به گزارش خبرنگار ایمنا از شهرستان شهرضا، دستان هنرمندش خاک را خمیرمایه آفرینش می کند، با آب جانی دوباره به خاک میبخشد و آن را بر صفحه دوار چرخ کوزهگری مینهد و دست بر گِل و دل در آسمان و اندیشه در آفرینش بهترین اثر، کار را آغاز میکند.
سفال و نقش های آن تجلی گاه پیام هنرمندان و حتی شاید اندیشمندان بوده است. هر چند که امروز سفال به علت وجود فلزات نقش و اهمیت خود را در زندگی روزمره از دست داده است.
خاک در دسترس ترین و نخستین ماده ای بوده که بشر با آن بسیاری از نیازهای خود را برطرف کرده است. خاک را با آب مخلوط نموده و از آن گل ساخته، و با گل به لذت و قدرت آفرینش رسیده است.
با آتش دیدن ساخته های گلینش شاهد معجزه ای شده است همه چیز در آتش می سوخته و گل درکام آتش سخت تر و ماندگارتر می شده است! این آتش در دستان مردمانی هنرمند و این دستان در قالب واژه ای به نام هنر اثری پدید می آورده اند که گذر زمان را در خود حفظ می کرده و یادآور تاریخ پر فراز و نشیبی بوده است.
سفالگری یکی از هنرهای قدیمی و اصیل ایرانی است که از دیرباز با فرهنگ مردم ایران گره خورده و حضورش در داخل خانه و کاشانه ایرانیان قابل لمس بوده است.
سفال و سفالگری به عنوان یکی از مهمترین ویژگیهای فرهنگی، تاریخی و قومی مردمان شهرضا شناخته میشود که دیرینگی آن به درازای تاریخ است.
«پیر لوتی»، سیاح معروف اروپایی که در سال ۱۹۰۴ از شهرضا دیدن کرده مینویسد: «قمشه (شهرضا) و دهکدههای اطراف آن از خاک تیره سرخ رنگی ساخته شده، و همین خاک رس است که در این نواحی با آن همه گونه اشیا میسازند.»
او از خانهای که مهمانش گشته چنین سخن می گوید: «همه جای شبستان با کاشیهای آبی تزیین گشته... فنجانهای میناکاری و ظروف زیبا طاقچه اتاقها را زینت می دهد...از پس دیوار باغهای محصور در هر زاویه و گوشهای برجی با کاشیکاری آبی رنگ دیده میشود.»
این توصیف او از یک مسجد که احتمالاٌ امامزاده شاهرضا یا سیده خاتوناست، نشانگر تأثیری است که هماهنگی رنگها و نقشههای کاشی گنبد بر وی نهاده است: «در سرحد تنهایی و خلوت و مکانی آرام مسجد بسیار متبرک و مقدسی واقع شده و گنبد قشنگ و با شکوه آن در برکهی آبی منعکس گردیده است.»
شهرضا از گذشتههای دور در سفالگری و سرامیک سازی درسطح کشور از منزلتی خاص برخوردار بوده و به گفته کارشناسان اهل فن، سفالگری در این دیار به حدود هزار سال پیش و سرامیک با ۴۰ سال قدمت هنوز از جایگاه ویژهای برخوردار است.
متأسفانه اطلاعات تاریخی از هنر سفالگری که منبع ایجاد سفال شهرضا است در دوران قبل و بعد از اسلام بسیار اندک است و آفت عدم نگارش سرگذشت نامهها و تاریخچه علوم که در بسیاری از زمینهها باعث نقص تاریخ نگاری ایرانی شده، در اینجا نیز دیده میشود.
»مسیح الله جمالی» نویسنده اثر ماندگار «تاریخ شهرضا» از صندوقی می نویسد که در سال ۱۳۳۵ به هنگام تخریب یک باغ جهت تأسیس راه شوسه یافته است. این صندوق حاوی یک اسکلت با تکه هایی سفال و یک کوزه سالم بود که نامهای درون آن قرار داشت. نامه که به زحمت خوانده میشده خبر از هجرت یک سفالگر قمشهای به نام «اسفندیار» به هند در هنگام ایلغار مغول و سپس بازگشت او به وطن در ایام پیری میداد.
او همچنین از سفال های بسیاری سخن میگوید که در منطقه «دشت آب روستای قمبوان شهرضا» از عمق۵/۳ متری زمین به دست آمده است؛ همچنین از تعدادی کوزهی سفالگری پیش از اسلام که در روستای دادنگان یافت شده و کوزهای که در «روستای وصف از توابع دهستان منظریه» کشف شده و یک کارگاه کوزه گری احتمالأ ساسانی، که در منطقه ی باباپیر از «روستای وصف» یافت شده است.
این دیرینگی هنری شهرضا در زمینه سفالگری باعث شد تا اندیشه معرفی آن به ذهن مسئولان آن خطور کرد، اندیشهای که نهایتاً در قالب معرفی شهرضا به عنوان شهر ملی سفال ایران ظهور و بروز پیدا کرد.
