به گزارش خبرگزاری ایمنا از خراسان جنوبی، سالهاست نام «راهآهن» با توسعه، عدالت و شکستن بنبست جغرافیایی در شرق کشور گره خورده است، پروژهای که برای خراسان جنوبی نه یک مطالبه مقطعی بلکه رویایی تاریخی بوده و نبود اتصال ریلی در سومین استان پهناور کشور با ظرفیتهای گسترده معدنی، کشاورزی و ترانزیتی همواره بهعنوان یکی از اصلیترین موانع توسعه مطرح شده است.
اکنون راهآهن شرق کشور پس از دههها انتظار، وارد مرحلهای شده است که میتوان آن را جدیترین فصل تحقق این مطالبه تاریخی دانست، راهآهن شرق کشور که در قالب کریدور راهبردی چابهار-زاهدان-بیرجند-مشهد تعریف شده است، نهتنها خراسان جنوبی را به شبکه ریلی سراسری متصل میکند، بلکه نقش کلیدی در اتصال بنادر جنوبی به آسیای میانه، افغانستان و شمال شرق کشور ایفا خواهد کرد؛ نقشی که اهمیت آن در معادلات اقتصادی و ژئوپلیتیکی کشور، فراتر از مرزهای استانی است.
راهآهن؛ مطالبهای قدیمی با اهمیت ملی
مطالبه اتصال ریلی خراسان جنوبی به شبکه سراسری سابقهای بیش از پنج دهه دارد، از زمان تهیه نخستین طرحها و مطالعات در دهههای گذشته تا پیگیریهای مداوم نمایندگان، نخبگان و افکار عمومی استان، همواره یک پرسش ثابت مطرح بوده است؛ اینکه چرا استانی با این وسعت و ظرفیت باید از ریل توسعه محروم بماند؟.
پاسخ این پرسش، امروز در قالب پروژه راهآهن شرق کشور در حال شکلگیری است، پروژهای که بهگفته کارشناسان حملونقل میتواند یکی از مهمترین پیشرانهای توسعه متوازن شرق ایران باشد و فاصله تاریخی این منطقه با شاخصهای زیرساختی کشور را کاهش دهد.
پروژه راهآهن شرق کشور از جمله طرحهایی است که بررسی و مطالبه آن به دههها پیش بازمیگردد، طرحی که از همان سالهای نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی بهعنوان یکی از نیازهای زیرساختی مناطق شرقی کشور در اسناد بالادستی، مطالعات حملونقل و برنامههای توسعهای مطرح بوده، اما به دلایل مختلف از جمله محدودیت منابع، اولویتبندیهای ملی و گستردگی جغرافیایی مسیر، همواره در مرحله مطالعه و پیگیری باقی مانده است.
از دهه ۱۳۸۰ به بعد، موضوع اتصال ریلی خراسان جنوبی به شبکه سراسری با جدیت بیشتری از سوی نمایندگان مجلس، مدیران استانی و افکار عمومی دنبال و مطالعات متعددی برای مسیرهای مختلف انجام شد، با این حال نبود تصمیم قاطع اجرایی و تأمین نشدن پایدار منابع مالی سبب شد این مطالبه تاریخی همچنان یکی از مهمترین عقبماندگیهای زیرساختی استان باقی بماند.
در دوره ریاستجمهوری شهید آیتالله ابراهیم رئیسی اَبرپروژه راهآهن شرق کشور از فهرست طرحهای در انتظار وارد فاز تصمیمگیری اجرایی شد؛ رویکرد دولت سیزدهم در توجه به مناطق کمتر برخوردار و تکمیل پروژههای نیمهتمام، زمینهای فراهم کرد تا راهآهن شرق کشور بهعنوان یک پروژه راهبردی ملی در دستور کار عملیاتی قرار گیرد.
اتصال ریلی علاوه بر تسهیل صادرات و ترانزیت، زمینهساز شکلگیری پایانههای لجستیکی، شهرکهای صنعتی و جذب سرمایهگذاران جدید خواهد بود، ظرفیتی که بهگفته مسئولان استانی میتواند نرخ بیکاری را کاهش دهد و مهاجرت معکوس به مناطق شرقی کشور را تقویت کند
آغاز رسمی عملیات اجرایی این پروژه شهریور ۱۴۰۲ و در جریان سفر رئیسجمهور شهید رئیسی به خراسان جنوبی زده شد، رویدادی که پس از سالها انتظار، مسیر راهآهن را از مرحله مطالبه و بررسی به مرحله اجرا وارد کرد و این آغاز رسمی، پیام روشنی از عزم دولتمردان برای جبران عقبماندگی تاریخی شرق کشور در حوزه زیرساختهای حملونقل داشت.
