به گزارش خبرگزاری ایمنا، «سوره» به عنوان یکی از برنامههای شاخص گفتوگو محور شبکه چهار سیما، با رویکردی متفاوت نسبت به سایر برنامههای دینی تلویزیون، توانسته جایگاه ویژهای میان مخاطبان خاص خود و حتی طیفی وسیعتر از این دست بینندگان مطلع و تحصیلکرده پیدا کند.
این برنامه با دعوت از مهمانانی برجسته همچون آقایان حجت الاسلام احمد رهدار، محمدرضا سنگری، محمدرضا کائینی و شهریار زرشناس، فضایی برای تأمل و مباحثه درباره مسائل بنیادین فکری و فرهنگی فراهم آورده و در «میز سنجه» درون خود بهویژه با اجرای پویا و فعال دکتر مهدی جمشیدی در تلاش برای تببین چرایی و چیستی و هستی جهادی است که این روزها و این سالها در جبهه حق و مقاومت در جریان است و جریان غربگرا و عافیت طلب به دور از آن به دنبال امیال و آمال دیگری در قالب مذاکره و رفت و آمد با طرف غربی و آمریکایی است.
میزهای وضعیت جنگی و گفتوگو هم معمولا با اجرای کورش علیانی و شبیر فیروزیان، خوب و قوی از کار در آمدهاند و عیار و معیار خط انقلاب در سیمای ملی را جلا دادهاند.
بهویژه در ایام اخیر که تحلیل و بررسی اندیشه و آرا امام مجاهد شهید در باب مقاومت، سبک حکمرانی و نظام فکری آن عزیز سفر کرده را با کارشناسان دینی و فلسفه دان حوزوی و دانشگاهی به بحث نشست و برون داد متنوع و مفیدی را به بیننده ارائه کرد.
یا در سالروز شهادت رئیسجمهور شهید، آیتالله سیدابراهیم رییسی که با دعوت از وزیر فرهنگ آن دولت کوشید فعالیتهای آن مجاهد خستگیناپذیر در قوه قضاییه، سیاست خارجی و آستان قدس رضوی را تببین کند.
نمونه کار خوب تمیز و تقویمی سوره آبان سال گذشته، همزمان با سالروز مبارزه با استکبار جهانی و تسخیر لانه جاسوسی بود که دو کارشناس دینی روبروی شبیر فیروزیان، مجری برنامه نشستند و دلایل عقلانی، تجربی و الهیاتی مبارزه با شیطان بزرگ را طرح و تبیین کردند.
در این نوشتار، به تحلیل ابعاد مختلف این برنامه با نگاهی عمیق، کاربردی و آماری میپردازیم.
تحلیل ساختاری و بصری برنامه سوره
بر اساس پژوهشی که چندی قبل در نشریه «پژوهشهای ارتباطی» منتشر شده، برنامه «سوره» از منظر زیبایی شناسی بصری دارای ویژگی های منحصربه فردی است. این پژوهش که به بررسی مؤلفه های بصری برنامه های دینی گفتوگو محور پرداخته، نشان میدهد که برنامه «سوره» - صرفنظر از پوشش مجری و مهمان - با استفاده از تصاویر پسزمینه، رویکرد دینمحور خود را به نمایش گذاشته است. نکته قابل توجه اینکه این برنامه در «ترکیب بندی تصویر» از نظر تکنیکی و پویایی، عملکردی موفقتر از برنامه «سمت خدا» یا «جریان» شبکه یک داشته است.
هرچند در طراحی دکور، الگوی رنگ، نشانههای تصویری و نورپردازی، برنامه «سمت خدا» شبکه سه سیما موفقتر عمل کرده، اما «سوره» با رویکردی متفاوت، توانسته پویایی و جذابیت بصری بیشتری را برای مخاطب ایجاد کند. این تمایز نشان میدهد که برنامه «سوره» بهجای تکیه بر دکوراسیون غنی، بر محتوای کیفی گفتوگو و کیفیت تصویربرداری متمرکز شده است.