اما تبدیل یک شهر به عنوان شهر ملی، آن هم در عرصه هنر که در ایران زمین متخصصان فراوانی در رشتههای مختلف دارد، نیازمند تأمین زیرساختهای مناسبی است.
سمیه محمودی – نماینده مردم شهرضا در مجلس شورای اسلامی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا از شهرستان شهرضا، عنوان کرد: باتوجه به انتخاب شهرضا به عنوان شهر ملی سفال لازم است اقداماتی در راستای رونق بیشتر این هنر در شهرستان انجام شود که یکی از مهمترین آنها ایجاد اتحادیه سفال شهرضا است.
وی، عنوان کرد: شهرضا به عنوان شهر ملی سفال کشور شناخته شد و به این وسیله امکانی فراهم شد تا تعداد بیشتری از مردم با هنر دست هنرمندان این هشرستان آشنا شوند.
نماینده مردم شهرستان شهرضا در مجلس شورای اسلامی اظهار کرد: لازم است اقدامات بیشتری برای رونق بیشتر این هنر در شهرستان انجام شود که یکی از مهمترین آنها ایجاد اتحادیه سفال شهرضا است.
محمودی بیان کرد: رونق چرچه بیشتر هنر سفال در شهرضا باعث میشود تا بستر مناسبی برای اشتغال جوانان جویای کار فراهم شود بنابراین باید بسترهای لازم در این زمینه نیز فراهم شده و از زیرساختهای موجود نیز حمایت شود.
وی با تأکید بر ضرورت ایجاد شرکتهای پشتیبان تولید سفال در این شهرستان، گفت: در کنار این شرکتهای پشتیبان لازم است شرکتهای صنایع دستی شهرستان نیز احیا و حمایتهای لازم برای رونق آنها انجام شود.
نماینده مردم شهرستان شهرضا در مجلس شورای اسلامی عنوان کرد: زیرساختهای لازم برای آموزش افراد علاقه مند و جوانان جویای کار در رشته سفال در شهرستان فراهم شده که این اقدام گام مهمی در راستای تروی بیشتر این هنر محسوب میشود.
محمودی بیان کرد: لازم است المانهای شهری نیز همسو با اهداف عالی شهرستان برای معرفی سفال شهرضا و نیز معرفی آن به عنوان شهر ملی سفال طراحی و ساخته شود.
وی گفت: باید یک اتحاد جمعی برای تزیین نما و منظر شهری با سفال و سرامیک شهرضا ایجاد شود تا با انجام مجموعهای از اینگونه اقدامات مسیر تبدیل شهرضا به عنوان شهر جهانی سفال هموار شود.
دستاوردی دیگر در هنر مسیر جهانی شدن
اکنون هنر سفالگری شهرضا در فهرست میراث ناملموس کشور ثبت شده است و اینگونه مسیر جهانی شدن این هنر هموارتر شده است.
محسن گلابی – فرماندار شهرضا در گفت و گو با خبرنگار ایمنا از شهرستان شهرضا با اشاره به اینکه شهرضا از شهرهای کهن و با اصالت استان اصفهان است، اظهار کرد: صنعت سفالگری در شهرضا به زمان صفویه بازمیگردد و در دوران قاجار بسیار مهم و ارزشمند میشود.
وی با بیان اینکه سفالگری یکی از مهمترین صنایع دستی این شهرستان محسوب میشود، افزود: صنایع دستی شهرضا دارای قدمت و اصالت است و اهمیت بسیاری در تاریخ هنر و فرهنگ مردم دارد.
فرماندار شهرضا با بیان اینکه سفال شهرضا سابقه ۷۰۰ ساله دارد و سفال و سرامیک شهرضا به خارج از کشور صادر میشود، گفت: رنگ آبی فیروزهای سفال شهرضا مختص به این شهرستان است که با آبی فیروزهای سفال همدان تفاوت دارد.
گلابی بیان کرد: با تلاش و پیگیری اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرضا و آماده سازی پروندههای مربوطه، با همکاری اداره کل میراث اصفهان و پیگیری در سطح ملی، سفال شهرضا در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس کشور به ثبت رسید.
وی تأکید کرد: باید کارگاههای سفالگری بیشتری در شهرستان ایجاد شود و سفال شهرضا به صنعتی کاربردی در منازل و رستورانها تبدیل شود.
محمدحسن شبانی – رییس اداره میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری شهرضا نیز در گفت و گو با خبرنگار ایمنا از شهرستان، بیان کرد: ثبت سفالگری شهرضا در فهرست میراث ناملموس کشور به عنوان نخستین اثر شهرضا در این فهرست زمینه جذب اعتباراتی را برای برگزاری همایشها و رونق صادرات این محصول را فراهم خواهد کرد.
وی ادامه داد: سمنوی سنتی و هیئت سنگ زن شهرضا از جمله دیگر آثار معنوی شهرضا هستند که پرونده آنها برای ثبت در فهرست میراث ناملموس کشور آماده شده است.
نظر شما