به گزارش خبرنگار فرهنگی ایمنا، عزاداری و سوگواری برای گذشتگان رویکردی طبیعی است که از احساس و مهر و محبت سرچشمه میگیرد و از آغاز آفرینش انسان تا عصر حاضر رواج داشته است.
سیره اولیاء الهی و پیامبر گرامی اسلام و اهلبیت عصمت و طهارت(ع) نه تنها شاهد و مؤکد بر این مدعاست، بلکه آن را تایید هم میکند.
حال نکته قابل توجه روایاتی است که نه تنها دلالت بر عزاداری، بلکه دلالت بر عزاداری سیدالشهدا (ع) دارد که به طور اختصار به این روایات اشاره می کنیم.
روایت هایی از معصومین(ع) که به صورت غیرمستقیم دلالت بر سوگواری دارند:
۱. پیامبر اکرم (ص) فرمود: «ارتَعُوا فِی رِیَاضِ الجَنَهِ؛ قَالوا یَا رسولالله! وَ مَا رِیاضُ الجَنَّهِ؟ قَالَ: مَجَالِسُ الذّکرِ؛ هرگاه به باغی از باغهای بهشت برخورد کردید، در آن حاضر شوید؛ سؤال شد: باغهای بهشت چیست؟ فرمود: مجالس ذکر.»
۲. پیامبر اکرم (ص) فرمود: «التعزیه تورث الجنه؛ تسلیت و دلداری دادن به مصیبتزدگان موجب میشود که شخص به بهشت برود.»
۳. امام علی (ع) فرمود: «من عزّی الثکلی اَظَلَّهُ عَرشِهِ یوم لاظِلَّ إلَّا ظِلُّهُ؛ هر کسی مادر فرزند مردهای را تسلیت دهد، در آن روزی که هیچ سایهای جز سایه عرش او نیست، وی را در سایه عرش خود جای دهد.»
۴. پیامبر (ص) فرمود: «مِن علامات الشقاء جمود العین و قَسوهُ القلب و شده الحرص …؛ خشکی چشم و محروم بودن از اشک و گریه و قساوت قلب و … از نشانههای شقاوت است.»
۵. رسول خدا (ص) فرمود: «الفاهی رحمه یجعلها فی قلوب عباده؛ همانا اشک رحمتی است که خداوند آن را در وجود بندگانش قرار میدهد.»
۶. رسول اکرم (ص) فرمود: «ما من عمل الا و له وزن و ثواب الّا الدمعه فانّها تطفی غضب الرب؛ هر کار و عمل نیکی بهاندازه معینی دارای پاداش و ثواب است، مگر اشک، پس همانا اشک چشم آتش خشم الهی را فرو مینشاند.»
۷. ابوبصیر از امام صادق(ع) روایت کرده: «یَنبَغِی لِصَاحِبِ الجِنَازَهِ أَن لَا یَلبَسَ رِدَاءً وَ أَن یَکونَ قَمِیصٍ حَتَّی یُعرَفَ وَ یَنبَغِی لِجِیرَانِهِ أَن یُطعِمُوا عَنهُ ثَلَاثَهَ أَیَّامٍ؛ شایسته است که صاحب عزا ردا (عبا و عمامه) بر تن نکند و تنها با پیراهن بلند عربی باشد تا شناخته شود و همسایگان او را سزاوار است که تا سه روز صاحبان عزا را اطعام کنند.»
روایت هایی که دلالت بر سوگواری امام حسین(ع) دارد:
۱. امام باقر (ع) در مورد اقامه عزاداری بر سالار شهیدان فرمود: «اذا کان الیوم برز الی الصحراء … ثم لیندب الحسین و یبکیه و یأمر من فی داره بالبکاء علیه و یقیم فی داره مصیبه باظهار الجزع علیه و یتلاقون بالبکاء بعضهم بعضاً فی البیوت و لیعزّ بعضهم بعضاً بمصاب الحسین (ع)؛
در روز عاشورا بهسوی صحرا بروید و برای حسین ندبه و عزاداری و گریه کنید و به اهل خانه خود دستور دهید که بر او بگریند و در خانه خود با اظهار گریه و ناله بر حسین (ع) مراسم عزاداری برپا کنید و هم دیگر را با گریه تعزیت و تسلیت بگویید و در منازل خود در مصیبت امام حسین (ع) سوگواری کنید.»
۲. امام صادق (ع) فرمود: «إِنَّ البکاء و الجزع مکروه للعبد فی کلِّ ما جزع ماخلا البکاء علی الحسین بن علی (ع) فانَّهُ فیه مَأجُور؛ گریه و اظهار حزن بنده در تمام امور ناپسند است، مگر گریه برای حسین بن علی (ع) که در این صورت اجر و پاداش دارد.»
۳. در حدیثی دیگر امام رضا (ع) فرمود: «فَعَلی مِثلِ الحسین علیک الباکون فاِن البکاء علیه یَحطُّ الذنوب العظام…؛ پس بایستی گریه کنندگان بر مثل حسین (ع) گریه کنند و بدانید که گریستن بر حسین (ع) گناهان بزرگ را میریزد.»
۴. امام رضا (ع) فرمود: «…وَ مَن کان یوم عاشورا یوم مصیبه و حزنه و بکائه جعل الله عزوجل یوم القیامه یوم فرحه و سروره و قرَّت بنا فی الجنان عینه …؛ کسی که روز عاشورا را روز گریه، مصیبت و حزن قرار دهد خداوند روز قیامت را روز فرح و شادی او قرار داده و چشم او را به اهلبیت (ع) در بهشت روشن مینماید.»
