به گزارش ایمنا، «عبدالمهدی رجایی» در سال 1350 در خوزستان متولد شد و از سال 1377 به اصفهان آمد. وی دانش آموخته کارشناسی زبان و ادبیات فارسی و کارشناسی ارشد تاریخ گرایش ایران دوره اسلامی از دانشگاه تهران است و در سال 1392 در مقطع دکترای رشته تاریخ با گرایش تاریخ محلی از دانشگاه اصفهان دانش آموخته شد.
«تاریخ اجتماعی اصفهان در عصر ظلالسلطان(از نگاه روزنامه فرهنگ اصفهان)»، «تاریخ مشروطیت اصفهان»، «اصفهان از انقلاب مشروطه تا جنگ جهانی اول( گزیده جراید )»، «تحولات عمران و مدیریت شهری اصفهان در دوره پهلوی اول 20-1300)»، «یادداشتهای سفر اصفهان سال 1303(خاطرات علی جواهر کلام)»، «اصفهان از نگاه اخگر»، «شهرنگاری های عصر قاجار»، «تاریخ نساجی اصفهان»، «برگ هایی از تاریخ اجتماعی اصفهان معاصر»، «خاطرات شریف همایون» و «خاطرات علی همامی» ازجمله کتاب هایی است که تاکنون توسط عبدالمهدی رجایی منتشر شده است، ضمن اینکه مقاله های بسیاری در حوزه تاریخ و به ویژه درباره اصفهان از وی ماندگار شده اند. گفتگوی ما با این چهره علمی را در ادامه بخوانید.
با توجه به اینکه کتابها و عمده مقاله های شما درباره اصفهان نگارش شده، این دلبستگی ریشه در چه عواملی دارد؟
میراث گرانبار اصفهان در حوزه های مختلف از جمله فرهنگ، معماری، هنر و صنعت موجب شد که من بر روی شهر اصفهان متمرکز شوم.
هر نویسنده مجرب و کاربلد زمانی که به نگارش کتابی می پردازد، کمبودی را در فضای مورد نظرش احساس می کند و به نیت پُرکردن این کمبود، دست به قلم می شود. شما در حال حاضر جای خالی نگارش چه کتاب هایی درباره اصفهان را احساس می کنید؟
اصولاً درباره تاریخ معاصر اصفهان و نیز اوضاع اصفهان در عصر قاجار آثار تحقیقی بسیار کم وجود دارد. گویا پژوهشگران گمان کرده اند که اصفهان با حمله افغان ها نابود شد! از یاد نبریم موضوعات مرتبط با تاریخ اجتماعی(تاریخ مردم) بسیار جذاب و تازه اند. نیز می دانیم که با کاربست «تاریخ شفاهی» می توان متون تازه و جذابی را در حوزه تاریخ اجتماعی تهیه و تدوین کرد. اما متاسفانه پژوهشگران در این حوزه ها کمتر وارد شده اند. نگاه ما به تاریخ محلی اصفهان هنوز همان نگاه سنتی است. هم در حوزه های پژوهش و هم در روش های آن باید بازنگری گردد.
چه مسئله ای سبب شد که وبلاگ تاریخ مردم اصفهان توسط شما ایجاد شود و همچنان ادامه یابد؟
وبلاگ می تواند یک کانال ارتباطی میان مولف و خوانندگان باشد که درباره آثار و تالیفات مولف، امر مهم اطلاع رسانی را بر عهده بگیرد. در بسیاری از موارد که افراد یا محققین زمینه های تحقیقاتی و فهرست آثار من را می خواهند من آنها را به وبلاگ ارجاع می دهم. از سوی دیگر این وبلاگ حاوی روزنوشت نیز هست. یعنی مطالب تازه و جالبی است که بیشتر از دل منابع مطبوعاتی در آمده اند. مطالبی که گاهی به محققین و دانشجویان ایده می دهد برای این که در حوزه مربوط نیز می توان کار کرد. مثلاً چند تا از پست های وبلاگ راجع به آگهی های تبلیغاتی است که در این صد سال در روزنامه های اصفهان منتشر می شده اند. با جستجو و کنجکاوری در این آگهی ها، داده های فراوانی را می توان استخراج کرد.
