به گزارش خبرگزاری ایمنا، پوسیدگی دندان همچنان یکی از شایعترین بیماریهای دوران کودکی در سراسر جهان به شمار میرود؛ مشکلی که بسیاری از خانوادهها آن را تنها یک عارضه ساده دهان و دندان تلقی میکنند، در حالی که متخصصان سلامت دهان و دندان معتقدند پیامدهای آن میتواند ابعاد گستردهای از سلامت جسمی، تغذیهای، گفتاری و حتی روانی کودکان را تحت تأثیر قرار دهد.
پوسیدگی دندان در واقع فرآیندی است که در آن باکتریهای موجود در دهان با تجزیه مواد غذایی بهویژه قندها، اسید تولید میکنند. این اسیدها به مرور زمان موجب تخریب مینای دندان شده و زمینه ایجاد حفرههای دندانی را فراهم میکنند. اگر این روند در مراحل اولیه شناسایی و درمان نشود، پوسیدگی به لایههای عمیقتر دندان نفوذ کرده و میتواند درد، عفونت، آبسه و حتی از دست رفتن دندان را به دنبال داشته باشد.
کارشناسان هشدار میدهند که سلامت عمومی بسیاری از کودکان به دلیل وجود پوسیدگیهای فعال و کنترلنشده در معرض تهدید قرار دارد. این پوسیدگیها نه تنها سلامت دهان و دندان را مختل میکنند، بلکه میتوانند بر تغذیه، رشد جسمی، کیفیت خواب و عملکرد روزانه کودکان نیز تأثیرگذار باشند.
در بسیاری از موارد، والدین زمانی متوجه مشکل میشوند که پوسیدگی به مراحل پیشرفته رسیده و کودک با درد شدید، تورم یا آبسه دندانی مواجه شده است؛ در حالی که نشانههای اولیه این بیماری معمولاً بسیار زودتر ظاهر میشود و در صورت مراجعه بهموقع به دندانپزشک، امکان کنترل و درمان آن وجود دارد.
متخصصان معتقدند مؤثرترین راهکار برای پیشگیری از پوسیدگی دندان در کودکان، رعایت بهداشت دهان و دندان، کاهش مصرف مواد قندی و انجام معاینات دورهای دندانپزشکی است. علاوه بر این، امروزه روشهای پیشگیرانه متعددی در حوزه دندانپزشکی کودکان وجود دارد که میتواند مقاومت مینای دندان را افزایش داده و از بروز پوسیدگیهای گسترده جلوگیری کند.
علت زود خراب شدن دندانهای شیری کودکان / نخستین نشانه پوسیدگی دندان چیست؟
نرجس امرالهی، متخصص دندانپزشکی کودکان، درباره عوامل مؤثر در بروز پوسیدگی زودرس دندانهای شیری میگوید: پوسیدگی زودرس دوران کودکی یکی از مشکلات شایع در حوزه سلامت دهان و دندان است که عوامل متعددی در ایجاد آن نقش دارند، اما یکی از مهمترین دلایل بروز این عارضه، مصرف مداوم شیر شبانه پس از یک سالگی است؛ موضوعی که در بسیاری از خانوادهها کمتر مورد توجه قرار میگیرد.
وی میافزاید: زمانی که کودک پس از مصرف شیر، بهویژه شیر مادر، بدون پاکسازی دهان به خواب میرود، ترکیبات قندی موجود در شیر روی سطح دندانها باقی میماند. از سوی دیگر، در هنگام خواب میزان ترشح بزاق کاهش مییابد و همین موضوع شرایط مناسبی برای فعالیت باکتریها و تولید اسید فراهم میکند. نتیجه این فرآیند، اسیدی شدن محیط دهان و آغاز تخریب مینای دندان است.
این متخصص دندانپزشکی کودکان ادامه میدهد: پوسیدگیهای ناشی از این شرایط معمولاً ابتدا روی دندانهای جلویی فک بالا ظاهر میشوند. نخستین نشانه بیماری به شکل لکههای سفیدرنگ در مجاورت لثه دیده میشود؛ لکههایی که در صورت بیتوجهی به تدریج به حفره تبدیل شده و موجب تخریب ساختار دندان خواهند شد.
