"تصرف اندلس به دست سپاه اسلام"، "درگذشت آلفونس امالپي دولامارتين شاعر، نويسنده و سياستمدار فرانسوي"، "استقلال مراکش"، "استقلال بوسني و هرزگوين"، "زادروز ميخائيل گورباچف رييسجمهور شوروي سابق"، "خلع ناپلئون سوم از قدرت" و... از جملهي مهمترين رخدادهاي امروز (اولين روز ماه مارس) در تقويم تاريخ ميلادي است.
● یکم مارس سال 714 ميلادی:
در چنين روزي در سال 714 ميلادي؛ اعراب مسلمان كار تصرف اسپانياي جنوبي (اندلس) را تكميل كردند. اندلس درواقع در اواخر قرن اول هجرى بهوسيلهي سپاهى از اعراب و بربرهاى مسلمان شمال آفريقا فتح گرديد.
سپاهيان عرب به فرماندهي طارق بن زياد در ژوئيهي سال 711 از تنگهي هركول كه از آن پس بهنام وي «جبل طارق» خوانده ميشود گذشته، قدم به اسپانيا گذارده بودند و واحدهاي ارتش «رودريك» پادشاه ويزوگت (ژرمنتبار) اسپانيا را شكست داده بودند. نزديك به سه سال طول كشيد تا اسپانياي جنوبي به تصرف اعراب درآمد كه آن را «اندلس» ناميدند.
گفته ميشود در جريان فتح اندلس، قبايل ويزيگوت ساکن اسپانيا که از حکومت خود ناراضى بودند، با مسلمانان همکارى کردند. بههمين جهت اگرچه رياست و رهبرى اسپانياى مسلمان با عربهاى مسلمان بود، اما رؤساى بربر و گوت هم داراى قدرت فراوان بودند. قدرت تقريباً مساوى عربها، بربرها و گوتها مانع از به قدرت رسيدن يک دولت کاملاً قدرتمند مسلمان در اندلس مىشد.
چنانکه گوتها همگى مسلمان نشدند و عدهي زيادى از آنها مسيحى باقى ماندند. فتح نواحى مسيحىنشين شمال اسپانيا و گسترش اسلام در تمامى آن سرزمين نيز ناتمام ماند. بنىاميه براى حفظ حاکميت خود بر اندلس، يکى از رؤساى عرب ساکن آنجا را عامل خود قرار مىدادند، اما اين شخص در برابر نافرمانى بربرها و گوتها قدرت چندانى نداشت و همراهى قبايل عرب با وى، معمولاً براى حفظ موقعيت خودشان در برابر اقوام ديگر بود.
درحالىکه اندلس داراى چنين اوضاعى بود، بنىعباس موفق به سرنگونى حکومت بنىاميه شدند. در پى اين واقعه، تعقيب امويان و قلع و قمع آنان آغاز شد و درنتيجه هريک از بنىاميه در جستجوى يافتن پناهگاه به سويى گريختند.
در اين ميان شخصى به نام عبدالرحمن از نوادگان هشام بن عبدالملک (دهمين خليفهي اموى) از چنگ عباسيان جان سالم به در برد و به اندلس گريخت. او در سال 137 ه.ق (1) وارد اندلس شد (5 سال پس از تأسيس خلافت عباسى) و توانست تعدادى از قبايل عرب آنجا را با خود همراه سازد. در شرايطى که تعدادى از مسلمانان اندلس بىطرف بودند، نيروهاى متمايل به عباسيان متحمل شکست شدند و عبدالرحمن توانست قدرت را در دست گيرد.
فاصلهي زياد اندلس تا مرکز خلافت عباسيان، مانع از اقدام سريع و مؤثر بنىعباس براى تصرف اندلس شد و هنگامى که نيروهاى عباسيان به آنجا اعزام شدند، عبدالرحمن توانست همراهى گوتها و بربرها را با خود جلب کند. آنان در اين مرحله حکومت عبدالرحمن را عامل حفظ استقلال سياسى خود تلقى مىکردند. بدينترتيب عبدالرحمن سلسلهي اموى اندلس را تأسيس کرد.
عبدالرحمن و جانشينانش تا حدود صد سال بعد از تأسيس سلسلهي اموى اندلس، خود را امير مىناميدند. حکومت آنان جنبهي دينى نداشت و عناصر کشورى و لشکرى آنان، ترکيبى از مسلمانان و مسيحيان بود.بههمين دليل نمىتوانستند عنوان خلافت را که مفهومى صرفاً اسلامى داشت، براى خود برگزينند. اين امر اگرچه موجب آرامش داخلى قلمرو آنان مىشد، ليکن مقابله با دولتهاى مسيحى مستقل شمال اسپانيا را مشکل مىساخت. بنابراين بهدليل هجوم مسيحيان به مرزهايشان، از اوايل قرن چهارم هجرى سياست دينى مشخصترى انتخاب کردند.
