مساجد، محور توسعه پایدار و پیوند علم و دین در کلان شهرها

به گزارش ایمنا، در دهه هاي اخير تجربه بسياري از كشورهاي توسعه يافته و نيز برخي از كشورهاي درحال توسعه در ساماندهي مديريت شهري حاكي از اين است كه با تحليل دقيق مولفه هاي اين نوع مديريت و چالشهاي شهرهاي بزرگ و مدرن ، مي توان به الگوي مناسبي براي برون رفت از اين چالشها دست يافت.
ديدگاه خردنگر كه مبتني بر مهندسي اجتماعي جزء به جزء است جايگزين نگرش كلان شده که در آن پژوهشگران و مديران، بررسي و حل مسائل شهر را از كوچكترين واحد، يعني محله آغاز مي كنند که هر کشور مبتنی بر فرهنگ خاص خود مولفه هایی را در محلات خود جا داده که تاثیر به سزایی در سرعت بخشیدن به این روند دارند.
در کشورهای اسلامی در حال توسعه مساجد یکی از این مولفه های مهم است که از قرن ها پیش محل درخشش علم وایمان بوده است و علم جهان امروز مدیون تلاش دانشمندان در این مکان مقدس بوده است به همین جهت بي ترديد بهره گيري از پتانسیل موجود در مساجد مي تواند در نهادينه سازي توسعه پايدار محله اي کلان شهرها بسيار تاثيرگذار باشد.
کلان شهر اصفهان نیز به عنوان پایتخت فرهنگ و تمدن ایرانی و اسلامی بودنش از این قاعده مستثنی نیست به طوری که مسجد محوری در شهر گنبد های فیروزهای قدمتی به درازای تاریخ دارد اما به طور برجسته این فعالیت از سال ۱۳۸۲ تاکنون در جهت اعتلای فرهنگ ایرانی و اسلامی سرعت بیشتری به خود گرفته است.
شهرداری اصفهان از سال ۸۲ تاکنون برای مساجد این کلان شهر اعتبارات بسیاری اختصاص داده به طوری که اصفهان رتبه اول را نسبت به ديگر دستگاه هاي متولي كسب كرده است این در حالی است که دیگر دستگاه های متولی امر رسیدگی به مساجد کمتر به این مهم پرداخته اند.
شهرداری اصفهادن با نگاهی علمي و تجربي، رويكرد محله محوري را با مركزيت مسجد و تفكر مسجدي دنبال نموده و همه نيازمندي هاي مادي و معنوي شهروندان را تامين كرده است به گونه اي كه خدمات شهرداري و شوراي اسلامي شهر اصفهان نسبت به دستگاههاي متولي مساجد بي نظير و نمونه می باشد.
در همین زمینه رییس شورای اسلامی شهر اصفهان درخصوص تعامل مدیریت شهری جهت کمک و مساعدت به مساجد شهر می گوید: جان گرفتن محله هاي مسجد محور در زندگي شهري يكي از ضروريات مي باشد لذا چشم انداز مسجد محوري در شهر گنبدهاي فيروزه اي بايد درخشان تر از ديگر زمان ها باشد.
عباس حاج رسولی ها اظهار می دارد: اصفهان در دوران هاي قبل به ويژه پيش از انقلاب از كمبود مسجد رنج فراوان مي برد اين در حالي بود كه در برخي محلات فواصل زيادي بايد طي مي شد تا افراد به مساجد دسترسي داشته باشند.
وی می افزاید: در اين زمينه حتي در بازنگري طرح تفصيلي به اندازه كافي به مساجد پرداخته نشده و در برخي موارد مساجد فراموش شده بودند كه با درخواست از كارشناسان و بازگرداندن طرح اين مشكل را حل نموديم.
رییس شورای اسلامی شهر اصفهان با بيان اينكه امتيازات دولتي در اين زمينه اندك و مطابق نيازها نبوده است اذعان داشت: در حال حاضر كمك هاي شهرداري تا سقف ۵۰۰ ميليون ريال مي باشد كه هرساله به اين مبلغ اضافه نموده ايم.
وي با اشاره به اهداي كمك هاي ويژه شهرداري به مساجد تصریح می کند: سعي كرديم با همكاري بيشتر به مساجدي كه امكان تامين شرايط نسبي را نداشته اند مساعدت نماييم به طوري كه با دريافت نظرات يك گروه كارشناسي شامل دو تن از اعضاي شوراي اسلامي شهر، دو نفر از كارشناسان شهرداري و يك نفر از معاونت برنامه ريزي در صورت لزوم به اين مساجد كمك هاي ويژه مي نماييم ولي با اين وجود نيازمند كمك هاي بيشتر دولتي مي باشيم.
حاج رسولی ها اذعان یادآور می شود: بر اساس مصوبه شوراي شهر هر مسجد اجازه ۱۰۰ متر زير بناي تجاري رايگان دارد تا پشتيبان هزينه هاي جاري آن باشد.
