به گزارش خبرگزاری ایمنا از گیلان، رشت، مرکز استان گیلان و یکی از شهرهای تاریخی و فرهنگی شمال ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه و پیشینهای کهن، همواره از اهمیت بالایی در تاریخ و فرهنگ کشور برخوردار بوده است و در گذشته به نامهای دارالمرز، دارالامان و پیشتر از آن «بیه» شناخته میشد.
این شهر به واسطه قرار گرفتن میان دو رودخانه گوهررود و سیاهرود از دیرباز بهعنوان یک مرکز مهم تجاری و اقتصادی شناخته شده است؛ رشت در دوره صفوی به ویژه از سال ۹۳۶ هجری شمسی با ورود سلطان محمود نماینده شاه طهماسب، به عنوان مرکز استان گیلان معرفی شد که نقطه عطفی در تاریخ توسعه و رونق این شهر محسوب میشود.
رشت نه تنها بزرگترین و پرجمعیتترین شهر شمال ایران است، بلکه به عنوان بزرگترین سکونتگاه گیلکنشین جهان و سومین شهر گردشگرپذیر ایران شناخته میشود، این شهر با جمعیتی نزدیک به ۶۸۰ هزار نفر و جمعیت روزانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر، جایگاه مهمی در زندگی اجتماعی و اقتصادی استان دارد.
آب و هوای معتدل و پر باران رشت، آن را به «شهر بارانهای نقرهای» مشهور و شرایطی منحصربهفرد برای توسعه کشاورزی، گردشگری و زندگی شهری فراهم کرده است.
یکی از ویژگیهای برجسته رشت، شهر «اولینها» بودن آن است؛ نخستین شعبه بانکی ایران (بانک سپه)، اولین کتابخانه ملی، نخستین راهآهن کشور، اولین داروخانه شبانهروزی و اولین تئاتر ایران همگی در این شهر تأسیس شدهاند که نشان از پیشرو بودن رشت در زمینههای مختلف فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی دارد.
این میراث تاریخی همراه با بناهای شاخصی همچون میدان شهرداری، ساختمانهای قدیمی با معماری اروپای شرقی و بازار بزرگ و بدون سقف رشت، یادگاری از شکوه و اهمیت این شهر در طول تاریخ است، رشت به عنوان «شهر خلاق خوراک» در فهرست یونسکو ثبت شده است شهری که با داشتن بیش از ۱۷۰ نوع غذا و خوراک محلی متنوع، نقش ویژهای در معرفی فرهنگ و هنر غذایی ایران ایفا میکند.
غذاهایی همچون میرزا قاسمی، باقلاقاتق، مرغ ترش و زیتون پرورده نه تنها بخشی از هویت فرهنگی مردم رشت است، بلکه این شهر را به مقصدی محبوب برای گردشگران خوراکشناس تبدیل کرده است.
رشت به عنوان شهری با زندگی شبانه فعال شناخته میشود، جایی که برخلاف بسیاری از شهرهای ایران، فعالیتهای تجاری و فرهنگی تا پاسی از شب ادامه دارد و این ویژگی آن را از دیگر شهرها متمایز میکند؛ بازار بزرگ رشت مجموعهای از کاروانسراها، طاقها و راستههای متصل از مهمترین جاذبههای شهر برای مردم محلی و گردشگران است و به حفظ سنتهای بازرگانی و فرهنگی شهر کمک میکند.
آغاز شکلگیری روز رشت و اهمیت تاریخی آن
محمدرضا علیزاده، معاون اجتماعی سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری رشت در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار میکند: سال ۱۳۹۴ به دستور محمدابراهیم خلیلی، شهردار وقت رشت، کارگروههای مختلفی برای برنامهریزی مناسبتها تشکیل شد که یکی از آنها «کارگروه روز رشت» بود و بنده افتخار داشتم به عنوان نایبرئیس این کارگروه فعالیت کنم.
وی میافزاید: اعضای کارگروه متشکل از مفاخر و کارشناسان با فراخوان عمومی از مردم خواستند روزی را برای معرفی به عنوان روز رشت پیشنهاد دهند، مناسبتهای متعددی مطرح شد، اما در نهایت پیشنهاد روبرت واهانیان مبنی بر انتخاب روز دوازدهم دی به یاد ورود سلطان محمود، نماینده شاه طهماسب صفوی به رشت در سال ۹۳۶ هجری شمسی به تصویب رسید و این روز به عنوان «روز رشت» معرفی شد.
معاون اجتماعی سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری رشت خاطرنشان میکند: سال ۱۳۹۴ رشت شهری گذر محسوب میشد که بسیاری برای عبور به شهرهای اطراف از آن استفاده میکردند، اما با تغییرات ژئوپلیتیکی و موقعیت جغرافیایی این منطقه و ایجاد مراکز گردشگری، رشت به یکی از لوکیشنهای گردشگری کشور تبدیل شده است.