در اين زمان عبدالرحمن سوم حکمران اندلس، خود را خليفه ناميد. او با بهرهگيرى از غيرت دينى مسلمانان، توانست مسيحيان شمال اسپانيا را شکست دهد. علاوه بر اين، او در دريا نيز عرصه را بر مسيحيان تنگ کرد. در اين زمان امويان اندلس، پا را از آن سرزمين فراتر نهاده قسمتى از شمال آفريقا را هم تصرف کردند. اين به معناى به مبارزه طلبيدن خلفاى عباسى بود. عباسيان نيز با دادن اختيارات به حکمرانان خود در شمال آفريقا کوشيدند با امويان مقابله کنند. اما اين اقدام سرانجام موجب کاهش هرچه بيشتر تسلط آنان بر شمال آفريقا شد.
● یکم مارس سال 1811 ميلادی:
در چنين روزي در سال 1811 ميلادي؛ محمدعلي پاشا خديو مقدونيايي مصر با هدف خلاص كردن خود از اشراف مصري بازمانده از دوران «مملوك»ها سران آنان را به كاخ خود براي شركت در ضيافت پسرش دعوت كرد و به نظاميانش دستور داد كه همهي آنان را كه نزديك به پانصد تن بودند، بكشند. وي سپس به تخريب دژها و تصاحب اموال اشراف دوران حکومت «مملوک» دست زد و به كار آنان پايان داد.
● یکم مارس سال 1868 ميلادی:
«سوزان آنتوني» بانوي آمريكايي كه از اول ژانويهي 1868 (143 سال پيش) نشريهي «انقلاب» را منتشر كرده بود پس از دو ماه، از اول مارس اين سال با دعوت از نويسندگان مبارزي چون «اليزابت ستانتون» نشريهي خود را كه در نيويورك انتشار مييافت به «منادي حق» تغيير نام داد. اين نشريه که كار را با دفاع از «خواست حق رأي در انتخابات براي زنان» آغاز كرده بود سپس به ساير حقوق درخواستي بانوان پرداخت.
اين نشريه در 16 صفحه و با هزينهاي برابر 600 دلار براي هرشماره انتشار مييافت. نشريهي «منادي حق» سپس خواستار دستمزد برابر براي كار برابر (صرفنظر از مرد و يا زن بودن) و دادن اهميت به اتحاديههاي كارگران و اصناف بهعنوان مدافعان حقوق اعضاي خود شد. آنگاه خواستار قانوني شدن طلاق گرديد که در مذهب کاتوليک ممنوع اعلام شده است.
اين نشريه در جريان مبارزات خود تا به آنجا پيش رفت كه خواستار انتصاب زنان به كشيشي در كليساهاي كاتوليك شد. هنگامي كه نشريه دچار مسائل مالي شد و سوزان جريان را نوشت؛ برخلاف تصور، مردي به نام «جورج ترين» پرداخت همهي هزينههاي نشريه را بر عهده گرفت.
● یکم مارس سال 1869 ميلادی:
در چنين روزي در سال 1869 ميلادي؛ دولامارتين شاعر فرانسوي ديده از جهان فروبست.
«تاريخ ژيروندونها» عنوان مهمترين اثر اوست. وي در سن هفتاد هشت سالگي درگذشت. آلفونس دولامارتين شاعر، نويسنده و سياستمدار بزرگ فرانسوي در شهر ماکون فرانسه چشم به جهان گشود. لامارتين را بهلحاظ عظمت آثار و روح بزرگ وي بهعنوان بزرگترين شاعر فرانسه ميشناسند. او قطعات مختلف کتاب «تفکرات شاعرانه» را در حدود بيست و شش سالگي سرود. انتشار اين کتاب آغاز فصل تازهاي در تاريخ شعر فرانسوي به حساب ميآمد.
وي در مکتب رمانتيکها با انتشار اين اشعار به ارج و اعتبار فوقالعادهاي دست يافت. چندين اثر ديگر از او نيز در افواه عموم فرانسويان قرار دارد. لامارتين در چهل سالگي عضو آکادمي فرانسه و در چهل و چهار سلگي نمايندهي پارلمان شد. وي در سال 1848 ميلادي حکومت موقتي فرانسه را به عهده گرفت اما در انتخابات رياست جمهوري در برابر ناپلئون سوم شکست خورد.
لامارتين از آن پس تنها به فعاليتهاي ادبي مشغول شد. "مرگ سقراط"، "حکومت عقلي"، "سقوط يک فرشته"، "زندگي اسکندر کبير"، "زندگي ميکل آنژ"، "مردان بزرگ خاور"، "تاريخ روسيه" و "رازهاي جديد" عناوين مهمترين آثار اويند.