تحلیل محتوایی و رویکرد
«سوره» با دعوت از چهرههای شاخص دانشی، فکری و فلسفی، تلاش کرده فضایی برای تبادل نظر درباره موضوعات عمیق دینی و فرهنگی ایجاد کند و با حضور شخصیتهایی همچون آقایان جمشیدی، کائینی و زرشناس در چند هفته اخیر که هرکدامشان در ارائه تحلیل و نقد دستی بر آتش دارند، بر عمق عمق و تنوع این برنامه بیفزاید.
این تنوع دیدگاهها، برنامه را از یک منبر یکسویه به فضایی برای گفتوگو و تعامل تبدیل کرده است.
مطالعات نشان میدهد که در برنامههای گفتوگومحور موفق، مدیریت زمان و حفظ تعادل در اظهارنظر، نقش کلیدی در جذابیت و کارایی برنامه دارد؛ برنامه «سوره» با بهرهگیری از مجریان توانمند و آشنای بینندگان با فضای فکری مهمانان، توانسته این تعادل را برقرار کند و به خوبی از حاشیهها دور بماند و روی متن تمرکز کند.
تحلیل آماری از مخاطب و تأثیرگذاری
با وجود کیفیت بالای محتوایی، برنامه «سوره» با چالشهایی در جذب مخاطب عام روبهرو است. مطالعات نشان میدهد که صداوسیما در شبکههای اجتماعی داخلی بازخورد چندانی دریافت نمیکند و حتی شبکههای پرمخاطب نیز نتوانستهاند عضوگیری قابلتوجهی داشته باشند؛ بهطوریکه موفقترین شبکه صداوسیما در این زمینه فقط ۱۱۲ هزار عضو جذب کرده اند؛ یا شبکه یک ۴۹ هزار و رادیو جوان هم ۵۷ هزار مخاطب در سروش دارند.
این آمار نشان میدهد که برنامههای عمیق و تخصصی مانند «سوره» با وجود کیفیت بالا، در جذب مخاطب انبوه با چالش مواجه هستند، هر چند شبکه چهار به خودی خود شبکه ای فرهیختگانی و خاص پسند است.
بااینحال، مخاطبان خاص و هدف این برنامه که عمدتاً قشر تحصیلکرده و علاقهمند به مباحث فکری هستند، وفاداری بالایی به برنامه نشان میدهند. این گروه از مخاطبان که معمولاً از طریق شبکههای اجتماعی ایرانی و غیرایرانی با برنامه در ارتباط هستند، ارزش افزوده سوره را در عمق مطالب و کیفیت گفتوگوها میدانند.
نقاط قوت و ضعف برنامه
اگر دعوت از مهمانان متخصص و سخندان و صاحبنظر، عمق محتوایی و پرداختن به موضوعات اساسی و مدیریت خوب و مناسب گفتوگو و جلوگیری از حاشیهپردازی را از جمله نقاط قوت برنامه بدانیم در سوی دیگر باید عدم دسترسی به مخاطبان گسترده و ضعف در استفاده از ظرفیت شبکههای اجتماعی برای معرفی و پخش برنامه را از جمله نقاط قوت برنامه بدانیم.
تنوعبخشی به موضوعات و مهمانان که با حفظ سطح کیفی، میتوان با دعوت از مهمانان جوانتر و با جریانهای فکری متنوعتر، دایره مخاطبان را گسترش داد و به برنامه طراوت بخشید.
همچنین با توجه به تغییرات سریع در عرصه رسانه، برنامه «سوره» باید برای حفظ جایگاه خود، بهروزرسانی محتوایی و شکلی را در دستور کار قرار دهد و از ظرفیتهای جدید رسانهای برای انتقال مفاهیم عمیق و تببین مسایل روز یا تاریخی به شکلی روزآمد بهره گیرد تا در مسیر نقد و درافتادن با تفکر منحرف غربگرایی و غرب دوستی گرفتار حاشیه نشود.
نظر شما