به گزارش خبرگزار ایمنا، گوجه گلابی (Pear Tomato)، با شکل قطرهای منحصربهفرد، طعم شیرین و رنگهای جذابش، یکی از محبوبترین انواع گوجه در میان سرآشپزهای حرفهای و باغبانان خانگی است، این گوجه کوچک که به گوجه اشکی نیز شناخته میشود، علاوه بر زیبایی ظاهری، سرشار از ویتامینها و آنتیاکسیدانهاست و در آشپزی مدرن جایگاه ویژهای دارد.
منشأ و تاریخچه گوجه گلابی
گوجه فرنگی به طور کلی از قاره آمریکا منشأ میگیرد و در قرن شانزدهم میلادی به اروپا معرفی شد، گوجه گلابی به طور خاص در قرن هجدهم میلادی در اروپا پدید آمد و به سرعت محبوبیت پیدا کرد، نخستین رکورد ثبت شده از کشت گوجه گلابی زرد به سال ۱۸۰۵ در اروپا باز میگردد، زمانی که زیستشناس و طبقهبند مشهور، کریستیان هندریک پرسون، آن را در کتاب خود ثبت کرد.
در قرن بعد، هم انگلستان و هم ایالات متحده با این میوه آشنا شدند. در سال ۱۷۵۲، سوابق نشان میدهد که انگلیسیها از آن برای طعمدار کردن سوپها استفاده میکردند، در سال ۱۸۲۵ شرکت خلیج هادسون در فورت ونکوور، که مرکز تجارت پوست در شمال غربی بود، مزرعهای هفت جریبی با گلها، گیاهان دارویی، سبزیجات و میوهها اداره میکرد که در آن گوجه گلابی زرد نیز کشت میشد.
تا سال ۱۸۴۷، سه نوع گوجه، از جمله گوجه گلابی، برای مصرف خوراکی در ایالات متحده کشت میشدند. در سال ۱۸۶۳، فروشنده بذر جوزف الیس بیش از صد نوع بذر گوجه، از جمله گوجه گلابی زرد، در یوتا و دنور به فروش رساند، در سال ۱۸۸۹، شرکت جورج توماس نیز گوجه گلابی را به فروش میرساند. در سال ۲۰۰۱، موزه ملی تاریخ آمریکا در واشنگتن دیسی باغهای میراثی خود را تکمیل کرد که در آن گوجه گلابی به نمایش گذاشته شده است.
ویژگیهای گیاهشناسی و شکل ظاهری
گوجه گلابی با نام علمی Lycopersicon esculentum Mill. pyriforme یا Solanum lycopersicum از خانواده Solanaceae است. این گوجه از لحاظ ساختار شبیه سایر گوجههاست، اما میوههای آن کوچکتر، به طول حدود ۲ تا ۴ سانتیمتر (یا ۱ تا ۲ اینچ)، و دارای پوستی نازکتر هستند. شکل منحصربهفرد قطرهای یا گلابیمانند آن، که شبیه گلابی کوچک یا قطرات اشک است، ویژگی بارز این نوع گوجه محسوب میشود.
گوجه گلابی در رنگهای متنوعی وجود دارد، از جمله زرد (رایجترین نوع)، قرمز و نارنجی. نوع زرد آن به دلیل مقدار بالای بتاکاروتن و آنتیاکسیدانها برای بدن مفید است. انواع نادرتری نیز وجود دارند، همچون گوجه گلابی سبز طلایی و حتی انواع بنفش تیره که از نادرترین گونهها در بازار جهانی محسوب میشوند.
این گیاه یکساله است و ساقههای آن کرکدار و شاخهدار هستند، برگهای آن مرکب بوده و از برگچههای بریده تشکیل شده است، گوجه گلابی از نوع نامحدود (Indeterminate) است، به این معنی که بوته آن به رشد ادامه میدهد و در طول فصل رشد به طور مداوم میوه تولید میکند. بوتههای آن بهراحتی میتوانند به ارتفاع ۶ تا ۸ فوت (یا حتی بیشتر) برسند.
طعم و ارزش غذایی
طعم گوجه گلابی بین شیرینی و اسیدیته خفیف در نوسان است و به همین دلیل برای سالاد، پاستا و سسهای سبک بسیار مناسب است. این گوجهها اسیدیته و تخم کمتری نسبت به بقیه گوجهها دارند و به همین دلیل در تزئین انواع غذاها و سالادها استفاده میشوند، لیکوپن مادهای قوی است که به کاهش خطر بیماریهای قلبی و برخی سرطانها کمک میکند. همچنین، ویتامینهای A و C موجود در آن برای سلامت پوست، بینایی و سیستم ایمنی بدن مفید هستند.
