"درگذشت آلفرد كبير امپراتور بريتانيا"، "زادروز پيتر پل روبنس نقاش معروف اروپايي"، "زادروز كارل ماركس فيلسوف آلماني و بنيانگذار فلسفهي ماترياليسم تاريخي"، "درگذشت ناپلئون بناپارت امپراتور فرانسه"، "زادروز نلي بلي روزنامهنگار و نويسندهي معروف آمريکايي"، "زادروز آندور آرنولدويچ ليلينتال استادبزرگ شطرنج"، "درگذشت بابي ساندز مبارز بزرگ ايرلندي" و... از جملهي مهمترين رخدادهاي امروز (پنجم مي) در تقویم تاریخ میلادي است.
● پنجم می سال 848 میلادی:
آلفرد كبير امپراتور بريتانيا معروف به نجيبترين پادشاه انگلستان در چنين روزي از سال 848 ميلادي درگذشت.
آلفرد كبير معروف به نجيبترين سلاطين كه از معروفترين پادشاهان انگلستان است در چهارم فوريهي سال 848م در اين كشور به دنيا آمد. وي پس از مرگ برادرش در 27 ژوئن 871م در سن 23 سالگي به سلطنت رسيد. دوران سلطنت وي، مملو از جنگ با دانماركيهايى بود كه به انگليس يورش برده بودند، اهميت آلفرد در اين است كه براي اولينبار، يك نيروي دريايى براي انگليس تدارك ديد و تحولي در ارتش ايجاد كرد. او همچنين بهعلت نظمي كه در دستگاه عدالت بهوجود آورد، يار ستمديدگان لقب گرفت.
او سرباز شايستهاي بود و مرداني جنگي و كارآمد را در ارتش بهكار گرفت. وي ناوگان دريايى انگليس را بهحدي گسترش داد كه بر درياها تسلط پيدا كرد. آلفرد كبير همچنين در زنده كردن علم و دانش در ميان كشيشان و آموزش و پرورش براي جوانان و اشراف درباري نقش مهمي ايفا كرد و خود شخصاً بعضي آثار لاتيني را به زبان انگليسي ترجمه نمود.
پيروزي نهايى آلفرد در سال 896م به دست آمد كه در آن، وي سپاهيان دانماركي را تار و مار كرد و در اين پيروزي، تمام اروپاي غربي از بند امپراتوري اسكانديناويها رهايي يافت. وي پس از آن دست به اصلاحات و تدوين قانونهايي زد كه در آنها، عقايد مسيحي با اصول پادشاهي مركزي نيرومندي تركيب شده بود. آلفرد كبير سرانجام در پنجم مه سال 900م پس از بيست و نه سال سلطنت در سن پنجاه و دو سالگي درگذشت.
● پنجم می سال 1577 میلادی:
پيتر پل روبنس نقاش معروف اروپايي در چنين روزي از سال 1577 ميلادي زاده شد.
پيتر پل روبنس نقاش مشهور سبک باروک فلماني در سدهي 17 ميلادي بود. او در وستفالي در آلمان کنوني به دنيا آمد و بيشتر دوران کارش را در شهر آنتورپ (در ناحيهي فلاندر، در بلژيک کنوني) بهسر برد. موضوع کارهاي او بيشتر پرتره، منظره و صحنههاي تاريخي ـ مذهبي را دربرميگيرد. "کشتار بيگناهان" يکي از نقاشيهاي او که برگرفته از داستاني از انجيل متي است، در سال 2002 به مبلغ 49?5 ميليون پوند به فروش رفت که بالاترين قيمت براي آثار استادان قديم نقاشي است.
● پنجم می سال 1818 میلادی:
كارل ماركس فيلسوف آلماني و بنيانگذار فلسفهي ماترياليسم تاريخي در چنين روزي از سال 1818 ميلادي زاده شد.
