آنژیوگرافی؛ پیشرفته‌ترین روش‌ تصویربرداری قلب

آنژیوگرافی یک آزمون برای تشخیص بیماری عروق محیطی، بیماری عروق کرونر، نارسایی وریدی و عمق ترومبوز وریدی است.

به گزارش ایمنا، آنژیوگرافی پرتونگاری از رگ های خونی پس از پر کردن آن ها از ماده حاجب، برای مشاهده و معاینه دقیق آنهاست. این کار روشی برای تشخیص پاتولوژی فضای داخلی رگ های خونی یا لومن (lumen) است.
در واقع آنژیوگرافی روندی است که دقیق ‌ترین اطلاعات ممکن از عروق را تهیه و قبل از عمل در اختیار جراح قرار می‌دهد. بر پایه این اطلاعات، جراح می‌تواند برخی از بیماری ها را بدون نیاز به عمل جراحی باز، درمان کند و در صورت نیاز به عمل باز این اطلاعات، جراح را در انجام سریع و دقیق این امر یاری می‌رساند.
 امروزه آنژیوگرافی به منظور تشخیص، به صورت سرپائی انجام می‌ شود. ابتدا از طریق یک کاتتر که وارد فضای داخل عروقی شده است و تا مبدا عروق مورد بررسی هدایت شده است، ماده "حاجب" به ابتدای رگ مورد بررسی تزریق می‌شود و سپس تصویربرداری رادیوگرافیک انجام می‌شود.
 این در حالی است که عروق دچار تنگی، اتساع یا انسداد در تصویر کاملا مشخص هستند. درحقیقت آنژیوگرافی ، روش استاندارد طلایی برای تشخیص تنگی ها یا سایر اختلالات عروقی است. این کار در نواحی مختلفی صورت می‌گیرد که رایج ترین آنها عروق قلبی است، البته در عروق مغزی یا محیطی نیز گاه آنژیوگرافی صورت می‌گیرد.
در این خصوص با دکتر امیر رضا سجادیه، فوق تخصص قلب و عروق و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان به گفتگو پرداختیم که مشروح آن را در ادامه می خوانید:
در مورد مرکز آنژیوگرافی الزهرا توضیح دهید؟
آنژیوگرافی انقلابی در حیطه تشخیص بیماری های قلب و عروق محسوب می شود. در اصفهان به همت خیرین و حمایت های گروه قلب و عروق توانستیم این حیطه را درمرکز قلب الزهرا اصفهان فعال کنیم و اکنون حدود 7 تا 8 سال از این موضوع می گذرد. در این مدت در قسمت "سیتو آنژیوگرافی" بیمارستان الزهرا بر روی بیش از شش هزار بیمار این اقدام تشخیصی انجام شد و ما به لحاظ تعداد بیمار در یک مرکز، یکی از 3 مرکزنخست در کشور هستیم.
اهمیت اقدامات تشخیصی قلب و عروق چیست؟
در حیطه قلب و عروق بخش تشخیص از اهمیت زیادی برخوردار است. علت آن این است که حوادث قلب عروقی خبر نمی د هد. برای مثال ممکن است برای هر یک از ما اتفاق بیفتد که یک روز صبح بدون هیچ پیش آگاهی دچار درد قلب شویم و یا دچار سکته قلبی شویم.
این در حالی است که شروع گرفتگی رگ ها نیز می تواند با چنین مواردی آغاز شود، بدون آنکه هیچگونه علائم قبلی وجود داشته باشد. بنابراین قبل از اینکه ما با روش های تهدید کننده حیات مواجه شویم، نیاز داریم از روش هایی تشخیص و پیشگیری از بیماری های قلبی استفاده کنیم.
همچنین بهتر است زمانی که بیماری از شدت کمتری برخوردار است بتوانیم اقدامات درمانی لازم را انجام دهیم. عمده این روش ها، شیوه های تصویربرداری است. زیرا ما نیاز داریم با وضعیت ساختمانی قلب آشنا شده و وضعیت عروقی که به قلب خون رسانی می کنند را مورد بررسی قرار دهیم.
