به گزارش خبرگزاری ایمنا، زندگی امام علی (ع) معمولاً یا در قالب متون صرفاً تاریخی روایت شده یا در قالب متون مناقبی و فضیلتمحور؛ دو رویکردی که هرکدام، بخشی از واقعیت را پررنگ و بخشی دیگر را کمرنگ کردهاند. «قبله کعبهزاد» در نقطهای میان این دو میایستد: از یکسو به منابع تاریخی و روایی معتبر تکیه دارد و از سوی دیگر، با زبان روایت و تحلیل، تلاش میکند تصویری زنده، قابل فهم و پیوسته از سیر زندگی امام علی (ع) ارائه دهد. این مجموعه نه فقط برای مخاطب مذهبی، بلکه برای خوانندهای که به تاریخ، معنا و نسبت دین و زندگی علاقهمند است، نوشته شده است.
روایتی از تولد تا تثبیت امامت
عنوان مجموعه، «قبله کعبهزاد»، خود حامل یک نشانهگذاری معنایی و تاریخی است؛ اشارهای روشن به تولد امام علی (ع) در کعبه، واقعهای یگانه در تاریخ اسلام که نویسنده آن را نه صرفاً بهعنوان یک فضیلت، بلکه بهمثابه یک نقطه آغازین برای فهم جایگاه امام در تاریخ امت اسلامی بررسی میکند. جلدهای مختلف مجموعه، زندگی امام علی (ع) را بهصورت مرحلهبهمرحله دنبال میکنند: از تولد و کودکی در خانه ابوطالب، تا همراهی با پیامبر (ص)، نقشآفرینی در بعثت و هجرت، حضور در جنگها، و در نهایت مواجهه با مسئله خلافت، حکومت و عدالت.
کاشانی در این روایت، از پرشهای زمانی و روایتهای گسسته پرهیز میکند و میکوشد زندگی امام را بهصورت یک «مسیر» نشان دهد؛ مسیری که در آن هر تصمیم، هر سکوت و هر کنش، در پیوند با شرایط تاریخی و اجتماعی زمانه معنا پیدا میکند.
تاریخِ زنده، نه گزارش خشک
یکی از ویژگیهای برجسته «قبله کعبهزاد»، فاصله گرفتن آن از نثر خشک و صرفاً گزارشیِ تاریخی است. نویسنده با حفظ امانت در نقل وقایع، از زبان روایی و توضیحی بهره میگیرد تا مخاطب بتواند خود را در متن ماجراها احساس کند. حوادثی مانند جنگها، اختلافات پس از رحلت پیامبر (ص)، ماجرای سقیفه، دوران خانهنشینی امام و نهایتاً پذیرش خلافت، نه بهصورت شعارگونه، بلکه با توضیح زمینهها، پیامدها و پیچیدگیهایشان روایت میشوند.
در این رویکرد، تاریخ به مجموعهای از تاریخنگاریهای منفصل تقلیل نمییابد، بلکه به صحنهای تبدیل میشود که در آن، انسانها با باورها، ترسها، منافع و انتخابهایشان حضور دارند؛ و امام علی (ع) در مرکز این صحنه، با مسئولیتی سنگین و متفاوت ایستاده است.
امام علی (ع)؛ انسانِ مسئول در دل بحران
«قبله کعبهزاد» تلاش میکند امام علی (ع) را نه صرفاً بهعنوان قهرمانی فرازمینی، بلکه بهعنوان انسانی مسئول، صبور و آگاه به شرایط زمانه معرفی کند. نویسنده بهویژه بر نسبت امام با قدرت، عدالت و جامعه تمرکز دارد: اینکه چرا در مقاطعی سکوت میکند، چرا در زمانی دیگر قیام را میپذیرد، و چگونه میان حفظ اصل دین و مطالبه حق شخصی، اولویتبندی میکند.
این نگاه، به مخاطب کمک میکند تا بسیاری از پرسشهای تاریخی و اعتقادی را در بستری عقلانیتر و قابل فهمتر بررسی کند؛ پرسشهایی که معمولاً یا بیپاسخ رها میشوند یا با پاسخهای کلیشهای مواجهاند.
از دیگر امتیازات این مجموعه، زبان نسبتاً امروزی و قابلفهم آن است؛ زبانی که بدون سادهسازی افراطی یا تحریف مفاهیم، امکان ارتباط مخاطب امروز با متنی تاریخی–دینی را فراهم میکند. در عین حال، نویسنده بر استفاده از منابع معتبر تاریخی و روایی تأکید دارد و روایت خود را بر پایه دادههای شناختهشده و مستند بنا میکند، نه برداشتهای شخصی یا داستانپردازیهای بیپشتوانه.