بهترین کتابی که درباره اصفهان خواندید و از نظر شما کتاب ماندگاری است که باید همچنان تجدید چاپ شود، چه کتابی است؟ و علت این انتخاب چیست؟
هر کتابی دارای ویژگی های خاص خود است. تسلط و دانایی نویسنده هر کتاب هم بدین امر مربوط می شود که بتواند دریابد در کجاها جای خالی برای تحقیق یا همان «گسست های پژوهشی» وجود دارد و برود آنها را پر کند. مثلاً استاد محمد مهریار متوجه شد که راجع به نام و تسمیه محلات و روستاهای اصفهان کار چندانی نشده است و ایشان کتاب ارزشمند «فرهنگ جامع نام ها و آبادی های کهن اصفهان» را تالیف کرد. یا مثلاً هوشنگ مظاهری متوجه شد راجع به مدفونین در قبرستان ارامنه مطلب چندانی نیست پس کتاب «آرامگاه خارجیان در اصفهان» را تالیف کرد. یا دکتر سیروس شفقی درباره بازار اصفهان تک نگاری ارزشمند خود به نام «بازار بزرگ اصفهان» را نگاشت و خلاء بزرگی را در این رابطه پر کرد. یا استاد جمشید مظاهری اثار جابری انصاری را زنده کرد. بنده هم فعلا بر روی تاریخ صنعت در اصفهان و نیز تاریخ اجتماعی این شهر متمرکز شده ام.
از چه سنی به کتابخوانی علاقمند شدید؟
درست یادم نیست. اما آن روز ها به جای گوشی های هوشمند در دست بچه ها کیهان بچه ها و کتاب های مفید دیگر بود.
به کدام نویسنده بیش از همه علاقه دارید؟
از میان نویسندگان و پژوهشگران اصفهان به میرزا حسن خان جابری انصاری بسیار علاقه دارم.
معمولاً چقدر برای کتاب هزینه میکنید؟ میزان و میانگین مشخصی دارد؟
میزان مشخصی ندارد.
کتاب دیگری دردست نگارش یا انتشار دارید؟ درباره چه موضوعی است و چه زمانی منتشر می شود؟
همانطور که می دانید جلد اول کتاب «برگ هایی از تاریخ اجتماعی اصفهان معاصر» شامل 18 فصل بود که در هر فصل آن بخش هایی از تاریخ اجتماعی شهر را به تصویر می کشید. تاریخ حمام ها، مدیریت شهری، دانشگاه اصفهان، بیمارستان ها، و.... اکنون در حال مطالعه و تدوین جلد دوم این کتاب هستم. در جلد دوم به مسایل اجتماعی دیگری از جمله مسایل خانواده در اصفهان در یک صد سال اخیر توجه داشته ام.
با توجه به شکل جدید توزیع کتاب در میان مردم نظر شما درباره کتاب های الکترونیک و سایتها یا نرمافزارهایی که شکل سنتی توزیع کتاب را تغییر دادهاند چیست؟
کتاب های الکترونیک را در حوزه علوم انسانی زیاد مناسب نمی دانم. از سوی دیگر این نوع کتاب ها حق مولف را تضییع می نمایند.
مردم ایران اصولاً مردم کتابخوانی نیستند، شما چه راهی برای ترغیب مردم به خواندن کتاب پیشنهاد می کنید؟
بهترین روش برای ترغیب مردم به کتاب و کتابخوانی آن است که کتابخانه های عمومی تقویت شوند.
از تازه های کتاب های منتشرشده در زمینه هایی که به آن ها علاقه دارید چطور آگاه می شوید؟
با مراجعه به کتاب فروشی ها و نیز گشت و گذار سالانه در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران.
پیشنهاد شما برای علاقمندان حوزه کتاب که دوست دارند کتابهای خوب تهیه کنند، چیست؟
آن ها باید تعریف خود از کتاب خوب را به روشنی مشخص نمایند.
از دیدگاه شما، رسانه ها تا چه اندازه به مباحث تاریخ اصفهان توجه دارند؟
من فقط گاهی روزنامه های محلی را نگاه می کنم که به نظر من قابل قبول است.
کتاب را بیشتر هدیه می دهید یا هدیه می گیرید؟
بیشتر کتاب هدیه می دهم.
آخرین کتابی که خواندید چه نام داشت؟
اکنون در حال مطالعه کتاب «ایران در جنگ جهانی دوم» از احمد علی سپهر مورخ الدوله هستم.