گوجهها به طور کلی حاوی مواد مغذی مانند لوتئین و زئاگزانتین هستند که به محافظت از چشمها در برابر نور آبی دستگاههای دیجیتال کمک میکنند. خواص آنتیاکسیدانی لیکوپن به حفظ تعادل رادیکالهای آزاد در بدن کمک میکند و از بدن در برابر برخی بیماریهای مزمن محافظت میکند.
کاربردهای آشپزی و محبوبیت در میان سرآشپزها
گوجه گلابی تنها به دلیل ظاهرش محبوب نیست، بلکه یکی از پرکاربردترین گوجهها در آشپزی مدرن است. در سالادهای مدیترانهای، این گوجهها جلوهای زیبا و رنگارنگ ایجاد میکنند. همچنین در پخت پیتزا، تارت، پاستا و حتی غذاهای آسیایی از آنها استفاده میشود.
سرآشپزهای حرفهای اغلب از آن در تزئین بشقابها استفاده میکنند، زیرا رنگهای زنده آن به غذا جلوهای هنری میدهد. گوجه گلابی به دلیل بافت محکم و گوشتیبودن آن برای غذاهای کمی مانند تارتها و گراتنها مناسب است. همچنین میتوان آن را برشته کرد تا طعم غلیظتر و غنیتری به دست آید.
گوجه گلابی برای تهیه سسهای رنگارنگ، سالساها و سوپهای سرد مانند گازپاچو نیز کاربرد دارد. طعم شیرین و ملایم آن باعث میشود که برای خوردن تازه یا به صورت اسنک نیز محبوب باشد. برخی سرآشپزها از آن برای تهیه ترشی و کنسرو نیز استفاده میکنند.
خشک کردن طبیعی و نگهداری
گوجه گلابی یکی از معدود انواع گوجه است که طعم خود را حتی پس از خشک شدن در آفتاب حفظ میکند و به همین دلیل در تولید گوجه خشک ایتالیایی کاربرد زیادی دارد. فرآیند خشک کردن گوجه گلابی ساده است؛ پس از برش زدن، آنها را میتوان در دستگاه خشککن در دمای ۱۲۵ تا ۱۵۰ درجه فارنهایت (حدود ۵۲ تا ۶۵ درجه سلسیوس) به مدت ۸ تا ۱۲ ساعت یا در آفتاب طی چند روز خشک کرد.
گوجههای خشک شده باید بافتی چرمی اما قابل انعطاف داشته باشند، شبیه کشمش پر. هرچه مدت زمان خشک شدن طولانیتر باشد، رطوبت بیشتری از گوجه خارج میشود و ماندگاری آن در انبار افزایش پیدا میکند، اگرچه بافت آن سفتتر و تردتر خواهد شد. گوجههای خشک شده باید در ظروف دربسته در محل خنک و تاریک نگهداری شوند و میتوانند تا یک سال ماندگاری داشته باشند.
شرایط کشت و پرورش
گوجه گلابی در شرایط آبوهوایی گرم و آفتابی بهترین رشد را دارد. این گیاه به ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید در روز نیاز دارد، برخلاف گوجهفرنگیهای معمولی، گوجه گلابی به مراقبت بیشتری در آبیاری نیاز دارد تا طعم طبیعی و غلظت قند خود را حفظ کند.
این گوجه در خاک حاصلخیز و غنی از مواد آلی با pH بین ۶ تا ۶.۸ به خوبی رشد میکند، گیاه باید در فاصله ۲۴ تا ۳۶ اینچ از یکدیگر کاشته شود، مالچ کردن خاک به حفظ رطوبت کمک میکند و از خشک شدن سریع خاک جلوگیری میکند، گوجه گلابی به حمایت قوی مانند چوب یا قفس نیاز دارد زیرا بوتههای آن بلند و دارای بار میوه سنگین هستند؛ زمان رسیدن گوجه گلابی بهطورمعمول ۷۰ تا ۸۰ روز پس از نشاء است، گوجهها زمانی آماده برداشت هستند که به رنگ زرد یا قرمز روشن درآمده و در هنگام فشار دادن کمی نرم اما سفت باشند، این گوجهها در خوشههای بزرگ رشد میکنند و در طول تابستان به تولید میوه ادامه میدهند.
کشت در گلدان و بالکن
گوجه گلابی به دلیل اندازه کوچک میوههایش و قابلیت سازگاری با فضاهای محدود، برای کشت در گلدان یا بالکن مناسب است. برای کشت در گلدان، باید از ظرفهایی با حجم حداقل ۵ گالن (یا ۱۲ اینچ عرض و عمق) استفاده کرد، اگرچه ظروف بزرگتر نتایج بهتری دارند. ظرف باید دارای سوراخهای زهکشی مناسب باشد تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری شود.
