کدام روسای جمهور ایران نام خانوادگیشان را تغییر داده اند؟

به گزارش ایمنا، نام خانوادگی یا نام فامیل یا فامیلی بخشی از نام یک شخص است که تعلق فرد را به یک فامیل یا خانواده بیان می‌کند و یکی از موضوعاتی است که با مقوله هویت، ارتباط ناگسستنی دارد. همچنین در اغلب جوامع نام‌خانوادگی یکی از اقلام اصلی تعیین‌کننده هویت و رابطه نسبی افراد است. اختصاص نام‌خانوادگی به اشخاص در ایران، برمی‌گردد به سال 1297 شمسی یعنی زمان تاسیس "سجل احوال ممکلتی" و ماده سوم قانون مصوب آن، که مقرر شد هر رئیس خانواده برای خانواده خود نام مخصوص اختیار کند و اینکه نام خانوادگی تخصیص یافته به نام او ثبت و از آن طریق به هر یک از افراد خانواده او تعلق می‌گرفت و همگی به همان نام منصوب می‌شدند. در سال ۱۳۰۴ لوایحی به تصویب مجلس شورای ملی رسید که بر اساس آن القابی که تا پیش از آن برای ایرانیان انتخاب می‌شد منسوخ و انتخاب نام خانوادگی برای کلیه اتباع ایران اجباری شد. البته تا پیش از این لایحه نیز، نام فامیل در ایران به اهل علم و هنر، روشنفکران و صاحب منصبان دولتی اختصاص داشت و مردم عادی با نام پدر و جد، شغل یا حرفه یا القاب شناخته می‌شدند.
در نهایت با تصویب قانون مدنی کشور در سال 1313 ثبت‌ نام‌خانوادگی نیز، اجباری شد و بر اساس این قانون، سرپرست خانواده باید برای خانواده خود نام‌خانوادگی انتخاب می‌کرد و نام خانوادگی تخصیص یافته از سوی وی به سایر افراد خانواده‌اش هم اطلاق می‌شد؛ از آن زمان تاکنون بیش از چهار نسل از ایرانیان به این نام‌های خانوادگی خوانده می‌شوند. نام‌خانوادگی هم بر اساس محل اسکان قوم و نام یا شهرت بزرگ خاندان، پدر، پدربزرگ و جد، گاهی هم شغل یا حرفه یا یک ویژگی بدنی انتخاب می‌شد. 
با این وجود در گذشته حساسیتی که امروز برای انتخاب نام و نام خانوادگی وجود دارد ، در میان خانواده  ها نبود به همین دلیل برخی از واژه ها و القاب نامناسب برای افراد برگزیده می شد یا نامهای خانوادگی انخاب می شد که امروزه دیگر برای افراد آن خاندان موضوعیتی نداشته و  متناسب با جایگاه اجتماعی آنها نیست. از این رو سازمان ثبت احوال شرایطی را برای تغییر نام و نام خانوادگی افراد فراهم کرده است به طوری که مردم می توانند با مراجعه به شعب ثبت احوال نسبت به این تغییرات اقدام کنند.
در این شرایط روزانه افراد زیادی برای تغییر نام خانوادگی خود اقدام می کنند؛ اما زمانی که این افراد در زمره بالاترین مقامات سیاسی کشور باشند، حساسیت بر روی نام خانوادگی آنها و دلایل تغییر آن افزایش می یابد. جالب است که بدانید از بین رؤسای جمهور ایران نیز دو نفر آنها یعنی محمود احمدی نژاد و حسن روحانی نسبت به تغییر نام خانوادگی خود اقدام کرده اند که در زیر به دلایل و چگونگی این امر اشاره می شود.

