مسجد نقشینه بیدگل نگین انگشتری شهر آران و بیدگل

به گزارش خبرنگار ایمنا در آران و بیدگل، مسجد نقشینه یکی از قدیمی ترین آثار به جا مانده از دوران سلجوقی در آران و بیدگل است که توسط «حاجی بابا قاسم بیدگلی» مورد بازسازی قرار گرفته است.
محله درب مختص‌آباد آران و بیدگل در کنار محله‌های توی‌ده، دربریگ، ویرانه و مختص‌آباد، یکی از مهم‌ترین و تاریخی‌ترین محله‌های درون بافت محسوب می‌شود که در دل خود‌، مجموعه‌ای بزرگ از آثار با ارزش دینی، فرهنگی را جای داده است و با پشت سر نهادن تاریخ پرفراز و نشیب خود هنوز این آثار در آن خود‌نمایی می‌کنند.
سرپرست اداره میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان آران و بیدگل در گفتگو با خبرنگار ایمنا در آران وبیدگل اظهار کرد: مرکز محله، بازارچه‌ای بوده است که روبروی مسجد تاریخی نقشینه قرار داشته است که گذر تاریخی مرتبط دو دروازه مخلص و هادیه ( شاهزاده اسماعیل و هادی ) از این بازارچه می‌گذرد.
عباس متولی ادامه داد: از جمله درهای با ارزش دیگر این مرکز، می‌توان به مجموعه مسجد نقشینه، بازارچه، حسینیه خانقاه، بقعه چهل دختران، مجموعه خانه طباطبایی، آب انبار حاج میرزا معصوم، حمام رییسه و مسجد حاج ملامحمود اشاره کرد که تمامی آن‌ها در مسیر گذر تاریخی خود، هنوز به زندگی ادامه می‌دهند.
وی خاطرنشان کرد: مسجد تک ایوانی نقشینه به‌عنوان قدیمی‌ترین اثر به جامانده از دوره سلجوقی در شهر آران و بیدگل محسوب می‌شود که وجه تسمیه این بنا به‌جهت وجود نقش و نگارهای زیبا و بدیعی است که در دوره صفویه به ایوان مسجد اضافه و زینت بخش کالبد و نمای بیرونی آن بوده است.
به گفته متولی این بنا مساحتی نزدیک به ۱۲۰۰ متر مربع داشته و در گذشته مجموعه بازار، حوض‌خانه، کارگاه شعربافی، حسینیه و میدان خانقاه، بقعه چهل دختران ( اختران ) را شامل می‌شده که هم‌اکنون حوض خانه‌، کارگاه شعربافی و بازار روبروی آن کاملا تخریب شده است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان آران و بیدگل تصریح کرد: حوض خانه نقشینه در قسمت شمال شرقی مسجد و درون بازار قرار داشته و کارگاه شعربافی نیز در گذر سمت شرقی بنای مسجد فعال بوده که هنوز شعربافان و کارگران این محله آن‌را به‌خوبی به یاد می‌آورند.
متولی در ادامه گفت: فضای سرپوشیده و ساباط بلند روبروی مسجد نقشینه تا سال ۱۳۷۱ شمسی یکی از مراکز اقتصادی وتجاری درون بافت محسوب می‌شده که در دو طرف خود مغازه‌ها و دکان‌های نانوایی‌، آرایش‌گری، قصابی‌، نجاری و خامه‌فروشی و شیره‌پزخانه ( کارگاه پخت شیره و حلوا کنجد ) را جای داده بود که هم‌اکنون تمامی آن تخریب شده است.
وی اذعان کرد: این بنا طی دوران زندیه و قاجاریه نیز مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است و محرابی منقش به اسمای الهی و کتیبه‌ای مربوط به سال ۱۲۱۵ هجری قمری به خط حاج محمد بیدگلی در ایوان مسجد الحاق شده است.
وی افزود: فضای پشت ایوان نقشینه را شبستان تابستانی تشکیل می‌دهد که در سال ۱۳۷۶ شمسی توسط حاج علی محمد رحیمی و با کمک اداره میراث فرهنگی مرمت و بازسازی شده است.
به گفته متولی ایوان بلند و رفیع این بنا در سال ۱۳۸۰ شمسی با کوشش هیئت امنای مسجد و توسط استاد آقا رضا میخو به طرز ماهرانه‌ای مورد مرمت و استحکام بخشی قرار گرفته است.
سرپرست اداره میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرستان آران و بیدگل اظهار کرد: بخش شبستان زیرزمینی (زمستانی) آن نیز شامل چندین ردیف چشمه طاق کوتاه است که مورد استفاده قرار نمی‌گیرد و مردم محل از شبستان تابستانی برای نمازگزاردن استفاده می‌کنند.
متولی با بیان اینکه از جمله آثار ارزشمند و نفیس این مسجد، مجموعه ۳۰ جلدی قرآن خطی، هر کدام یک جزء با قدمت ۱۱۹۸ هجری قمری است، گفت: این مجموعه به‌همت عده‌ای از زنان محله و به خط سید «میرزا حسینعلی بیدگلی» بوده که با این وجود می‌توان این مسجد را به‌عنوان اولین کانون فرهنگی مذهبی خواهران منطقه در دوره زندیه مورد تحلیل و بررسی قرار داد./10