روش های تصویربرداری قلب کدامند؟
یکی از دلایل مهم سکته های قلبی انسداد رگ هایی است که به قلب خون رسانی می کنند. ممکن است بیماری سال ها در فرد وجود داشته باشد، پیشرفت کند و بیمار به طور ناگهانی مطلع شود. برای تصویربرداری از قلب از چند فناوری باید استفاده شود که یکی از آنها اکو کاردیوگرافی است که مبنای آن به کارگیری امواج صوتی است.
روش های دیگری که بر روی رگ های خون رسان به قلب کمک می کند شامل آنژیوگرافی، اسکن های طب هسته ای، سی تی اسکن و ام آر آی قلب است که 2 مورد آخر روش های جدید است که در آنها از تکنیک های پیشرفته استفاده می شود.
روش آنژیوگرافی چیست؟
آنژیوگرافی یک روش تهاجمی است که در رگ شریان پا سوراخی ایجاد شده و از این طریق به عروقی که به قلب خون رسانی پیدا می کنند دسترسی پیدا می کنیم. بنابراین تصویربرداری از رگ های قلب انجام می شود. همچنین در صورتی که در رگ ها انسدادی وجود داشته باشد و قابل باز شدن با بالون یا فنر یا استنت باشد، از این طریق اقدام می شود.
اما اسکن طب هسته ای با استفاده از مواد هسته ای شامل رادیو ایزوتوپ ها که در عروق تزریق می شود، وضعیت خون رسانی به عضله قلب را مشخص می کند.
در مورد تاریخچه سی تی اسکن قلب توضیح دهید
در دهه 70 میلادی ، حدود 45 سال پیش یک مهندس برق انگلیسی، بسیار علاقه مند بود ببیند که آیا می توان تصویری از مغز که درون جمجمه قرار گرفته به دست آورد یا نه. زیرا دستگاه های عکسبرداری قدیمی امکان تصویربرداری از ورای استخوان را فراهم نمی کرد. بنابراین در جایی که استخوان وجود داشت امکان مشاهده نسج نرم نبود.
مغز در واقع یک نسج نرم است که روی آن را استخوان پوشانده است و در آن زمان رویت تصویر مغز امکان پذیر نبود. وی بسیار علاقه مند بود که تصویر مغز را در داخل جمجمه مشاهده کند. با تغییراتی که در دستگاه های عکسبرداری آن زمان ایجاد شد، او توانست نخستین دستگاه سی تی اسکن را ایجاد کند و 10 سال بعد جایزه نوبل پزشکی را به خود اختصاص داد.
چه زمانی امکان سی تی اسکن قلب فراهم شد؟
دستگاه های اولیه بسیار ساده بود که به تدریج پیشرفت های بیشتری پیدا کرد و از فناوری های بالاتر برخوردار شد. آرزوی این مهندس انگلیسی در آن زمان این بود که با این روش تصویر قلب را نیز به دست آورد. اما برای آنکه  دستگاه های سی تی اسکن تصویری از قلب را ارائه بدهد، نیاز بود تا مدت زمانی حدود سه دهه بگذرد.
بنابراین تا 30 سال پس از ابداع دستگاه سی تی اسکن نتوانستیم با این روش تصویری از قلب را رویت کنیم. زیرا در زمان تصویربرداری فرد بایت نفس خود را حبس می کرد. در مورد قلب نفس را می توان نگه داشت اما این موضوع در مورد ضربان قلب امکان پذیر نبود. نکته دیگر این بود که حرکت قلب باعث می شد تصویر خوبی از قلب به دست نیاید.