شعري را از او ميخوانيم:
بر گورم، قطعه سنگي که از کوه غلتيده باشد، بگذاريد
تخته سنگي که چکش و تيشه بر آن نخورده باشد
بگذاريد غبار ايام آن را بپوشاند
بر آن بنگاريد: زماني در زير اين آسمان
روي اين تپهماهورهاي تيره،
گهوارهي اين خفته نوسان داشت
بگذاريد خاکستر من با خاکي که مرا دوست ميداشت
درآميزد...
باشد تا صبحدم ابديت، بار ديگر
ديدگانم را به روي همين مکانها بگشايم.
● یکم مارس سال 1871 ميلادی:
در چنين روزي در سال 1871 ميلادي؛ مجلس ملي فرانسه ناپلئون سوم و خانوادهي وي را از سلطنت در اين کشور خلع نمود.
با خلع ناپلئون سوم از قدرت و تقريباً يکسال پس از انقلاب کبير فرانسه، بساط سلطنت از اين کشور برچيده شد و جمهوريت در اين کشور رخ نمود.
● یکم مارس سال 1912 ميلادی:
سروان «البرت بري Albert Berry» افسر ارتش آمريکا، برفراز ايالت ميسوري از يک هواپيما با چتر از ارتفاع پانصد متري بيرون پريد و پس از 150 متر سقوط آزاد، چتر خود را که 11 متر قطر آن بود باز کرد و بر زمين فرود آمد.
طبق برخي نوشتهها، وي نخستين چترباز بهشمار آمده است و نوشتههاي ديگر «گرانت مورتون Grant Morton » را نخستين چترباز معرفي کرده و افزودهاند که وي در سال 1911 در آسمان کاليفزنيا از هواپيما بيرون پريده و با چتر فرود آمده بود. با اين دو فرود با چتر، فن چتربازي پا به عرصه گذارد.
● یکم مارس سال 1931 ميلادی:
در چنين روزي در سال 1931 ميلادي؛ ميخائيل گورباچف رييسجمهور شوروي سابق بهدنيا آمد.
گورباچف ابتدا در رشتهي حقوق تحصيل کرد. وي بعدها به سوي سياست کشيده شد و در اين مسير با فعاليت در حزب کمونيست تا دبير اولي اين حزب صعود کرد. او با انجام رفرمهاي سياسي و اقتصادي خود بهنوعي در تاريخ غرب مؤثر شد. پرسترويکاي او که بيشتر در حوزهي اقتصادي رخ مينمايد در روند سياست داخلي و خارجي کشور هاي مختلف تأثيرات مختلفي بهجاي نهاده است. همچنين او براي دستيابي به اين فرآيند دست به اصلاحاتي در سياست داخلي و خارجي شوروي زد که اولي به گلاسنوست و دومي به تفکر نوين شهرت يافته است.
● یکم مارس سال 1950 ميلادی:
کلاز فوکس Claus Emil Fuchs فيزيکدان آلماني در انگلستان به جرم جاسوسي اتمي به 14 سال زندان محکوم شد.
وي داوطلبانه اسرار فعاليتهاي اتمي مشترک انگلستان، کانادا و آمريکا را در اختيار شوروي گذارده بود تا سلاح اتمي از انحصار خارج شود و صلح جهاني برقرار بماند. وي در سال 1988 در کشور زادگاه خود، آلمان درگذشت.
● یکم مارس سال 1956 ميلادی:
در چنين روزي در سال 1956 ميلادي؛ کشور مغرب (مراکش) استقلال خود را از فرانسه اعلام داشت.
مغرب در شمال غربي آفريقا در ساحل درياي مديترانه و اقيانوس اطلس در غرب الجزاير قرار دارد و تنگهي جبلالطارق آن را از کشور اسپانيا جدا ميسازد. نژاد مردم اين کشور سفيد (سامي و حامي) است. زبان مردم در حال حاضر عربى است که در کنار آن زبانهاى بومى و اروپائى هم رواج دارد. از 85 ميليون سکنهي مغرب بيش از 95% پيرو آئين اسلامى مىباشند.
● یکم مارس سال 1992 ميلادی:
در چنين روزي در سال 1992 ميلادي؛ کشور بوسني و هرزگوين به استقلال دست يافت.