رییس شورای اسلامی شهر اصفهان تاكيد می کند: سياست آينده شوراي شهر اين است كه ساخت كتابخانه و فرهنگسراها در كنار مساجد و با محوريت آن ها و رياست آن توسط هيات امناي مساجد باشد.
حاج رسولی ها عملكرد مساجد در راستاي مباحث فرهنگي و اجتماعي را مثبت ارزيابي كرده و اضافه می کند: عملكرد مساجد قابل قياس با عملكرد سازمان هاي دولتي نيست لذا يكي از اقدامات خوب و اساسي شوراي دوم و سوم اصفهان تدوين، تصويب و اجراي سياست مسجد محوري بوده و با عملكرد شاخص هاي مطلوب آن ضروري است.
از سال ۸۲ تعداد ۷۵۰ مسجد در مناطق ۱۴ گانه اصفهان از سوی شهرداری این کلان شهر در سه بخش احداث، تعمیر و تجهیز مورد حمایت قرار گرفته اند.
معاون فرهنگي و اجتماعي شهرداري اصفهان نیز با تاكيد بر اين كه مسجد جايگاه ويژه ای از نظر فرهنگ اسلامي دارد، می گوید : مسجد برشئونات مادي و معنوي مردم تاثيرگذار است به طوري كه مساجد در پيروزي انقلاب اسلامي، دفاع مقدس و برگزاري مراسم عبادي پيشتاز و محور بوده است .
حبيب الله تحويل پور با اشاره به اين كه ۱۵ دستگاه و نهاد متولي امور پشتيباني مساجد براساس مصوبه شوراي انقلاب فرهنگي هستند، می افزاید : شهرداري به عنوان يكي از نهادهاي امور پشتيباني مساجد مي باشد كه در اين راستا شوراي اسلامي شهر و شهرداري اصفهان از سال ۸۳ مساعدت به مساجد شهر اصفهان را در دستور كار خود قرار داده است .
وي با بيان اينكه طرح ها و مصوبات مساعدت به مساجد از سوي شهرداري و شوراي اسلامي شهر اصفهان جنبه كشوري پيدا كرده است، اظهار می دارد : معافيت پرداخت عوارض پروانه ساخت مساجد احداث ۲۵ تا ۱۰۰ واحد تجاري در كنار مساجد به منظور خودكفا كردن آنها از مهمترين مصوبه هاي شوراي دوم بود كه پيرو آن مجلس شوراي اسلامي مصوبه اي را مبني بر معافيت انشعابات تاسيساتي از جمله آب برق و گاز را براي مساجد در نظر گرفته است كه گام اول اين معافيت ها در كشور از سوي شوراي اسلامي شهر اصفهان برداشته شد.
معاون فرهنگي و اجتماعي شهرداري اصفهان به مساعدت شوراي اسلامي شهر و شهرداري جهت بازسازي مساجد اشاره كرده و توضيح می دهد : از سال ۸۳ تاكنون شهرداري اصفهان از ۱۰ تا ۳۵ ميليارد ريال اختصاص داده به طوري كه هر ساله به ابن مبلغ حدود ۵ ميليارد ريال افزوده است .
تحویل پور اضافه می کند : كمك و مساعدت شهرداري و شوراي اسلامي شهر به مساجد منجر شد كه برخي از مساجد كه تخريب و به محله انبار درآمده بود احيا و نوسازي شود.
وي به احداث مسجد در شهرك هاي شهر اصفهان از سوي شهرداري اشاره کرده و خاطرنشان می سازد : متاسفانه در برخي از شهرك هاي شهر اصفهان فضاي مسجد پيش بيني نشده بود كه با مساعدت شهرداري و خيرين اين مهم ساخته و احداث شد.
معاون فرهنگي و اجتماعي شهرداري اصفهان اختصاص رديف بودجه اي به منظور بازسازي و احداث سرويس هاي بهداشتي مناسب را از ديگر اقدامات شهرداري اصفهان دانسته، بیان می دارد: نصب تابلوهاي خاص راهنمايي و اعلانات براي تمام مساجد سطح شهر از ديگر طرح هاي به اجرا درآمده از سوي شهرداري اصفهان مي باشد.
تحويل پور همچنين اضافه می کند : شهرداري اصفهان در سطح پارك هاي حاشيه زاينده رود اقدام به احداث ۶ نمازخانه پاركي كرده و در اختيار شهروندان و مسافران قرار داده است .
وي به مساعدت بخش نرم افزاري مساجد از سوي شهرداري اصفهان اشاره كرده، یادآور می شود: شهرداري در اين رابطه بودجه خاصي تحت عنوان بودجه مراكز فرهنگي به هيات هاي مذهبي حسينيه ها و مساجد اختصاص داده تا علاوه بر فعاليت هاي ساختاري و فضاي در بخش نرم افزاري مساجد نيز مساعدت كند.
معاون فرهنگي و اجتماعي شهرداري اصفهان اضافه می نماید : همچنین ملزوماتي از طريق روابط عمومي شهرداري اصفهان در قالب كتاب پوستر و cd براي ايام و مناسبت هاي مختلف به مساجد اهدا شده است.