كارل ماركس فيلسوف آلماني و بنيانگذار مكتب ماركسيسم، در 5 مه 1818م در خانوادهاي يهودي در آلمان به دنيا آمد. هرچند در آينده اعتقادات دينياش را به فراموشي سپرد. وي پس از طي تحصيلات مقدماتي، ابتدا در رشتهي حقوق و سپس در زمينهي تاريخ و فلسفه به تحصيل پرداخت.
ماركس مدتي سردبير يك نشريه بود و در 1848 با همكاري فردريش انگلس، فيلسوف هموطن خود، عقايدش را در كتاب مانيفيست كمونيست ارائه كرد. دو سال بعد، ماركس بهعلت فعاليت سياسي از آلمان تبعيد شد و تا پايان عمر در انگليس اقامت كرد.
در نظر ماركس، كارگر يك موجود انساني نيست بلكه يك دست است. از اينرو، بايد تا حد امكان او را ارزان خريد و حاصل كارش را گران فروخت. در اين وضعيت، سرمايهدار و كارگر، هر دو، آلت دست قوانين اقتصادي هستند كه از ضبط و ربط آنها بيرون است. اساس فلسفهي ماركسيسم را ماترياليسم تشكيل ميدهد كه براساس آن، كليهي تحولات اقتصادي و حتي تاريخي را معلول عوامل مادي ميداند. در اين نظام، ماركس با تمركز سرمايه در دست عدهاي معدود، مخالف و رژيم سرمايهداري را محكوم به زوال ميدانست.
ماركس همچنين به كمك فردريك انگلس، فيلسوف هموطن خود، زيربناي فلسفي كمونيسم را كه بر مبناي ماترياليسم ديالكتيك استوار شده، پيريزي كرد و با تجزيه و تحليل تاريخ از نظر فلسفهي مادي يا ماترياليسم تاريخي آن را تكميل نمود. ماترياليسم ديالكتيك درواقع تلاشي براي اثبات ماده از طريق منطق ديالكتيك است كه بهطور خلاصه وجود هرگونه نيروي ماوراءالطبيعه را نفي و انكار ميكند.
همچنين ماترياليسم تاريخي يا تفسير تاريخ از نظر فلسفهي مادي سير تحولات تاريخي را از نظر مادي بررسي ميكند و براي تمامي تحولات جهان در طول تاريخ، حتي پيدايش اديان، ريشههاي اقتصادي و مادي جستجو ميكند. ماركس معتقد بود كه تكامل بشر از نظر تاريخي، نتيجهي تكامل ابزار توليد و مالكيت آن بوده است. وي پيشبيني ميكرد با سقوط سرمايهداري توسط پرولتاريا يا طبقهي كارگر، ديكتاتوري پرولتاريا بهوجود خواهد آمد و پس از آن، اين رژيم نيز به نفع يك جامعهي بدون طبقه و دولت، كنار خواهد رفت.
كارل ماركس سرانجام در 14 مارس 1883م در 65 سالگي درگذشت اما افكارش در قالبهاي گوناگون، تاحدود يك و نيم قرن در جهان مطرح بود تا آنكه در اوايل دههي 1990 ميلادي، با فروپاشي بزرگترين كشور كمونيستي جهان يعني شوروي، نادرستي افكار و پيشبينيهاي ماركس روشن شد. همچنين روند تحولات در جهان، بطلان برداشتهاي وي از تاريخ، اجتماع و انسان را به اثبات رساند.
● پنجم می سال 1821 میلادی:
ناپلئون بناپارت امپراتور فرانسه در چنين روزي از سال 1821 ميلادي در تبعيدگاه خود در جزيرهي سنتهلن درگذشت.
ناپلئون بناپارت امپراتور قدرتمند فرانسه، در پانزدهم اوت 1769م در جزيرهي كرس در نزديكي ايتاليا متولد شد. وي در كودكي راهي فرانسه شد و پس از طي تحصيلات مقدماتي خود، وارد مدرسهي نظام گرديد. ناپلئون در آغاز انقلاب كبير فرانسه، درجهي ستوان يكمي داشت و در جريان وقايع خونين حكومت ترور، با درجهي سرواني در پاريس خدمت ميكرد.