امرالهی با اشاره به اهمیت تشخیص زودهنگام این عارضه تصریح میکند: اگر والدین بهطور منظم برای معاینات دورهای به دندانپزشک مراجعه کنند، این لکههای سفید در مراحل اولیه شناسایی میشود و امکان جلوگیری از پیشرفت بیماری وجود دارد. اما در بسیاری از موارد، مراجعه زمانی انجام میشود که پوسیدگی گسترش یافته و کودک با درد، آبسه، تورم لب یا عفونتهای دندانی روبهرو شده است.
لزوم توجه والدین به دندانهای شیری کودکان / دندانها نقش بسیار مهمی در سلامت و رشد کودکان ایفا میکند
این متخصص دندانپزشکی کودکان درباره اهمیت دندانهای شیری اظهار میکند: برخی خانوادهها تصور میکنند دندانهای شیری به دلیل موقتی بودن اهمیت چندانی ندارند، در حالی که این دندانها نقش بسیار مهمی در سلامت و رشد کودکان ایفا میکنند.
وی میگوید: دندانهای شیری علاوه بر کمک به جویدن غذا و تغذیه مناسب، در زیبایی چهره، تکلم صحیح و رشد طبیعی فک نیز نقش دارند. مهمتر از همه اینکه این دندانها فضای لازم برای رویش صحیح دندانهای دائمی را حفظ میکنند.
امرالهی خاطرنشان میکند: دندانهای دائمی قدامی معمولاً در سنین هفت تا هشت سالگی و دندانهای خلفی در حدود ۱۱ تا ۱۲ سالگی رویش پیدا میکنند. تا آن زمان، دندانهای شیری وظیفه دارند فضای مناسب را برای رویش دندانهای دائمی حفظ کنند. اگر این دندانها زودتر از موعد از دست بروند یا به دلیل پوسیدگی شدید تخریب شوند، دندانهای مجاور به سمت فضای خالی حرکت میکنند و مسیر رویش دندانهای دائمی را محدود میسازند.
وی تأکید میکند: این اتفاق میتواند زمینهساز بینظمیهای دندانی، کمبود فضای رویش و افزایش نیاز به درمانهای ارتودنسی در سالهای آینده شود؛ مشکلاتی که هزینههای درمانی و عوارض متعددی را برای کودکان و خانوادهها به همراه خواهد داشت.
آینده سلامت دهان از نخستین سالهای زندگی آغاز میشود
متخصصان دندانپزشکی کودکان بر این باورند که سلامت دهان و دندان باید از نخستین ماههای زندگی مورد توجه خانوادهها قرار گیرد. بسیاری از مشکلاتی که در بزرگسالی به درمانهای پیچیده و پرهزینه نیاز پیدا میکنند، ریشه در بیتوجهی به مراقبتهای اولیه دوران کودکی دارند.
دندانهای شیری اگرچه موقتی هستند، اما نقش آنها در رشد فک، تکامل گفتار، تغذیه مناسب، زیبایی چهره و حفظ فضای رویش دندانهای دائمی غیرقابل انکار است. از همین رو، پیشگیری از پوسیدگی دندان نباید به زمان بروز درد یا عفونت موکول شود.
کارشناسان تأکید میکنند آموزش والدین، رعایت بهداشت دهان، اصلاح عادتهای تغذیهای، حذف شیر شبانه در زمان مناسب، استفاده صحیح از فلوراید و انجام معاینات منظم دندانپزشکی، مهمترین راهکارهایی هستند که میتوانند از بروز بخش قابل توجهی از پوسیدگیهای دوران کودکی جلوگیری کنند.
بیتردید، دندانهای سالم تنها بخشی از زیبایی کودکان نیستند؛ بلکه یکی از پایههای اصلی سلامت عمومی، رشد طبیعی و کیفیت زندگی آنان به شمار میروند و مراقبت از آنها باید از همان نخستین دندان شیری آغاز شود.
نظر شما