبدیل شوند.
پارک امالسنیم؛ مسیرهای خنکشده زیر آفتاب قطر
پارک امالسنیم که در سال ۲۰۲۲ در دوحه افتتاح شد، یکی از نوآورانهترین پروژههای شهری قطر به شمار میرود که توانست رکورد جهانی گینس را بهعنوان طولانیترین مسیر پیادهروی و دویدن با سیستم سرمایش مصنوعی ثبت کند. طول مسیر پیادهروی و دویدن پارک امالسنیم ۱۱۴۳ متر است و کل مسیر با سیستم سرمایش مصنوعی زیرسطحی تجهیز شده است. این پارک با مساحت حدود ۱۳۰ هزار متر مربع در قلب دوحه، بهگونهای طراحی شده است که حتی در گرمترین ماههای سال نیز قابل استفاده باشد. زیر سطح مسیرهای پیادهروی و دویدن، لولهها و کانالهایی قرار داده شدهاند که آب سرد و هوای خنک در آنها جریان دارد تا دمای سطح را کاهش دهند و تجربهای راحت برای شهروندان فراهم کنند.
افزون بر این، سیستم آبیاری هوشمند مبتنی بر حسگرها مصرف آب این پارک را به حداقل رسانده است و گیاهان بومی همچون درختان غاف و سدر برای ایجاد سایه و کاهش گرد و غبار کاشته شدهاند. نورپردازی الایدی کممصرف نیز به کاهش آلودگی نوری کمک میکند. پارک امالسنیم نهتنها یک فضای تفریحی است، بلکه بهعنوان نماد نوآوری سبز قطر شناخته میشود و بخشی از چشمانداز ملی ۲۰۳۰ این کشور برای توسعه پایدار شهری است. این پروژه نشان میدهد که چگونه فناوریهای نوین میتوانند محدودیتهای اقلیمی را برطرف کنند و فضایی سالم و پایدار برای تعامل اجتماعی ایجاد کنند.
پارکهای نئوم؛ ستونهای سبز آینده عربستان
پارکهای نئوم بخشی از پروژه عظیم The Line هستند که بهعنوان یکی از جاهطلبانهترین طرحهای شهری جهان شناخته میشود. این پارکها برخلاف پارکهای مستقل، بهصورت ستونهای سبز خطی طراحی شدهاند که در امتداد شهر کشیده میشوند و زندگی ۹ میلیون نفر را پشتیبانی میکنند.
تمرکز اصلی پارکهای نئوم بر ایجاد چشماندازهای باززاینده بومی است. گونههای مقاوم به خشکی، درههای سایهدار و مزارع عمودی شبیه وادیها از ویژگیهای کلیدی این پروژه هستند. برای تأمین آب آبیاری گیاهان از روش برداشت مه استفاده میشود که با نصب تورها و صفحات مخصوص، قطرات ریز آب موجود در مه را جذب و جمعآوری میکند. این قطرات پس از برخورد با سطح تور یا صفحه، بهصورت آب مایع جاری میشوند و در مخازن آبیاری ذخیره میشوند.
سیستمهای آبیاری با نظارت هوش مصنوعی و فناوریهای پیشرفته، مصرف آب را به حداقل میرسانند و امکان رشد پایدار گیاهان را فراهم میکنند. پارکهای نئوم بهعنوان زیرساختهای زیستمحیطی طراحی شدهاند که نقش حیاتی در ذخیره کربن، مدیریت رواناب و ایجاد زیستگاههای طبیعی دارند. این پارکها نهتنها فضای سبز برای تفریح و تعامل اجتماعی فراهم میکنند، بلکه بهعنوان بخشی از سیستم شهری، سلامت و رفاه ساکنان را تضمین میکنند. هدف نهایی عربستان از طراحی این پارکها، دستیابی به خودکفایی کامل زیستمحیطی تا سال ۲۰۳۰ است.
پارک بوشر سندز؛ توازن میان ماسه و زندگی در عمان
پارک طبیعی بوشر سندز یکی از تازهترین پروژههای شهری عمان است که در سال ۲۰۲۵ کلید خورد و بهعنوان بخشی از استراتژی «مسقط بزرگ» معرفی شد. این پارک با مساحت بیش از ۳۰۰ هزار متر مربع، تمرکز ویژهای بر حفظ چشمانداز طبیعی ماسهای منطقه دارد و تلاش میکند میان توسعه شهری و حفاظت محیطزیست توازن برقرار کند.
مسیرهای اکولوژیک و پیادهراههای سبز این پارک در دل تپههای ماسهای طراحی شدهاند تا همچون رگهای حیاتی، محلههای شهری اطراف را به یکدیگر متصل کنند و تجربهای کمنظیر از طبیعت بومی عمان را در اختیار بازدیدکنندگان قرار دهند. این مسیرها امکان پیادهروی و دوچرخهسواری را فراهم میکنند و با استفاده از پوشش گیاهی مقاوم به خشکی و سایهبانهای طبیعی، شرایطی مناسب برای استفاده در تمام فصول سال ایجاد میکنند.
در مرکز پارک، مجموعهای از ساختمانهای پایدار با گواهی بینالمللی LEED ساخته شده است که با بهرهگیری از انرژی خورشیدی، سیستمهای تهویه طبیعی و مصالح بومی، مصرف انرژی را به حداقل میرسانند و ردپای کربنی پروژه را کاهش میدهند. این ساختمانها علاوه بر کارکردهای خدماتی، بهعنوان مراکز فرهنگی و آموزشی عمل خواهند کرد تا میراث طبیعی و تاریخی عمان از طریق نمایشگاهها، کارگاههای آموزشی و برنامههای تعاملی به بازدیدکنندگان معرفی شود.
کاربریهای گردشگری نیز بخش مهمی از طراحی پارک بوشر سندز را تشکیل میدهند. رستورانها و کافههای محلی با چشمانداز مستقیم به تپههای ماسهای، زمینهای ورزشی برای فعالیتهای خانوادگی و محوطههای باز برای پیکنیک و رویدادهای اجتماعی در نظر گرفته شدهاند. این امکانات موجب میشود پارک علاوه بر نقش حفاظتی در محیطزیست، به یک جاذبه اجتماعی و اقتصادی تبدیل شود که هم گردشگران داخلی و خارجی را جذب میکند و هم فرصتهای شغلی جدید برای جامعه محلی فراهم میآورد.
پارک بوشر سندز نمونهای برجسته از تلاش عمان برای ایجاد توازن میان توسعه شهری و حفاظت از طبیعت و نمادی از مدیریت هوشمند منابع طبیعی در عمان است که نشان میدهد میتوان در اقلیم بیابانی، با طراحی پایدار و احترام به طبیعت، فضایی مدرن و در عین حال بومی ایجاد کرد.
نظر شما