علیزاده با بیان اینکه حدود ۴۶۸ سال از مرکزیت رشت در استان گیلان میگذرد، تصریح میکند: رشت به عنوان مرکز سیاسی، فرهنگی و اقتصادی استان شناخته میشود و دارای سابقه درخشانی در حوزههای فرهنگی است.
رشت؛ شهری با جایگاه تاریخی و فرهنگی بینظیر
وی با اشاره به جایگاه رشت به عنوان «شهر اولینها» میگوید: رشت در زمینههای مختلف فرهنگی پیشگام بوده است؛ اولین کتابخانه ملی کشور، اولین مدرسه دخترانه، اولین تئاتر، اولین داروخانه، اولین کبریتسازی و اولین تأسیسات برق، رشت را به عنوان شهری فرهنگی معرفی کردهاند.
معاون اجتماعی سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری رشت ادامه میدهد: رشت به دلیل موقعیت تاریخیاش به عنوان پل ارتباطی با اروپا شناخته میشود و بسیاری از افرادی که به اروپا سفر میکردند، از طریق بندر پیربازار رشت اقدام میکردند که این امر موجب برجسته شدن جایگاه فرهنگی و تاریخی شهر شده است.
علیزاده درباره برنامههای هفته رشت اظهار میکند: سال جاری نیز برنامههای متنوعی از جمله اجلاسیه روز رشت با حضور استاندار گیلان، شهرداران مراکز استانها و رئیس مجمع شهرداران کشور، نمایشگاه شهر خلاق خوراک، صنایعدستی و یادواره شهدا برگزار شد.
وی میافزاید: یکی از برنامههای مهم، بازآفرینی تاریخی چهرههای مفاخر رشت بود که برای دومین سال متوالی اجرا شد و با همکاری مستندساز بومی، نادر معصومی، بر اساس اسناد و مدارک تاریخی، چهرههایی همچون جهانگیر سرتیپپور، پیر بوعلی و دانایی علی بازسازی و در قالب مستند و نمایشگاه عکس به نمایش درآمد.
معاون اجتماعی شهرداری رشت با اشاره به برگزاری جشنها و برنامههای فرهنگی، موسیقی اقوام، تقدیر از رانندگان حملونقل عمومی، نمایشگاه صنایعدستی زنان سرپرست خانوار و فعالیتهای مرتبط با سلامت و رشتگردی و با تأکید بر لزوم همکاری تمام دستگاههای اجرایی برای معرفی فرهنگ غنی رشت، میگوید: شهرداری به تنهایی نمیتواند این مهم را به سرانجام برساند و از بیش از ۲۰ دستگاه فرهنگی فعال در استان انتظار میرود که با همکاری یکدیگر، فرهنگ و تاریخ استان را بیش از پیش معرفی و تقویت کنند.
علیزاده از تجربه سفر به شهر آستراخان روسیه به عنوان خواهرخوانده رشت یاد میکند و میگوید: در این سفر، با همراهی سرکنسول ایران از موزه این شهر بازدید کردیم و بسیاری از آثار طلای قوم سارماتها که متعلق به استان گیلان است در آنجا نگهداری میشود، این موضوع نشاندهنده غنای تاریخی و فرهنگی گیلان است که باید بیشتر مورد توجه و حمایت قرار گیرد.
وی با گلایه از نبود همکاری مطلوب میان دستگاههای دولتی در گیلان میافراید: در حالی که مسئولان آستراخان با حمایت دولت و وزارتخانههای مرتبط، برنامههای فرهنگی خود را پیگیری میکنند، اما در استان گیلان این همکاری به میزان لازم وجود ندارد.
رشت؛ شهر اولینها و دروازه ارتباط ایران با اروپا
محمدحسین واثق کارگرنیا، رئیس شورای اسلامی شهر رشت نیز به خبرنگار ایمنا میگوید: شهر رشت به دلیل پیشینه تاریخی خود از دیرباز بهعنوان «دروازه اروپا» شناخته میشده و همین ویژگی موجب شده است که این شهر در بسیاری از حوزهها بهعنوان «شهر اولینها» در کشور مطرح شود.
وی میافزاید: حدود پنج قرن پیش با حضور نماینده شاه طهماسب صفوی، سلطان محمود، سفری به گیلان انجام و در جریان آن، شهر رشت بهعنوان مرکز فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی استان گیلان معرفی شد، انتخاب دوازدهم دی بهعنوان روز رشت نیز به همین مناسبت بازمیگردد.