بنابراین باید سرعت و تکنولوزی تصویربرداری آنقدر پیشرفت می کرد که بتواند قلبی را که حداقل در هر دقیقه 60 و در هر ثانیه یک بار می زند، تصویری فاقد حرکت و محو شدگی به ما بدهد و این زمانی محقق شد که در سی تی اسکن توانستیم تعداد لایه های تصویربرداری را بیشتر کنیم. بنابراین تصویربرداری در زمان کوتاه تر انجام شد و بر موضوع حرکت قلب فائق آمد.
انواع دستگاه های سی تی اسکن کدامند؟
دستگاه های سی تی اسکن 16 لایه (slice) ، 64 لایه و اخیرا 128 و 256 لایه و حتی بیشتر وارد شده است که با یک حرکت اشعه دور بدن بیمار ، حدود 16 سانتی متر از بدن فرد تصویربرداری می کند که این اتفاق در کمتر از 500 میلی ثانیه می افتد. بنابراین بدون اقدام تهاجمی تصویربرداری از رگ های قلب فراهم شد که نام این دستگاه ها سیتی آنژیو گرافی یا سی تی اسکن 64 یا 128 لایه است.
آنژیوگرافی اکنون این امکان را فراهم می کند که عروق قلب و تنگی های این عروق را با دقت قابل توجهی مشاهده کنیم و برای درمان بیمار تصمیم گیری کنیم. قبلا مجبور بودیم افرادی که دارای درد قفسه سینه بودند را برای چندین روز در بخش  "CCU" بستری کنیم تا در زمان مناسب برای آنها آنژیوگرافی انجام شود.
کدامیک از اجزای قلب توسط آنژیوگرافی قابل مشاهده است؟
اکنون بیماری بسیاری از افراد در زمان بسیار کوتاه تری تشخیص داده می شود. دستگاه آنژیوگرافی در کنار تصویربرداری از رگ های قلب، امکان تصویربرداری ساختمان قلب و ساختمان های دیگری که در داخل قفسه سینه وجود دارد را فراهم می کند.
برای مثال فردی که دچار درد قفسه سینه می شود، ممکن است گرفتگی رگ قلب داشته باشد و یا اینکه یک لخته خون در ریه وی ایجاد شده باشد که به آن آمبولی ریه گفته می شود و همچنین احتمال آسیب دیدگی شریات آئورت برای او وجود دارد که با یک سی تی اسکن به طور همزمان هر سه مورد را می توان بررسی کرد، بدون آنکه نیاز به چند اقدام تشخیصی باشد.
آیا آنژیوگرافی یک روش منسوخ و قدیمی است؟
سی تی اسکن روش بسیار خوبی است، اما آنژیوگرافی سنتی شیوه اصلی و استاندارد است. دستگاه های جدید همچنان در حال تغییر هستند و دقت آن ها هر روز بیشتر می شود، به گونه ای که به لحاظ تشخیصی به روش سنتی نزدیک تر می شوند. بنابراین نمی توان گفت آنژیوگرافی یک روش منسوخ است و دیگر قابل استفاده نیست.
در واقع شرایط بیمار تعیین می کند که از روش سی تی اسکن و یا آنژیوگرافی سنتی استفاده کنیم. این در حالی است که با روش آنژیوگرافی سنتی تنها کار تشخیص انجام نمی شود، بلکه اقدامات بالون و فنرگذاری از این طریق انجام می شود. بنابراین آنژیوگرافی هنوز هم جایگاه خود را دارد.
رگ های قلب چگونه انسداد پیدا می کنند؟
از دوران کودکی وقتی خون در داخل عروق جریان دارد، از داخل خون تمام املاح و ترکیبات مختلف عبور می کند و یکی از ترکیبات چربی ها و کلسترول است. افزایش سطح چربی و کلسترول از خون عبوری باعث ایجاد رسوباتی در نواحی زیر جدار رگ می شود.