۵. امام صادق(ع) فرمود: «من أنشد فی الحسین بیتاً من الشعر فبکی و أبکی مسرهً و لهم الجنه وَ مَن أنشد فی الحسین بیتاً فبکی و أبکی تسعهً فله و لهم الجنه فلم یزل حتی قال من أنشد فی الحسین بیتاً فبکی و أظنه قال أوتباکی فله الجنه؛ کسی که یک بیت شعر درباره امام حسین (ع) بسراید و گریه کند و ده تن یا نه تن یا … بگریاند یا حتی به حالت گریه و حزن درآورد، جایگاه آنان بهشت است.»
۶. پیامبر(ص) به دخترشان فاطمه(س) فرمودند: «کل عین باکیه یوم القیامه الا عینٌ بکت علی مصاب الحسین فاِنها ضاحکه مستبشره بنعیم الجنه؛ هر چشمی که در قیامت گریان است جز چشمی که بر حسین (ع) گریه کند، آن چشم همیشه خندان و به نعمتهای بهشتی بشارت داده میشود.»
۷. امام حسین(ع) فرمود: «ما من عبدٍ قطرت عیناه فینا قطره او دمعت عیناه فینا دمعهً الا بوّأه الله بها فی الجنه حقباً؛ هیچ بندهای نیست که از چشمانش برای ما قطرهای اشک جاری گردد و یا دیدگانش برای ما گریان گردد، مگر آنکه خداوند او را بدینجهت سالیان درازی در بهشت مقیم خواهد کرد.»
۸. امام صادق(ع) میفرمود: «الحسین عبره کل مؤمن؛ حسین (ع) اشک چشم هر مؤمن است.»
۹. امام سجاد(ع) میفرماید: «ایما مؤمن دمعت عیناه لقتل الحسین (ع) حتی تسیل علی خدّه بَوَّأَهُ الله بها فی الجنه غُرفاً یُسکنها أحقاباً ... ؛ هر مؤمنی که دیدگانش برای کشته شدن حسین (ع) پر از اشک گردد و بر گونه و صورتش جاری شود، خداوند غرفهای از بهشت را به او اختصاص میدهد...»
۱۰. امام صادق (ع) فرمود: «قال الحسین بن علی علیه السلام أنا قتیل العبرهِ لایذکرونی مؤمنٌ الّا بَکی؛ امام حسین (ع) فرمود: من کشتهشده اشکهایم، هیچ مؤمنی مرا یاد نمیکند، مگر آنکه گریان شود.
تایید مجالس سوگواری در روایتی از پیامبر اکرم(ص):
در روایتهای زیادی در منابع شیعه و سنی، رسول خدا(ص) مجالس سوگواری را تأیید نموده و به برپایی آن اجازه داده است:
امام علی (ع) میفرماید: «أنَّ رسولالله (ص) رَخَّص فی البکاء عند مصیبه…»
حاکم نیشابوری به سندش از ابوهریره نقل میکند که گفت:
«پیامبر (ص) به دنبال جنازهای در حال حرکت بود و عمربنخطاب نیز همراه او حرکت میکرد. عمر صدای گریه زنان را شنید و آنان را از این کار بازداشت؛ رسول خدا (ص) فرمود: ای عمر! آنان را رها کن، زیرا چشم اشکبار و نفس مصیبتدیده و داغشان تازه است.»
منابع :
-وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۲۳۱، ح ۹۱۹۹؛ بحارالانوار، ج ۹۰، ص ۱۶۳
-من لایحضره الفقیه، ج ۱، ص ۱۷۴، ح ۵۰۷؛ وسائل الشیعه، ج ۳، ص ۲۱۴، ح ۳۴۴۰
-کافی، ج ۳، ص ۲۲۷، ح ۳؛ بحارالانوار، ج ۷۹، ص ۱۱۳
-بحارالانوار، ج ۶۷، ص ۵۲، ح ۱۱؛ وسائل الشیعه، ج ۱۵، ص ۳۳۷، ح ۲۰۶۸۰
-بحارالانوار، ج ۷۹، ص ۹۱؛ مسکن الفؤاد، ص ۱۰۵
-مستدرک الوسائل، محدث نوری، ج ۱۱، ص ۲۴۱، ح ۱۲۸۵۸
-قمی، ابن قولویه، کامل الزیارات، ص ۱۷۵، ح ۸؛ بحارالانوار، ج ۹۰، ص ۳۹۰، ج ۱
-وسائل الشیعه، ج ۱۴، ص ۵۰۶، ح ۱۹۷۰۲؛ کامل الزیارات، ص ۱۰۰، ح ۲
-همان، ص ۵۰۴؛ همان، ص ۲۸۳
- بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۲۸۴، ح ۱۸
-وسائل الشیعه، ج ۱۴، ص ۵۹۶، ح ۱۹۸۸۹؛ بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۲۸۹، ح ۲۹
-بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۲۹۳، ح ۳۷؛
-همان، ص ۲۷۹؛ کامل الزیارات، ص ۱۰۰
-بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۲۸۰؛
-بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۲۸۱، ح ۱۴؛ کامل الزیارات، ص ۱۰۰
-بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۲۷۹، ح ۵؛ کامل الزیارات، ص ۱۰۸
نظر شما