رئیس شورای اسلامی شهر رشت با اشاره به جایگاه تاریخی این شهر خاطرنشان میکند: ارتباط رشت با اروپا سبب شد تا بسیاری از رخدادهای فرهنگی و اجتماعی برای نخستینبار در این شهر رقم بخورد؛ از جمله تأسیس نخستین مدرسه دخترانه، نخستین مدرسه شبانهروزی، اولین خانه سالمندان، نخستین اتوبوس شهری، اولین راهآهن، نخستین کتابخانه و داروخانه در کشور که همگی در رشت شکل گرفت.
کارگرنیا تصریح میکند: با وجود این ظرفیتها و پیشینه ارزشمند نتوانستیم در گذر زمان این جایگاه را حفظ کنیم، بخشی از این افت به سیاستهای پیش از انقلاب بازمیگردد که موجب شد استان گیلان و شهر رشت به حاشیه رانده شود و نتواند مسیر طبیعی رشد و توسعه خود را بهطور کامل طی کند.
وی با بیان اینکه شرایط امروز میتواند آغازگر دورهای جدید برای رشت باشد، میگوید: احداث راهآهن رشت-آستارا و تکمیل کریدور شمال-جنوب میتواند سرآغاز تحولی تازه برای استان گیلان و شهر رشت باشد و این شهر را دوباره به الگویی برای سایر شهرهای استان تبدیل کند، مشروط بر اینکه مدیران قدر این ظرفیت را بدانند.
برنامههای هفته رشت؛ از هویتبخشی به نسل جوان تا پاسداشت ایثار و شهادت
رئیس شورای اسلامی شهر رشت با اشاره به برنامههای هفته رشت میافزاید: برنامههای این مناسبت از روز شنبه ششم دی آغاز شد و تا دوازدهم دی، روز رشت ادامه داشت و برای این روزها برنامههای متنوع فرهنگی و اجتماعی پیشبینی شد.
کارگرنیا ادامه میدهد: آغاز برنامهها با نواختن زنگ مدارس و حضور در دو مدرسه بود، چراکه اعتقاد داریم نوجوانان و جوانان آیندهسازان شهر و کشور هستند و باید با پیشینه و هویت شهر خود آشنا شوند.
وی اظهار میکند: در ادامه نشستی با دانشگاهیان برگزار شد که طی آن تفاهمنامهای میان دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه گیلان، دانشگاه تهران و شهرداری رشت با محوریت معرفی شخصیت علمی «کوشیار گیلانی» منعقد شد؛ دانشمندی ایرانیاسلامی که بیش از ۱۰ قرن پیش میزیسته و آثار او سالها در دانشگاههای معتبر اروپا و آسیا تدریس شده است.
رئیس شورای اسلامی شهر رشت میافزاید: بر اساس این تفاهمنامه، مقرر شده است تا سال آینده پژوهشها و مقالات مرتبط جمعآوری و در قالب یک اجلاسیه علمی، شخصیت و آثار کوشیار گیلانی بهطور جامع معرفی شود.
کارگرنیا خاطرنشان میکند: غروب شنبه ششم دی نیز مراسم تقدیر از رانندگان ناوگان حملونقل عمومی درونشهری شامل رانندگان اتوبوس، تاکسی، ون و سرویس مدارس با حضور استاندار گیلان در تالار مرکزی رشت برگزار شد.
وی میگوید: حضور در صحن شورای اسلامی شهر، شرکت در برنامههای تلویزیونی با همراهی شهردار رشت و تبیین اهمیت هفته رشت از دیگر برنامههای این روزها بود.
رئیس شورای اسلامی شهر رشت با اشاره به حضور مردم رشت در مراسم هشتم دی خاطرنشان میکند: هشتم دی نماد فرهنگ و بصیرت مردم گیلان است و سال جاری نیز مردم رشت در این تجمع بزرگ حضور پرشوری داشتند.
کارگرنیا ادامه میدهد: پنجشنبهشب یازدهم دی به مناسبت روز رشت و همزمان با ولادت باسعادت حضرت علی (ع) و روز پدر، یادواره ۱۱۰۰ شهید والامقام شهر رشت با عنوان «گرامیداشت پدران آسمانی» و یادبود سردار دلها سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی با شعار «فرزندان میرزا، یاران روحالله» در گلزار شهدای رشت برگزار شد.
وی خاطرنشان میکند: این مراسم با حضور استاندار گیلان، نماینده ولیفقیه در استان، جمعی از مسئولان استانی و محلی، خانوادههای معظم شهدا و گروههای مختلف مردم و با سخنرانی علیرضا زاکانی، رئیس مجمع شهرداران کشور و شهردار تهران برگزار شد.
رئیس شورای اسلامی شهر رشت تصریح میکند: در این آئین، ضمن ادای احترام به مقام شامخ شهدا، بر ضرورت زنده نگه داشتن آرمانهای ایثار و مقاومت تأکید شد و از تعدادی از پدران شهدای والامقام شهر رشت نیز تجلیل به عمل آمد؛ اجرای برنامههای فرهنگی، سرود و روایتگری دفاع مقدس از دیگر بخشهای این مراسم بود.