اصولاً روش شما در انتخاب و خواندن کتاب چگونه است؟
گاهی کتاب را بر حسب تحقیقی که در حال انجام آن هستم تهیه و مطالعه می کنم مانند همین کتاب سپهر که به آن اشاره شد. چرا که یکی از فصول کتابم اوضاع اصفهان در جنگ جهانی دوم است. گاهی نیز کتاب را خارج از این روند و بنا به آگاهی افزایی یا تفنن مطالعه می کنم.
پیشنهاد شما به عنوان صاحب قلم، به وزیر جدید فرهنگ و ارشاد اسلامی چیست؟
جناب وزیر ارشاد! به داد کتاب برسید. کتاب دارد از میان خانه های کوچک آپارتمانی ما حذف می شود. یارانه های کاغذ را افزایش دهید و تا می توانید ممیزی کتاب را به افراد صاحب نظر بسپارید!
حسرت نبود کدام یک از نویسندگان را می خورید؟
به نظر من اگر جلال همایی و دکتر لطف الله هنرفر زنده می ماندند تا خود آثارشان را به سامان رسانیده و به قفسه کتابفروشی ها می سپردند، بسیار بهتر می بود. خصوصاً کتاب ارزشمند دکتر هنرفر به نام «اصفهان شهر تاریخ» که این کتاب عظیم چهار جلدی بعد از فوت ایشان گم شده است! خداوند به استاد مرتضی تیموری عمر طولانی دهد تا کتاب «کتابشناسی اصفهان» را به مطبعه ببرد.
عبدالمهدی رجایی متولد اصفهان نیست اما دریچه ای تازه را به روی اصفهان شناسی گشود. علاقهاش به مطبوعات از زمانی شکل گرفت که دکتر غلامحسین زرگری نژاد، پژوهشگر برجسته تاریخ معاصر، مسئولیت فیش برداری از روزنامه وقایع اتفاقیه را به ایشان سپرد و زمانی که به اصفهان آمد کار روی مطبوعات اصفهان ازجمله روزنامه فرهنگ اصفهان را آغاز نمود. فعالیتی که به گفته خودش، پیشتر از این زاویه به اصفهان نگاه نشده بود... .
12168/135/20
گفتگو از شیرین مستغاثی
کانال اطلاع رسانی: https://telegram.me/imnanews
«تاریخ اجتماعی اصفهان در عصر ظلالسلطان(از نگاه روزنامه فرهنگ اصفهان)»، «تاریخ مشروطیت اصفهان»، «اصفهان از انقلاب مشروطه تا جنگ جهانی اول( گزیده جراید )»، «تحولات عمران و مدیریت شهری اصفهان در دوره پهلوی اول 20-1300)»، «یادداشتهای سفر اصفهان سال 1303(خاطرات علی جواهر کلام)»، «اصفهان از نگاه اخگر»، «شهرنگاری های عصر قاجار»، «تاریخ نساجی اصفهان»، «برگ هایی از تاریخ اجتماعی اصفهان معاصر»، «خاطرات شریف همایون» و «خاطرات علی همامی» ازجمله کتاب هایی است که تاکنون توسط عبدالمهدی رجایی منتشر شده است، ضمن اینکه مقاله های بسیاری در حوزه تاریخ و به ویژه درباره اصفهان از وی ماندگار شده اند. گفتگوی ما با این چهره علمی را در ادامه بخوانید.
با توجه به اینکه کتابها و عمده مقاله های شما درباره اصفهان نگارش شده، این دلبستگی ریشه در چه عواملی دارد؟
میراث گرانبار اصفهان در حوزه های مختلف از جمله فرهنگ، معماری، هنر و صنعت موجب شد که من بر روی شهر اصفهان متمرکز شوم.