خاک مناسب برای گلدان باید غنی از مواد مغذی و رطوبتنگهدار اما دارای زهکشی خوب باشد. گوجههای کاشته شده در گلدان نسبت به کشت در زمین سریعتر خشک میشوند و به آبیاری مکرر نیاز دارند، بهویژه در روزهای گرم تابستان. همچنین، کوددهی منظم هر ۳ تا ۴ هفته یکبار به افزایش تولید میوه کمک میکند.
کشت در گلدان مزایای متعددی دارد، از جمله صرفهجویی در فضا، کنترل بهتر خاک و مواد مغذی، کنترل آفات و بیماریها، و امکان جابجایی گیاه برای دریافت نور بیشتر.
مقاومت در برابر آفات و بیماریها
گوجه گلابی با وجود اندازه کوچک، مقاومت نسبتاً خوبی در برابر آفات دارد. این گوجه در برابر بیماریهایی همچون ورتیسیلیوم و آلترناریا و همچنین خاک بد و کمآبی مقاومت بیشتری نسبت به گوجهفرنگیهای معمولی دارد. برخی منابع نشان میدهند که گوجه گلابی در برابر بیماریهای زودرس و دیررس همچون آلترناریا و فیتوفتورا (Late Blight) و لکه برگ سپتوریا مقاومت نشان میدهد.
با این حال، گواه گلابی ممکن است در معرض آفاتی همچون شپشک، کرم برگ، سوسک کک، کرم شاخ گوجه و مگس سفید قرار گیرد. برای کنترل آفات، استفاده از پیرترین یا پوشش ردیفی برای شپشکها و مونتری B.t. برای کرم شاخ گوجه توصیه میشود. همچنین، رعایت چرخش محصول ۳ تا ۴ ساله و حذف گیاهان در پایان سال به پیشگیری از بیماریها کمک میکند.
ویژگیهای منحصر به فرد گوجه گلابی
منشأ نام: نام Pear Tomato به دلیل شباهت ظاهری آن به گلابی کوچک یا قطره اشک انتخاب شده است.
جهش ژنتیکی: این گوجه در واقع بر اثر جهش ژنتیکی طبیعی از گونههای گوجه گیلاسی پدید آمده است. ژن OVATE که مسئول کنترل تبدیل میوه از شکل گرد به شکل گلابی است، در گوجه گلابی دچار جهش شده است. یک جهش ساده که منجر به کدون توقف زودرس میشود، باعث تبدیل میوه گوجه از شکل گرد به شکل گلابی میشود.
محبوبیت در میان هنرمندان غذایی: سرآشپزهای حرفهای اغلب از آن در تزئین بشقابها استفاده میکنند، چون رنگهای زنده آن به غذا جلوهای هنری میدهد و شکل منحصربهفرد آن باعث جذابیت بصری میشود.
حفظ طعم پس از خشک شدن: گوجه گلابی یکی از معدود انواع گوجه است که طعم خود را حتی پس از خشک شدن در آفتاب حفظ میکند، به همین دلیل در تولید گوجه خشک ایتالیایی کاربرد زیادی دارد.
گونههای رنگی نادر: نوع بنفش تیره و نوع سبز روشن این گوجه از نادرترین گونهها در بازار جهانی محسوب میشوند.
تولید فراوان: بوتههای گوجه گلابی به طور مداوم و فراوان میوه تولید میکنند، به طوری که میتوانند در طول فصل رشد صدها میوه کوچک تولید کنند.
طبیعت مقاوم: با وجود اندازه کوچک، این گوجه مقاومت زیادی در برابر آفات دارد و میتواند در گلدان یا بالکن نیز پرورش یابد.
گوجه گلابی با ظاهری ظریف و قطرهای، طعمی منحصربهفرد و رنگهای جذاب، یکی از زیباترین و پرکاربردترین میوههای دنیای گیاهان خوراکی به شمار میرود. این گوجه با تاریخچهای طولانی که به قرن هجدهم در اروپا بازمیگردد، امروزه در سراسر جهان کشت میشود و توسط سرآشپزها، باغبانان خانگی و علاقهمندان به غذاهای سالم مورد توجه قرار گرفته است.
ارزش غذایی بالا، طعم شیرین، ظاهر زیبا و کاربردهای متنوع در آشپزی از جمله ویژگیهایی هستند که گوجه گلابی را به انتخابی محبوب برای تزئین غذاها، سالادها، سسها و حتی خشککردن تبدیل کرده است. با توجه به قابلیت کشت آسان در فضاهای محدود مانند گلدان و بالکن، این گوجه برای افرادی که به دنبال کشت محصول تازه در خانه هستند، گزینهای عالی محسوب میشود
نظر شما