تحويل پور باتاكيد بر تجليل و تكريم از خادمان مساجد سطح شهر اصفهان نیز تصریح می کند : با همكاري سازمان تبليغات اسلامي شوراي اسلامي شهر شهرداري اصفهان و بسيج اين امر اجرا شود.
وي با بيان اين مطلب كه خدمات شهرداري اصفهان نسبت به دستگاه هاي متولي از جمله اوقاف و ستاد رسيدگي به امور مساجد بي نظير بوده است، مطرح می کند: شهرداري اصفهان رتبه اول را درخصوص مساعدت و توسعه مساجد به خود اختصاص داده است .
معاون فرهنگي و اجتماعي شهرداري اصفهان با تاكيد بر اين كه مسجد نبايد دولتي باشد بلكه مي بايست رويكرد مردمي داشته باشد می گوید: مردم به خصوص هيات امنا نقش بسزايي درخصوص احيا مساجد دارند.
به نوعی مساجد پایگاهی مردمی دارند و در طول سالیان دراز در ایجاد حرکت های اسلامی و نیز رفع مشکلات و مسایل مردم نقش به سزایی را ایفا می نماید.
بر همین اساس سردار كريم نصر اصفهاني عضو كميسيون فرهنگي شوراي اسلامي شهر اصفهان نيز با اشاره به حساسيت و توجه ويژه شوراهاي اسلامي اين شهر در دوره هاي مختلف نسبت به امور مساجد می گوید : از زمان دوره دوم شوراي اسلامي شهر با رواج مرتفع سازي و افزايش تراكم در محلات مختلف شهر لزوم احداث مسجد در محلات مختلف بيش از پيش آشكار شد و لذا در بودجه شهرداري اعتباري به مساجد اختصاص يافت تا كمك هاي نقدي از اين محل براي مساجد تامين شود.
وي می افزاید : در گذشته مساجد محور توسعه شهر اصفهان بوده اند كه اين موضوع در شهرسازي اخير كمرنگ شده بود از طرفي توسعه مسجد محوري از مباحث و اهداف مهم برنامه هاي سوم و چهارم توسعه كشور بوده و هست لذا در بازنگري طرح هاي تفصيلي اين موضوع مورد تاكيد قرار گرفت و محلات ما مي بايست براساس مسجد محوري توسعه يابند.
سردار نصر توضيح می دهد : طبق طرح هاي تفضيلي در محلات فاقد مسجد اولين محل ممكن اعم از پارك و ساير فضاهاي عمومي به ساخت مسجد تخصيص خواهد يافت ضمن آنكه در هر مجموعه بزرگي كه طراحي و ساخته مي شود لزوما مي بايست مكاني براي احداث مسجد پيش بيني شود و براي اين مهم تمام ارگان هاي ذيربط اعم از مسكن و شهرسازي و شهرداري بايد وارد عمل شوند.
وي خاطرنشان می سازد : در ميدان برازنده و خيابان گلستان شهرداري مستقيما به منظور عملياتي كردن اين مهم اقدام كرد و زمين و كمك هاي نقدي براي احداث مساجد محلات در اختيار هيات امنا قرار داده است .
نماينده مردم در شوراي اسلامي شهر اصفهان با كم نظير خواندن فعاليت شهرداري اصفهان در حوزه مساجد در سطح كشور تصریح می کند: در سال جاري بودجه كميته مساجد شهرداري اصفان بالغ بر ۲ ميليارد تومان است .
وي در ادامه با اشاره به يكي از مهمترين مصوبات شوراي اسلامي شهر اصفهان براي كمك به مساجد یادآور می شود : طبق مصوبه شوراي شهر و به منظور تامين درآمد پايدار براي مساجد تا شعاع ۱۰۰ متري كاربري تجاري رايگان در اختيار مساجدي كه از نظر مكاني امكان تامين اين فضا را داشته باشند قرار مي گيرد. همچنين اگر در جاي ديگر زميني متعلق به مسجد وجود داشته باشد بطور رايگان تبديل به واحد تجاري خواهد شد تا هزينه هاي ساخت مساجد ديگر از محل آن تامين شود.
سردار نصر اضافه می کند : همچنين شهرداري آماده نوسازي سرويس هاي بهداشتي مساجد است به شرط آنكه اين واحدها بطور شبانه روزي در اختيار عموم قرار گيرد ضمن آنكه در تلاشيم تا خدمات ضروري مساجد اعم از آب گاز برق در رديف خدمات اماكن عمومي گنجانده شود تا مساجد از پرداخت هزينه آن معاف گردند.
وي تلاش هاي شهرداري و شوراي شهر را به عنوان پشتيبان و دلگرمي براي مردم به منظور توجه بيشتر به مساجد عنوان كرده، خاطرنشان می کند : كمك هاي نقدي شهرداري در مقابل كمك هاي مردمي بسيار ناچيز است ليكن اين اقدامات موجب تشويق و ايجاد انگيزه مضاعف در ميان خيرين براي كمك به مساجد شهر شده است./19