محمدرضا هاشمی، استاندار فعلی خراسان جنوبی بارها در نشستهای رسمی و رسانهای راهآهن شرق کشور را یکی از اولویتهای قطعی دولت چهاردهم در استان عنوان کرده است و با تأکید بر اینکه توسعه خراسان جنوبی بدون زیرساخت حملونقل ریلی ممکن نیست، اظهار میکند: راهآهن شرق کشور تنها یک پروژه عمرانی نیست، بلکه زیرساختی راهبردی برای رونق اقتصادی، جذب سرمایهگذاری و ایجاد اشتغال پایدار در استان به شمار میرود.
وی میافزاید: میانگین پیشرفت فیزیکی کل پروژه راهآهن شرق کشور در محدوده خراسان جنوبی در بخش زیرسازی و فازهای اجرایی حدود ۲۳ درصد گزارش شده و بعضی قطعات تا حدود ۹۹ درصد آماده بهرهبرداری در بخش زیرسازی است که نشاندهنده پیشرفت قابل توجه در بعضی قطعات کلیدی است، به علاوه بخشهایی از مسیر که عملیات زیباسازی، تونلسازی و تخریب مسیری در آنها انجام شده، نشاندهنده آن است که پیشرفت پروژه در بعضی قطعات سریعتر از میانگین کل است.
استاندار خراسان جنوبی ادامه میدهد: فعال بودن ۱۵ قطعه در استان بهطور همزمان، نشانه قطعیت اجرای کار و ورود پروژه به فاز عملیاتی واقعی است، این سطح از همزمانی در اجرای قطعات بدون تزریق هدفمند اعتبار و پیگیری مستمر در جلسات تهران قابل دستیابی نبود.
هاشمی با اشاره به پیگیریهای مستمر در سطح ملی از شتاب گرفتن روند اجرایی پروژه خبر میدهد و عنوان میکند: دولت نگاه ویژهای به تکمیل این مسیر ریلی دارد، نگاهی که در مصوبات سفر رئیسجمهور به استان بهوضوح قابل مشاهده است.
وی خاطرنشان میکند: در این سفر بیش از ۱۵ هزار میلیارد تومان اعتبار برای پروژههای مختلف استان مصوب شد که سهم وزارت راه و شهرسازی بیش از ۱۱ همت بوده و راهآهن شرق کشور در زمره مهمترین پروژههای مورد تأکید قرار گرفته است.
استاندار خراسان جنوبی اظهار میکند: تخصیص اعتبارات قابل توجه به پروژه راهآهن، نشاندهنده عزم جدی دولت برای جبران عقبماندگی تاریخی استان در حوزه زیرساختهای حملونقل است.
نقطه تثبیت اعتبارات راهآهن
سفر آذر ۱۴۰۴ رئیسجمهور به خراسان جنوبی را میتوان یکی از مهمترین مقاطع تعیینکننده برای پروژه راهآهن شرق کشور دانست، در جریان این سفر پروژههای زیربنایی استان بهویژه در حوزه راه و شهرسازی جایگاه ویژهای در مصوبات داشت.
پروژه راهآهن خراسان جنوبی نهتنها در سطح دولت و مدیریت اجرایی استان، بلکه در مجلس شورای اسلامی نیز به یکی از محورهای اصلی مطالبهگری نمایندگان استان تبدیل شد؛ مطالبهای که از نگاه نمایندگان، فراتر از یک پروژه عمرانی صرف، به مسئلهای مرتبط با عدالت منطقهای، توسعه متوازن و جبران عقبماندگیهای تاریخی شرق کشور گره خورده است.
سلمان اسحاقی، نماینده مردم قائنات و زیرکوه در مجلس شورای اسلامی پروژه راهآهن در محدوده خراسان جنوبی را یکی از زیرساختهای کلیدی برای تغییر معادلات توسعه استان عنوان میکند و میگوید: راهآهن خراسان جنوبی دیگر یک مطالبه روی کاغذ نیست و امروز کار در بخشهایی از مسیر بهصورت عملیاتی در جریان است.
وی اضافه میکند: دولت باید با تداوم تخصیص اعتبارات و پرهیز از وقفههای مالی، شرایطی را فراهم کند که بهرهبرداری از این پروژه به یک مطالبه زماندار و مشخص تبدیل شود.
نماینده مجلس راهآهن را پیشران توسعه اقتصادی، کاهش هزینههای حملونقل و ایجاد مزیت رقابتی برای بخش تولید و کشاورزی استان میداند و تأکید میکند: اتصال خراسان جنوبی به شبکه ریلی کشور میتواند جایگاه استان را در مبادلات منطقهای و ملی بهطور اساسی تغییر دهد.
راهآهن شرق؛ مطالبهای فراتر از وعدهها
در همین پیوند مصطفی نخعی، نماینده مردم نهبندان و سربیشه در مجلس شورای اسلامی با انتقاد از روند تخصیص اعتبارات، نسبت به کندی تأمین منابع مالی پروژه راهآهن خراسان جنوبی هشدار میدهد و میگوید: اگرچه راهآهن بهعنوان یک پروژه ملی تعریف شده است، اما در عمل میزان توجه و اولویتدهی به بخش مربوط به خراسان جنوبی متناسب با اهمیت راهبردی آن نیست.