هر نویسنده مجرب و کاربلد زمانی که به نگارش کتابی می پردازد، کمبودی را در فضای مورد نظرش احساس می کند و به نیت پُرکردن این کمبود، دست به قلم می شود. شما در حال حاضر جای خالی نگارش چه کتاب هایی درباره اصفهان را احساس می کنید؟
اصولاً درباره تاریخ معاصر اصفهان و نیز اوضاع اصفهان در عصر قاجار آثار تحقیقی بسیار کم وجود دارد. گویا پژوهشگران گمان کرده اند که اصفهان با حمله افغان ها نابود شد! از یاد نبریم موضوعات مرتبط با تاریخ اجتماعی(تاریخ مردم) بسیار جذاب و تازه اند. نیز می دانیم که با کاربست «تاریخ شفاهی» می توان متون تازه و جذابی را در حوزه تاریخ اجتماعی تهیه و تدوین کرد. اما متاسفانه پژوهشگران در این حوزه ها کمتر وارد شده اند. نگاه ما به تاریخ محلی اصفهان هنوز همان نگاه سنتی است. هم در حوزه های پژوهش و هم در روش های آن باید بازنگری گردد.
چه مسئله ای سبب شد که وبلاگ تاریخ مردم اصفهان توسط شما ایجاد شود و همچنان ادامه یابد؟
وبلاگ می تواند یک کانال ارتباطی میان مولف و خوانندگان باشد که درباره آثار و تالیفات مولف، امر مهم اطلاع رسانی را بر عهده بگیرد. در بسیاری از موارد که افراد یا محققین زمینه های تحقیقاتی و فهرست آثار من را می خواهند من آنها را به وبلاگ ارجاع می دهم. از سوی دیگر این وبلاگ حاوی روزنوشت نیز هست. یعنی مطالب تازه و جالبی است که بیشتر از دل منابع مطبوعاتی در آمده اند. مطالبی که گاهی به محققین و دانشجویان ایده می دهد برای این که در حوزه مربوط نیز می توان کار کرد. مثلاً چند تا از پست های وبلاگ راجع به آگهی های تبلیغاتی است که در این صد سال در روزنامه های اصفهان منتشر می شده اند. با جستجو و کنجکاوری در این آگهی ها، داده های فراوانی را می توان استخراج کرد.
بهترین کتابی که درباره اصفهان خواندید و از نظر شما کتاب ماندگاری است که باید همچنان تجدید چاپ شود، چه کتابی است؟ و علت این انتخاب چیست؟
هر کتابی دارای ویژگی های خاص خود است. تسلط و دانایی نویسنده هر کتاب هم بدین امر مربوط می شود که بتواند دریابد در کجاها جای خالی برای تحقیق یا همان «گسست های پژوهشی» وجود دارد و برود آنها را پر کند. مثلاً استاد محمد مهریار متوجه شد که راجع به نام و تسمیه محلات و روستاهای اصفهان کار چندانی نشده است و ایشان کتاب ارزشمند «فرهنگ جامع نام ها و آبادی های کهن اصفهان» را تالیف کرد. یا مثلاً هوشنگ مظاهری متوجه شد راجع به مدفونین در قبرستان ارامنه مطلب چندانی نیست پس کتاب «آرامگاه خارجیان در اصفهان» را تالیف کرد. یا دکتر سیروس شفقی درباره بازار اصفهان تک نگاری ارزشمند خود به نام «بازار بزرگ اصفهان» را نگاشت و خلاء بزرگی را در این رابطه پر کرد. یا استاد جمشید مظاهری اثار جابری انصاری را زنده کرد. بنده هم فعلا بر روی تاریخ صنعت در اصفهان و نیز تاریخ اجتماعی این شهر متمرکز شده ام.
از چه سنی به کتابخوانی علاقمند شدید؟
درست یادم نیست. اما آن روز ها به جای گوشی های هوشمند در دست بچه ها کیهان بچه ها و کتاب های مفید دیگر بود.
به کدام نویسنده بیش از همه علاقه دارید؟
از میان نویسندگان و پژوهشگران اصفهان به میرزا حسن خان جابری انصاری بسیار علاقه دارم.
معمولاً چقدر برای کتاب هزینه میکنید؟ میزان و میانگین مشخصی دارد؟
میزان مشخصی ندارد.
کتاب دیگری دردست نگارش یا انتشار دارید؟ درباره چه موضوعی است و چه زمانی منتشر می شود؟
همانطور که می دانید جلد اول کتاب «برگ هایی از تاریخ اجتماعی اصفهان معاصر» شامل 18 فصل بود که در هر فصل آن بخش هایی از تاریخ اجتماعی شهر را به تصویر می کشید. تاریخ حمام ها، مدیریت شهری، دانشگاه اصفهان، بیمارستان ها، و.... اکنون در حال مطالعه و تدوین جلد دوم این کتاب هستم. در جلد دوم به مسایل اجتماعی دیگری از جمله مسایل خانواده در اصفهان در یک صد سال اخیر توجه داشته ام.
