به گزارش خبرگزاری ایمنا، در هر فرهنگ و سنتی اعیاد و روزهای خاصی وجود دارد که پاسداشت و گرامی داشت آن برای اهلش دوست داشتنی و لذت بخش است؛ مردم دنیا با هر عقیده و سلیقهای متناسب با فرهنگ و آداب و رسوم خود در این ایام خاص خوراکیها و؛ ذاهای مختلفی آماده و سرو میکنند تا آن روز برایشان شیرینتر و به یادماندنی تر باشد.
در فرهنگ ارامنه و مسیحیان نیز سال نو میلادی هم چون سایر ادیان و اقوام تنها تغییر یک عدد در تقویم نیست؛ لحظهای است برای بازگشت به ریشهها، جمع شدن خانواده و آراستن سفرهای که هر جز آن معنایی نمادین دارد. خوراکیهای این ایام، حامل پیام برکت، پاکی و فراوانی است.
گاتا؛ کیکِ برکت و آغاز
«گاتا» یکی از شناختهشدهترین و در عین حال آیینیترین کیکهای ارمنی برای سال نو است. این کیک که در خانههای ارامنه تهران، اصفهان (جلفای نو)، تبریز و ارومیه پخته میشود، ظاهری ساده اما مفهومی عمیق دارد.
خمیر گاتا از آرد، کره، شیر و تخممرغ تهیه میشود و در میان آن لایهای از مخلوط شکر، آرد و کره قرار میگیرد که به آن «خوریز» میگویند. در برخی خانوادهها، پیش از پخت، یک سکه یا مهر کوچک در خمیر پنهان میشود؛ باوری که میگوید هرکس هنگام بریدن کیک به آن برسد، سالی پر از شانس و خیر در انتظارش خواهد بود.
در جلفای اصفهان، گاتا معمولاً با طرحهای سنتی و نقشهای هندسی روی سطح خمیر پخته میشود؛ درحالیکه در تهران، نسخههای سادهتر اما حجیمتر آن رواج دارد. این کیک معمولاً صبح روز اول سال نو یا پس از مراسم دعا سرو میشود.
چورِک؛ نانِ شیرینِ نور
«چورِک» یا نان شیرین ارمنی، یکی دیگر از خوراکهای ثابت سفره سال نو است. این نان که بافتی نرم و طعمی ملایم دارد، نماد نور و زندگی تازه است.
چورک با آرد، تخممرغ، شیر، کره و گاه دانههای کنجد یا سیاهدانه تهیه میشود و شکل آن در شهرهای مختلف متفاوت است. در برخی مناطق بهصورت بافتهشده و حلقهای پخته میشود که نماد پیوستگی و تداوم زندگی است.
در میان ارامنه تبریز، چورک اغلب با عطر وانیل یا هل پخته میشود، اما در تهران، طعم سادهتر آن ترجیح داده میشود. این نان معمولاً در کنار چای یا قهوه، در دیدوبازدیدهای سال نو سرو میشود.
پاکلاوا (باقلوا)؛ شیرینیِ جشن و فراوانی
باقلوا، اگرچه در فرهنگهای مختلف شناخته شده است، اما نسخه ارمنی آن جایگاه ویژهای در آئین سال نو دارد. باقلوای ارمنی با لایههای نازک خمیر، مغز گردو یا پسته، کره فراوان و شربت ملایم تهیه میشود.
در ارومیه و تبریز، باقلوا بیشتر با گردو و دارچین درست میشود، درحالیکه در تهران نسخههای پستهای نیز رواج یافتهاند.
این شیرینی نماد فراوانی و شیرینی زندگی در سال پیش رو است و معمولاً در کنار دیگر شیرینیها در سینیهای بزرگ پذیرایی قرار میگیرد.
آنوشابور؛ سوپِ دعا و شکرگزاری
«آنوشابور» یا سوپ گندم شیرین، یکی از آیینیترین خوراکهای ارامنه در سال نو و کریسمس است. این غذا از گندم پوستکنده، شکر، کشمش، گردو و گاه دانههای انار تهیه میشود.
آنوشابور بیش از آنکه یک غذا باشد، یک نذر و دعا است؛ غذایی که با نیت سلامتی، صلح و برکت پخته میشود و اغلب میان همسایهها و اقوام تقسیم میشود.
در جلفای اصفهان، آنوشابور با غلظت بیشتر و طعمی شیرینتر پخته میشود، اما در تهران نسخههای سبکتر آن نیز رایج است. پاشیدن دانههای انار روی سطح این سوپ، نماد زندگی، خون و تداوم نسل است.
دلمه؛ غذای جمع و خانواده
در کنار شیرینیها، برخی غذاهای گرم نیز جایگاه ثابتی در سفره سال نو دارند. «دلمه برگ مو» یکی از مهمترین آنها است.
دلمه ارمنی با ترکیب برنج، سبزی، لپه و گاه گوشت تهیه میشود و پیچیدن آن بهصورت جمعی، بخشی از آئین آمادهسازی سال نو است. این غذا نماد همکاری، اتحاد و کنار هم بودن خانواده است.
در میان ارامنه تهران و اصفهان، دلمهها اغلب کوچک و ظریف پیچیده میشوند، درحالیکه در تبریز اندازه آنها بزرگتر و پرملاتتر است.
خوراک بهمثابه هویت
به گزارش ایمنا، خوراک سال نو ارامنه و مسیحیان مانند سنتهای هر دین و ملت دیگر در دل خود نشانهها و مفاهیم زیبایی دارد. هر کیک، هر نان و هر شیرینی میتواند نشانه زیبایی باشد برای شادی و سرزندگی.
در جهانی که سرعت زندگی، بسیاری از آئینها را کمرنگ کرده، خوراکها همچنان بهعنوان حافظان خاموش فرهنگ عمل میکنند. آشپزخانهها به موزههای زنده تبدیل شدهاند و دستورهای پخت به زبان انتقال هویت بدل میشوند.
کیکها، شیرینیها و غذاهای سال نو در میان ارامنه و مسیحیان نیز فراتر از خوراکاند؛ آنها روایت ایمان، خاطره و پیوند خانوادگیاند. از گاتای ساده تا آنوشابور و چورک، هرکدام بخشی از یک روایت بزرگتر هستند؛ روایتی که سالها در سکوت، با قدرت، ماندگار شدهاند.
معرفی این خوراکها، میتواند ادای احترام به تنوع فرهنگی ایران باشد و یادآور این حقیقت که غذا، یکی از صادقترین زبانهای گفتوگوی فرهنگها با یکدیگر است.
نظر شما