اهمیت حفظ هویت تاریخی و توسعه اقتصادی پایدار
امیرمحمد محسنی، کارشناس شهرسازی نیز به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: شهر رشت با برخورداری از پیشینه تاریخی و فرهنگی غنی ظرفیتهای بسیار بالایی برای توسعه پایدار دارد و حفظ بناهای تاریخی و فرهنگ بومی باید در اولویت برنامههای شهری قرار گیرد تا هویت خاص این شهر به نسلهای آینده منتقل شود.
وی خاطرنشان میکند: توسعه اقتصادی رشت باید بر پایه اقتصاد خلاق و حمایت از صنایع دستی و هنرهای محلی باشد و این مسیر نه تنها موجب اشتغالزایی میشود بلکه به حفظ فرهنگ و هنر منطقه نیز کمک و رشت را به مرکزی پویا و نوآور در شمال کشور تبدیل میکند.
کارشناس شهرسازی با اشاره به اهمیت زیرساختهای حملونقل، تصریح میکند: راهآهن رشت-آستارا و اتصال به کریدور شمال-جنوب، فرصتهای گستردهای برای رشد اقتصادی و توسعه شهری رشت فراهم میکند و مدیریت هوشمندانه این پروژهها میتواند تحول بزرگی در وضعیت شهر ایجاد کند.
محسنی با اشاره به نقش آموزش و فرهنگسازی در توسعه پایدار میگوید: آشنایی نسل جوان با تاریخ و هویت شهرشان موجب افزایش تعلقخاطر و مشارکت آنها در حفاظت از میراث شهری و توسعه آینده رشت خواهد شد.
وی بر لزوم همکاری بینبخشی میان دستگاههای اجرایی، فرهنگی و اجتماعی تاکید میکند و میافزاید: موفقیت در اجرای پروژههای بزرگ شهری نیازمند همافزایی و هماهنگی کامل میان همه نهادهای مربوطه است تا از موازیکاری و اتلاف منابع جلوگیری شود.
کارشناس شهرسازی با اشاره به ظرفیتهای گردشگری و برندینگ شهر رشت تصریح میکند: عنوان «شهر خلاق غذا» توسط یونسکو فرصت مناسبی برای معرفی فرهنگ و تاریخ غنی رشت است که میتواند موجب جذب بیشتر گردشگران و توسعه اقتصادی پایدار شهر شود.
به گزارش ایمنا، رشت بهعنوان شهری با پیشینهای تاریخی و فرهنگی غنی، نقش بیبدیلی در شکلدهی به هویت شمال ایران و بهویژه استان گیلان ایفا کرده است؛ جایگاه رشت بهعنوان «شهر اولینها» در کشور نشاندهنده پیشرو بودن این شهر در زمینههای اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و حتی فناوری است که نهتنها برای گیلان، بلکه برای ایران اهمیت ویژهای دارد.
این شهر با دارا بودن میراث معماری باشکوه، بازارهای تاریخی، صنایع دستی متنوع و فرهنگی غنی، بهعلاوه داشتن لقب «شهر خلاق خوراک» از سوی یونسکو، همواره یکی از قطبهای اصلی گردشگری، تجارت و فرهنگ در منطقه محسوب شده است.
روز رشت فرصتی مغتنم برای پاسداشت این پیشینه افتخارآمیز و یادآور اهمیت حفظ و تقویت ارزشهای بومی و توسعه پایدار شهری است؛ این روز نماد زنده ماندن روح نوآوری، همبستگی اجتماعی و تلاش مستمر مردم رشت برای بهبود کیفیت زندگی و ارتقای جایگاه شهر در سطح ملی و بینالمللی است.
بهکارگیری ظرفیتهای فراوان فرهنگی و اقتصادی در کنار توجه به مسائل محیطزیستی و توسعه زیرساختها میتواند تضمینکننده آیندهای روشن و پایدار برای رشت باشد؛ روز رشت نهتنها جشن یک روز بلکه تعهدی به حفظ و ارتقای جایگاه این شهر در مسیر پیشرفت، نوآوری و توسعه همهجانبه با اتکا به تاریخ پربار، فرهنگ غنی و مردم پرتلاش آن است.
با مشارکت فعال تمام نهادها، مسئولان و شهروندان، رشت میتواند همچنان به عنوان نمادی از پیشرفت، خلاقیت و هویت فرهنگی ایران بدرخشد و نقش خود را به عنوان یکی از شهرهای برجسته و تأثیرگذار کشور حفظ کند.
گزارش از محمدرضا رشیدی؛ خبرنگار ایمنا
نظر شما