 سال ها طول می کشد تا مقدار این چربی ها افزایش پیدا می کند، سلول های التهابی اطراف آنها را احاطه می کند، کلسیم روی آنها رسوب می کند و زیر جدار رگ حجم بیشتری را پیدا می کنند تا اینکه بعد از چند دهه خراشیدگی روی چربی هایی که رسوب کرده است ایجاد شده و لخته پدیدار می شود. بنابراین ممکن است ما درد شدیدی را در قفسه سینه احساس کنیم، ضربان قلب نامنظم شود و علائم سکته قلبی خود را نشان دهد.
مزیت آنژیوگرافی نسبت به روش های دیگر چیست؟
در روش های آنژیوگرافی از این مرحله به بعد قابل مشاهده بود، زمانی که رسوبات منجر به تنگی های شدید شود، اما سی تی آنژیوگرافی چند مرحله قبل از این اتفاق را نشان می دهد، قبل از اینکه رسوبات منجر به تنگی شدید شود، در جدار رگ تشخیص داده می شود.
از مزایای این روش می توان به سریع بودن آن اشاره کرد که در مدت 10 دقیقه وچند ثانیه حبس نفس  تصویری از قلب مشاهده می شود، همچنین این روش غیر تهاجمی و  نسبتا دقیق است و در کنار بررسی قلب، بررسی های دیگر را نیز انجام می دهد.
در این روش از مواد حاجب استفاده می شود که ممکن است عوارضی را ایجاد کنند، اگرچه داروهای جدید حاجب مشکل را بسیار کمتر کرده است. همچنین در این روش بیمار تحت اشعه قرار می گیرد که منجر به ایجاد سرطان می شود. البته این عوارض با نسل های جدیدتر دستگاه ها تا حدودی برطرف شده است.
این مواد مشکلات حساسیتی مانند کهیرها و واکنش های حساسیتی و عارضه های کلیوی ایجاد می کنند، اما خوشبختانه با مواد حاجب جدید این عوارض بسیار کم شده است.
آیا روش  ام آرآی برای تشخیص بیماری های قلب به کار می رود؟
روش استفاده از ام آر آی در قلب به سرعت در جهان در حال پیشرفت است و نسبت به سی تی اسکن دارای دو مزیت است، به گونه ای که ماده حاجب مضر و اشعه ندارد. در این روش برای تصویر برداری از میدان مغناطیسی استفاده می شود. ام آر آی از قدیم برای مغز و کمر استفاده می شد که از چند سال اخیر برای قلب نیز مورد استفاده قرار گرفت.
آیا فرد می تواند برای مدت زیاد با قلب مصنوعی زندگی کند؟
هنوز در حیطه قلب مصنوعی به جایی نرسیده ایم که فرد بتواند برای مدت طولانی با قلب مصنوعی زندگی کند. اما پیوند قلب اکنون انجام می شود، اما برای قلب هنوز مانند روش دیالیز کلیه روش مشابهی وجود ندارد. پیوند قلب به خوبی در تمام شهرهای بزرگ و همچنین اصفهان انجام می شود. از اولین پیوند قلب حدود 13 سال می گذرد.
توصیه های  شما برای پیشگیری از بیماری های قلبی چیست؟
پیشگیری همیشه بر درمان مقدم است. با بهبود شیوه زندگی، کاهش چربی های مصرفی، توجه به رژیم غذایی، توجه به برنامه ورزشی، جلوگیری از افزایش وزن، کاهش نمک طعام مصرفی در غذاهای روزانه، کنترل دیابت و مواد قندی مصرفی می توان از بروز بیماری های قلبی پیشگیری کرد. همچنین آلودگی هوا یک معضل جدی برای بیماران قلبی است، به گونه ای که با سرد شدن هوا نامنظمی های قلبی و دردهای قلب به وفور دیده می شود. علاوه بر این استفاده بیشتر از دوچرخه و پیاده روی باعث می شود تا آینده بهتری برای کاهش بیماری های قلبی عروقی داشته باشیم.
11174/130
کد خبر 253641

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.