وي در سال 1795م بهدليل نزديكي و دوستي با دولتمردان فرانسوي به فرماندهي نيروهاي فرانسه در ايتاليا منصوب شد. ناپلئون در سالهاي 1796 تا 1799م با پيروزيهاي پياپي در جنگ با دشمنان رژيم جديد فرانسه و توسعهي قلمرو حكومت اين كشور محبوبيت زيادي در ميان مردم فرانسه به دست آورد. اين امر زمينهساز كودتاي نهم نوامبر 1799م و به دست گرفتن قدرت توسط ناپلئون گرديد.
پس از آن، ناپلئون براي دستيابي به مقام امپراتوري فرانسه تلاش كرد تا اينكه در دوم دسامبر 1804 م بهعنوان امپراتور فرانسه تاجگذاري نمود. اين امپراتور قدرتطلب در انديشهي كشورگشايى و توسعهي متصرفات خود در نقاط مختلف جهان بود، از اين رو در دوران حكومتش، جنگهاي متعددي با ساير كشورها كرد و قسمتهاي زيادي از اروپا را به تصرف درآورد.
اما از سال 1812م و بهدنبال لشكركشي نافرجام به روسيه، قدرت ناپلئون رو به ضعف نهاد و پس از شكست در برابر ارتش مشترك انگليس، روسيه و اتريش در سال 1814، در ششم آوريل آن سال، اجباراً از حكومت كنارهگيري كرد و متحدين اجازه دادند با حفظ عنوان امپراتور، حاكم جزيرهي الب در درياي مديترانه باشد.
با اين حال ناپلئون ده ماه بعد در اواخر فوريهي 1815 از اين جزيره گريخت و به فرانسه رفت و مدت صد روز ديگر حكومت كرد. اين دوران كه به حكومت صد روزه معروف شد، با نبرد واترلو به پايان رسيد. از اينرو، ناپلئون بار ديگر ناچار شد دست از پادشاهي بكشد ولي متحدين به تقاضاي او براي تفويض مقام امپراتوري فرانسه به پسر وي اعتنا نكردند.
ناپلئون اينبار به جزيرهي دوردست سنتهلن در جنوب اقيانوس اطلس تبعيد شد و پس از شش سال در پنجم مه 1821م در پنجاه و دو سالگي در همين جزيره درگذشت. بقاياي جسد او، نوزده سال بعد در سال 1840م به پاريس منتقل شد و در اين شهر مدفون گرديد.
● پنجم می سال 1864 میلادی:
نلي بلي روزنامهنگار و نويسندهي معروف آمريکايي در چنين روزي از سال 1864 ميلادي زاده شد.
نلي بلي (زادهي 5 مه 1864 با نام اليزابت جين کوکران ـ درگذشتهي 27 ژانويهي 1922) روزنامهنگار و نويسندهي مشهور آمريکايي بود. او در انجام دو کار شهرت دارد: شکستن رکورد سفر به دور دنيا در شبيهسازي رمان ژول ورن و يک تحقيق که در آن او خود را به ديوانگي زد که يک آسايشگاه رواني را از داخل مورد مطالعه قرار دهد. دولت آمريکا بهمنظور تجليل از فعاليت روزنامهنگاري وي، يک تمبر پستي به نام و ياد وي منتشر کرده است که عکس «نلي بلي» بر روي آن چاپ شده است.
● پنجم می سال 1911 میلادی:
آندور آرنولدويچ ليلينتال استادبزرگ شطرنج در چنين روزي از سال 1911 ميلادي زاده شد.