وی با اشاره به پیگیریهای انجامشده در جلسات رسمی و مکاتبات با دستگاههای ملی، تصریح میکند: متمرکز نبودن منابع و پراکندگی اعتبارات یکی از اصلیترین موانع شتابگیری پروژه به شمار میرود و میتواند موجب طولانیشدن زمان اجرا و کاهش اثربخشی اقتصادی پروژه شود، موضوعی که با فلسفه تعریف راهآهن در مناطق کمتر برخوردار همخوانی ندارد.
نماینده مردم نهبندان و سربیشه در مجلس شورای اسلامی راهآهن را ابزار مهمی برای کاهش محرومیت، تقویت امنیت پایدار و ایجاد فرصتهای جدید سرمایهگذاری در مناطق مرزی استان میداند و تأکید میکند: نگاه به این پروژه باید راهبردی و فرابخشی و نه تنها عمرانی و مقطعی باشد.
اعضای مجمع نمایندگان خراسان جنوبی نیز در چند نشست رسمی عنوان کردهاند که تکمیل راهآهن نه تنها یک پروژه حملونقلی است، بلکه زیرساختی پیشران توسعه مرزی، کشاورزی، ترانزیت و سرمایهگذاری در شرق کشور است، بنابراین ضرورت دارد که دولت و مجلس بهصورت متمرکز منابع مالی آن را تأمین کنند تا عملیات اجرایی بدون توقف ادامه پیدا کند.
راهآهن؛ پیشران اقتصاد شرق ایران
کارشناسان اقتصادی معتقدند راهآهن شرق کشور میتواند نقش تعیینکنندهای در تحول ساختار اقتصادی خراسان جنوبی داشته باشد، استانی که با برخورداری از معادن غنی، محصولات کشاورزی خاص و موقعیت مرزی، نیازمند زیرساختی مطمئن برای کاهش هزینههای حملونقل و افزایش رقابتپذیری است.
اتصال ریلی علاوه بر تسهیل صادرات و ترانزیت، زمینهساز شکلگیری پایانههای لجستیکی، شهرکهای صنعتی و جذب سرمایهگذاران جدید خواهد بود، ظرفیتی که بهگفته مسئولان استانی میتواند نرخ بیکاری را کاهش دهد و مهاجرت معکوس به مناطق شرقی کشور را تقویت کند.
میر محمد مودی، مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی با اشاره به روند اجرای پروژه به خبرنگار ایمنا میگوید: عملیات اجرایی در قطعات مختلف پروژه فعال است و بخش قابل توجهی از مسیر وارد فاز عملیاتی شده است.
وی با اشاره به پیشرفت پروژه ادامه میدهد: زیرسازی بخشهایی از مسیر بهصورت همزمان در حال انجام است و تلاش میشود با تأمین منابع مالی و پرداخت مطالبات پیمانکاران، وقفهای در اجرای پروژه ایجاد نشود.
مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی اظهار میکند: اجرای ابنیه فنی، پلها و تونلها همزمان با عملیات خاکی در دستور کار قرار دارد و ایستگاههای پیشبینیشده در مسیر بهعنوان هستههای توسعه شهری آینده، نقش مهمی در برنامهریزیهای منطقهای خواهد داشت.
مودی با تأکید بر اینکه پروژه از مرحله وعده و مطالعات عبور کرده است، خاطرنشان میکند: راهآهن شرق کشور اکنون وارد فاز اجرایی جدی شده و کارگاههای فعال در مسیر نشاندهنده عزم عملی برای تکمیل این پروژه ملی است؛ تأمین مستمر اعتبارات و همراهی دستگاههای اجرایی، دو عامل کلیدی در تحقق زمانبندی پیشبینیشده به شمار میرود.
به گزارش ایمنا، راهآهن خراسان جنوبی نه تنها یک سازه فنی، بلکه نمادی از امید، توسعه و حرکت یک ملت به سوی آیندهای متوازن و پایدار است و با تکمیل پروژه راهآهن شرق کشور خراسان جنوبی تنها یک مسیر ریلی دریافت نمیکند، بلکه فرصتی برای بازتعریف نقش استان در نقشه توسعه ملی شکل میگیرد.
این مسیر نشاندهنده اراده دولت برای تبدیل مناطق کمتر برخوردار به موتورهای رشد اقتصادی است و میتواند جریان سرمایه، تجارت و ارتباطات را به سمت شرق کشور هدایت کند، در این راستا همگرایی سیاستگذاران، مدیران پروژه و نهادهای ملی در این مسیر، آزمونی برای اثبات آن است که پروژههای کلان تنها با برنامهریزی دقیق و مدیریت هماهنگ میتوانند از وعده به واقعیت برسند.
گزارش از رضا بهنام
نظر شما