نام خانوادگی قبلی محمود احمدی نژاد «سبورجیان» یا «صباغیان» (به معنای رنگرز) بوده‌است. پدر او که احمد نام داشت و از نام خانوادگی خود رضایت نداشت، نام خانوادگی خود و فرزندانش را به احمدی‌نژاد تغییر داد. داوود احمدی نژاد، برادر بزرگتر محمود احمدی نژاد نیز این  تغییر نام خانوادگی شان به "احمدی نژاد" را تأیید کرده و در توضیح گفته است: «در دوران بعد از انقلاب اعلام كردند كه هر كسي فاميلي اش مشكل دارد و يا خوشش نمي آيد بيايد عوض كند. پدرم از آن فاميلي خوشش نمي آمد؛ لذا به واسطه اسم خودشان فاميشان را احمدي نژاد گذاشتند.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسن روحانی نیز دیگر رئیس جمهور ایران است که البته بصورت منفردانه نام خانوادگی اش را تغییر داده و سایر اعضای خانواده اش همچنان از فامیلی اصلی برخوردار هستند. روحانی در کتاب خاطراتش که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی چاپ شده است، علل تغییر نام خانوادگی خود را از «فریدون» به «روحانی» شرح می‌دهد : نام‌ خانوادگی‌ من‌ همان‌‌طور که‌ قبلا اشاره‌ کردم‌، «فریدون‌» بود و هم‌‌اکنون‌ نیز در شناسنامه‌‌ پدرم‌، خواهران‌ و برادرم‌ همین‌ نام‌ فامیل‌ ثبت‌ شده‌ است‌. وقتی‌ در سال‌ 1340 وارد قم‌ شدم‌، دوستان‌ طلبه‌ به‌ نام‌‌خانوادگی‌ من‌ ایراد می‌گرفتند و می‌گفتند: فردا که‌ آیت‌الله شدید، مردم‌ شما را آیت‌الله فریدون‌ بخوانند؟! اصلا این‌ نام‌ فامیل‌ مناسب‌ فعالیت‌ آینده‌ شما نیست‌ و باید آن‌ را تغییر دهید. برخی‌ از دوستان‌ هم‌ نام‌‌خانوادگی‌ «فریدون‌» را مناسب‌ می‌دانستند و می‌گفتند: بسیاری‌ از طلبه‌ها 2 نام‌ خانوادگی‌ دارند، یعنی‌ به‌ نام‌ فامیلی‌ که‌ در شناسنامه‌ آنها ثبت‌ شده‌ است‌، خوانده‌ نمی‌شوند، بلکه‌ از آنان‌ با نامی‌ دیگر یاد می‌شود که‌ به‌ آن‌ نام‌ معروف‌ شده‌اند. مثلاً نام‌ فامیل‌ آیت‌الله مؤمن‌، «دانش‌زاده‌» است‌ ولی‌ کمتر کسی‌ ایشان‌ را به‌ این‌ نام‌ می‌شناسد. همچنین‌ نام‌‌خانوادگی‌ آیت‌الله مشکینی‌، «فیض‌» بود. نام‌ فامیلی‌ مرحوم‌ آیت‌الله شیخ‌ هاشم‌آملی‌، «اردشیر لاریجانی‌» بود. در نهایت‌ تصمیم‌ گرفتم‌ نام‌ فامیل‌ خود را در حوزه‌ تغییر بدهم‌ ولی‌ در شناسنامه‌ تغییری‌ ندهم‌. لذا با دوستان‌ مختلف‌ مشورت‌ کردم‌ تا بتوانم‌ نام‌ فامیل‌ مناسبی‌ انتخاب‌ کنم‌. مثلاً یکی‌ پیشنهاد می‌کرد نام‌ خانوادگی‌ خود را «اسلامی‌» انتخاب‌ کنم‌ و دیگری‌ «امامی‌» یا «تشیعی‌» را مطرح‌ می‌کرد. هر کس‌ نامی‌ را پیشنهاد می‌کرد تا در نهایت‌ نام‌ «روحانی‌» را برای‌ خود برگزیدم‌ و به‌ اصرار دوستان‌ سور هم‌ دادم‌ و از آن‌ پس‌ به‌ همین‌ نام‌ معروف‌ شدم‌. در دفتر مدرسه‌ و دفتر شهریه‌ مراجع‌ نیز نام‌ جدید من‌ ثبت‌ شد ولی‌ برای‌ مدتی‌ عنوان‌ «فریدون‌» را هم‌ داخل‌ پرانتز ثبت‌ می‌کردند که‌ این‌ هم‌ به‌تدریج‌ برچیده‌ شد و آن‌ نام‌ فامیل‌ فراموش‌ شد و دیگر همه‌ مرا به‌ اسم‌ «حسن‌ روحانی‌» می‌شناختند.

 با وجود این‌، نام‌ شناسنامه‌ای‌ من‌ هنوز «فریدون‌» بود و این‌ خود فوایدی‌ داشت‌ و می‌توانستم‌ در مواقعی‌ از این‌ نام‌ استفاده‌ کنم‌. برای‌ مثال‌ در سال‌ 1357، بی‌آنکه‌ ساواک‌ متوجه‌ شود با همین‌ نام‌ فریدون‌ از کشور خارج‌ شدم‌ و بعد که‌ چند شب‌ بعد، مأموران‌ به‌ خانه‌ ما ریختند و همه‌ چیز را به‌ هم‌ زدند و از همسایه‌ها پرس‌وجو کردند، تازه‌ فهمیدند من‌ در ایران‌ نیستم‌. این‌ امر ساواک‌ را شگفت‌زده‌ کرده‌ بود و مأمورانش‌ نمی‌دانستند چگونه‌ از کشور خارج‌ شده‌ام‌. در دانشگاه‌ نیز کسی‌ نمی‌دانست‌ که‌ حسن‌ فریدون دانشجوی‌ دانشگاه‌ تهران‌، همان‌ حسن‌ روحانی‌ است‌ که‌ در تهران‌ و شهرستان‌ها منبر می‌رود. بدین‌‌گونه‌ در سال‌های‌ مبارزه‌ با رژیم‌ شاه‌ از نام‌ خانوادگی‌ «فریدون‌» به‌ عنوان‌ پوشش‌ بسیار خوبی‌ بهره‌ بردم‌ و توانستم‌ در مقاطع‌ مختلف‌ از این‌ طریق‌ از تعقیب‌ مأموران‌ در امان‌ بمانم‌.
پس‌ از انقلاب‌، زمانی‌ که‌ به‌ عنوان‌ نماینده‌ مردم‌ سمنان‌ وارد مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ دوره‌ اول‌ شدم‌، مناسب‌ دیدم‌ نام‌‌خانوادگی‌ خودم‌ را در شناسنامه‌ هم‌ تغییر دهم‌ و لذا در سال‌ 1360 تقاضای‌ تغییر نام‌ فامیل‌ کردم‌ و نام‌‌خانوادگی‌ «روحانی‌» به‌ طور رسمی‌ در شناسنامه‌ من‌ ثبت‌ شد.08179/122/10
 کانال اطلاع رسانی: https://telegram.me/imnanews