خلاصه کتاب قبله کعبه زاد (دفتر دوم)
کتاب قبله کعبه زاد (دفتر دوم) با تمرکز بر هشتاد گفتار، به بررسی جنبههای گوناگون زندگی و شخصیت امیرالمومنین علی علیهالسلام میپردازد. نویسنده در آغاز، اهمیت شناخت امام علی را برای جامعه شیعی و اسلامی مطرح کرده و بیان میکند که آشنایی با سیره و فضائل ایشان میتواند راهگشای بسیاری از مسائل فردی و اجتماعی باشد. در ادامه، کتاب به موضوعاتی چون رابطه امام علی با قرآن، نقش ایشان در تبیین و محافظت از قرآن، و جایگاه ایشان به عنوان مبیّن و مفسر واقعی آیات الهی میپردازد. همچنین به نقش خانواده امام علی، بهویژه ابوطالب و فاطمه بنت اسد، در حمایت از پیامبر اسلام و تربیت امام علی اشاره شده است. در بخشهای بعدی، کتاب به رابطه عمیق عاطفی و معنوی میان پیامبر اسلام و امام علی میپردازد و نمونههایی از محبت، اعتماد و جایگاه ویژه امام علی نزد پیامبر را با استناد به روایات و شواهد تاریخی بیان میکند. موضوعاتی مانند شجاعت، ایثار، علم، عدالتخواهی و زهد امام علی در گفتارهای مختلف بررسی شده و نقش ایشان در جنگها، قضاوتها و اداره جامعه اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. کتاب همچنین به چالشها و مشکلاتی که امام علی در دوران خلافت با آنها روبهرو بود، از جمله موانع تحقق عدالت و مواجهه با مخالفان، پرداخته است. در بخشهایی از کتاب، به جایگاه امام علی در میان اهلبیت و ارتباط ایشان با دیگر امامان و شخصیتهای برجسته صدر اسلام اشاره شده و نقش ایشان به عنوان الگوی کامل برای مسلمانان مورد تأکید قرار گرفته است. نویسنده با نقل روایات و شواهد تاریخی، تلاش کرده است تصویری روشن و مستند از شخصیت و سیره امام علی ارائه دهد و اهمیت پیروی از ایشان را در زندگی فردی و اجتماعی برجسته سازد.
چرا «قبله کعبهزاد» خواندنی است؟
مجموعه سهجلدی «قبله کعبهزاد» را میتوان تلاشی جدی برای پر کردن شکاف میان تاریخ، روایت و معنا دانست. این اثر برای کسانی که میخواهند امام علی (ع) را در متن واقعیات تاریخی بشناسند یک گزینه قابل اتکا و تأملبرانگیز است. کتابی که خواننده را به تفکر درباره نسبت ایمان، قدرت، عدالت و مسئولیت فردی دعوت میکند.
بخشی از کتاب قبله کعبه زاد (دفتر دوم)
«ماجرای این نوشتار، حکایتِ خواب شیرینی است که در زندگی بی مقدارم تعبیر شد. از کودکی آرزویی در سر میپروراندم که بهگونهای به ساحت مبارک امیرالمومنین علی علیهالسلام عرض ادبی کنم و قدمی بردارم و کاری درخور شأن حضرت انجام دهم، اما زهی خیال باطل که: من چه در پای تو ریزم که خورای تو بود؟ سر نه چیزی است که شایستهی پای تو بود و اصلاً چگونه ممکن است بتوان برای او کاری کرد؟! بله، نهایت آرزوی هر مؤمنی، عرض ادب به این مولای کریم است. غایت آن است که ما در سر کار تو بمیریم، مرگ ما باک نباشد، چون بقای تو بود. این فکر که عزت دنیا و آخرت و پادشاهی و سروری از آن کسی است که اجازه پیدا کند خالصانه از او دم زند و گدای کویش باشد، دست از سرم برنمیداشت. حقیقت این است که مدح و منقبت و سخنسرایی از عظیمالقدری که انبیا توان بیان حقیقتش را ندارند و کمیتِ کلمات برای توصیفش ناتوان است، شبک سری است. آنکه اوصاف کمال و علوّ با اتصاف به او رنگ میگیرند و به قول ابنابیالحدید: «و فوز عَلی بالغلینوزها به».
نظر شما