آندور آرنولدويچ ليلينتال (5 مه 1911 در مسکو، روسيه ـ 8 مه 2010 در بوداپست) استادبزرگ شطرنج يهوديتبار اهل مجارستان و شوروي بود. ليلينتال در زمان مرگ خود پيرترين استادبزرگ شطرنج جهان و آخرين بازمانده از گروه اصلي استادبزرگان شطرنج بود که در سال 1950 براي اولينبار اين درجه را از فيده دريافت کردند. او در طول زندگي خود با 10 قهرمان شطرنج جهان مسابقهي رسمي داده و از ميان آنان سابقهي پيروزي بر کاپابلانکا، لاسکر، ماکس ايوه، آلخين، ميخائيل بتوينيک و اسميسلوف را داشت.
● پنجم می سال 1981 میلادی:
بابي ساندز مبارز بزرگ ايرلندي در چنين روزي از سال 1981 ميلادي درگذشت.
بابي ساندز مبارز ايرلندي و عضو ارتش جمهوريخواه ايرلند در سال 1954م در بلفاست، مركز جمهوري ايرلند شمالي به دنيا آمد. او كه كاتوليك مذهب بود، در سال 1972م پس از كشته شدن 13 كاتوليك در تظاهرات به دست سربازان انگليسي، به ارتش جمهوريخواه ايرلند پيوست و سال بعد به جرم حمل اسلحه به 5 سال زندان محكوم شد.
وي 6 ماه پس از آزادي در سال 1977م بار ديگر بههمين جرم بازداشت و به 14 سال زندان محكوم گرديد. ساندز اينبار به محض ورود به زندان، در اعتراض به رفتار دولت، از پوشيدن لباس زندان خودداري كرد و خواستار اين شد كه وي را بهعنوان يك زنداني سياسي بشناسند نه زنداني جنايى. وي طي سالهاي 1978 و 1979م اشعار و مقالات خود را بهسختي به بيرون زندان ميفرستاد.
ساندز در ادامهي اعتراض به دولت انگليس؛ اعتصاب غذاي طولاني خود را شروع كرد و طي 66 روز اعتصاب، خواستار خروج ارتش انگليس از ايرلند شمالي بود. تلاش دولت انگليس براي شكستن اعتصاب بابي ساندز ناكام ماند و بابي ساندز سرانجام بر اثر اين اعتصاب در 5 مه 1981م در 27 سالگي درگذشت.
مرگ وي و همرزمان او بر اثر اعتصاب غذا، موجي از خشونت سياسي را در ايرلند شمالي بهوجود آورد و بحران را در ايرلند شمالي افزايش داد. سرانجام با وساطت برخي محافل، اعتصاب غذاي ساير زندانيان ايرلندي پايان يافت. با اين حال، بابي ساندز بهعنوان قهرمان مقاومت مردم ايرلند عليه اشغالگران انگليسي شناخته شد. در جمهوري اسلامي ايران، به پاس مبارزات او و ابراز تنفر نسبت به سياستهاي استعماري انگليس، خياباني بهنام بابي ساندز در تهران نامگذاري شده است.
● برخی دیگر از مهمترين رخدادهای پنجم می در تقویم تاریخ میلادی:
1260: کوبلايخان، نوهي چنگيز و برادر هولاکو بر تخت چنگيز نشست.
1711: سپکتيتور نخستين مجلهي جهان به زبان انگليسي، اولين شمارهي خود را منتشر کرد.
1832: هوبرت هو بانكرافت تاريخدان و مؤلف آمريكايي متولد شد.
• روز جهاني ماما.
• روز سينکو دي مايو در ايالات متحدهي آمريکا و مکزيک.
خبرگزاری ایمنا: در چنین روزی از سال 1981 ميلادی؛ بابی ساندز مبارز مشهور ایرلندی بهدنبال یک اعتصاب غذای طولانی در اعتراض به دولت انگليس در زندان بلفاست درگذشت. مرگ وی و همرزمانش، موجی از خشونت سياسی را بهوجود آورد و بحران را در ايرلند شمالی افزايش داد؛ بابی ساندز بهعنوان قهرمان مقاومت مردم ايرلند عليه اشغالگران انگليسی شناخته شده است.
کد خبر 28833
نظر شما