با توجه به شکل جدید توزیع کتاب در میان مردم نظر شما درباره کتاب های الکترونیک و سایتها یا نرمافزارهایی که شکل سنتی توزیع کتاب را تغییر دادهاند چیست؟
کتاب های الکترونیک را در حوزه علوم انسانی زیاد مناسب نمی دانم. از سوی دیگر این نوع کتاب ها حق مولف را تضییع می نمایند.
مردم ایران اصولاً مردم کتابخوانی نیستند، شما چه راهی برای ترغیب مردم به خواندن کتاب پیشنهاد می کنید؟
بهترین روش برای ترغیب مردم به کتاب و کتابخوانی آن است که کتابخانه های عمومی تقویت شوند.
از تازه های کتاب های منتشرشده در زمینه هایی که به آن ها علاقه دارید چطور آگاه می شوید؟
با مراجعه به کتاب فروشی ها و نیز گشت و گذار سالانه در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران.
پیشنهاد شما برای علاقمندان حوزه کتاب که دوست دارند کتابهای خوب تهیه کنند، چیست؟
آن ها باید تعریف خود از کتاب خوب را به روشنی مشخص نمایند.
از دیدگاه شما، رسانه ها تا چه اندازه به مباحث تاریخ اصفهان توجه دارند؟
من فقط گاهی روزنامه های محلی را نگاه می کنم که به نظر من قابل قبول است.
کتاب را بیشتر هدیه می دهید یا هدیه می گیرید؟
بیشتر کتاب هدیه می دهم.
آخرین کتابی که خواندید چه نام داشت؟
اکنون در حال مطالعه کتاب «ایران در جنگ جهانی دوم» از احمد علی سپهر مورخ الدوله هستم.
اصولاً روش شما در انتخاب و خواندن کتاب چگونه است؟
گاهی کتاب را بر حسب تحقیقی که در حال انجام آن هستم تهیه و مطالعه می کنم مانند همین کتاب سپهر که به آن اشاره شد. چرا که یکی از فصول کتابم اوضاع اصفهان در جنگ جهانی دوم است. گاهی نیز کتاب را خارج از این روند و بنا به آگاهی افزایی یا تفنن مطالعه می کنم.
پیشنهاد شما به عنوان صاحب قلم، به وزیر جدید فرهنگ و ارشاد اسلامی چیست؟
جناب وزیر ارشاد! به داد کتاب برسید. کتاب دارد از میان خانه های کوچک آپارتمانی ما حذف می شود. یارانه های کاغذ را افزایش دهید و تا می توانید ممیزی کتاب را به افراد صاحب نظر بسپارید!
حسرت نبود کدام یک از نویسندگان را می خورید؟
به نظر من اگر جلال همایی و دکتر لطف الله هنرفر زنده می ماندند تا خود آثارشان را به سامان رسانیده و به قفسه کتابفروشی ها می سپردند، بسیار بهتر می بود. خصوصاً کتاب ارزشمند دکتر هنرفر به نام «اصفهان شهر تاریخ» که این کتاب عظیم چهار جلدی بعد از فوت ایشان گم شده است! خداوند به استاد مرتضی تیموری عمر طولانی دهد تا کتاب «کتابشناسی اصفهان» را به مطبعه ببرد.
عبدالمهدی رجایی متولد اصفهان نیست اما دریچه ای تازه را به روی اصفهان شناسی گشود. علاقهاش به مطبوعات از زمانی شکل گرفت که دکتر غلامحسین زرگری نژاد، پژوهشگر برجسته تاریخ معاصر، مسئولیت فیش برداری از روزنامه وقایع اتفاقیه را به ایشان سپرد و زمانی که به اصفهان آمد کار روی مطبوعات اصفهان ازجمله روزنامه فرهنگ اصفهان را آغاز نمود. فعالیتی که به گفته خودش، پیشتر از این زاویه به اصفهان نگاه نشده بود... .
12168/135/20
گفتگو از شیرین مستغاثی
کانال اطلاع رسانی: https://telegram.me/imnanews
نظر شما