اين کشور در شرق کرواسي و غرب صربستان واقع شده که توسط دالان کوچکي به درياي آدرياتيک پيوسته است. بيش از چهل درصد مردم اين کشور اسلاو مسلمان و سي و يک درصد از آنان صرب و هفده درصد نيز کرواتاند. غالب مردم اين کشور به زبان بوسنيايي صحبت ميکنند. اکثر مردم اين کشور از دين اسلام پيروي ميکنند و بقيه نيز تابع مذاهب کاتوليک ارتدوکس هستند. حکومت اين کشور اروپايي، جمهوري است.
● یکم مارس سال 2003 ميلادی:
يکم مارس 2003 با سوگند هجده قاضي از چند کشور عضو، دادگاه کيفري بينالمللي در شهر لاهه آغاز بهکار کرد.
اين دادگاه در اجراي مصوبهي سال 1998 مجمع عمومي سازمان ملل ايجاد شده و عنوان دائمي دارد. اين ميثاق هنوز به تصويب پارلمانهاي 38 کشور از 153 کشوري که مصوبه را امضاء کردهاند نرسيده است. شمار پارلمانهاي مصوب ميثاق در يکم ژوئيهي 2002 از نصاب (نصف کشورهاي عضو سازمان ملل بهعلاوهي يک) گذشت و تأسيس دادگاه کيفري بينالمللي قطعي شد. هنوز دولتهاي ايالات متحده، روسيه، چين و هند اين ميثاق را تصويب نکردهاند.
اهم اختيارات و مأموريت اين دادگاه از اين قرار است: محاکمه و مجازات مرتکبين جنايت عليه بشريت، جنايات جنگي، کشتار انسان، تعرض و پروندههاي ارجاعي از سوي شوراي امنيت. اين دادگاه تنها به پروندههايي رسيدگي خواهد کرد که ارتکاب جرم از زمان تأسيس دادگاه روي داده باشد (نه قبلاً) و اين موضوع در ميثاق درج شده است.
اين دادگاه که از زمان تأسيس تا يکم مارس 2010 چهارده اعلام جرم دريافت داشته و چهار مقام سابق را در زندان خود دارد تنها هنگامي رسيدگي به يک اعلام جرم را آغاز ميکند که مطمئن شود دادگاه ملي نتوانسته و يا نخواسته که به آن رسيدگي کند. پليس بينالملل ضابط اين دادگاه است.
طرح ايجاد چنين دادگاهي براي نخستينبار در کنفرانس صلح ورساي در سال 1919 به ميان آمد و جامعهي ملل در سال 1937 در اين باره مذاکراتي مفصل انجام داد و طرحهاي متعدد را بررسي و حتي پيشنويس ميثاق تهيه کرد که آغاز جنگ جهاني دوم به فعاليت آن سازمان پايان داد. کميسيون قوانين بينالمللي در سال 1950 پروندهي ايجاد دادگاه کيفري جهاني را از بايگاني خارج و مطرح ساخت و سپس مجمع عمومي سازمان ملل کار رسيدگي به آن را بهرغم اکراه چند دولت آغاز کرد تا در سال 1998 به نتيجه رسيد.
● برخی دیگر از مهمترين رخدادهای یکم مارس در تقویم تاریخ میلادی:
ـ در چنين روزي در سال يک ميلادي؛ تاريخنويسي ژوليان در روم باستان آغاز شد.
ـ در چنين روزي در سال 772 ميلادي؛ پوجيويي شاعر مشهور چيني بهدنيا آمد. او همچنين فرمانرواي هانتوجو در اين کشور بود.
ـ در چنين روزي در سال 1260 ميلادي؛ هلاکوخان نوهي چنگيز مغول دمشق را به تصرف خود درآورد.
ـ در چنين روزي در سال 1533 ميلادي؛ مونتانيي فيلسوف و نويسندهي دوران رنسانس فرانسه بهدنيا آمد. وي در سال 1592 درگذشت.
ـ در چنين روزي در سال 1633 ميلادي؛ جرج هربرت شاعر مشهور انگليسي در سن 35 سالگي دار فاني را وداع گفت.
ـ در چنين روزي در سال 1811 ميلادي؛ هلنديها قانون جزاي فرانسه را در قلعههاي قاهره به اجرا گذاشتند.
ـ در چنين روزي در سال 1872 ميلادي؛ نخستين پارک جهان تأسيس شد. پارک يلو استون که در ايالات متحدهي آمريکا واقع شده است يکي از قديميترين پارکهاي جهان و آمريکاست.
ـ در چنين روزي در سال 1895 ميلادي؛ جنگ آدوا در گرفت. در اين جنگ بيش از هشتاد هزار اتيوپيايي با بيست هزار ايتاليايي مهاجم به اين کشور، وارد جنگ شدند که در پايان ايتالياييها شکست خوردند.
ـ در چنين روزي در سال 1911 ميلادي؛ فان هوف شيميدان و فيزيکدان آلماني درگذشت. وي در سال 1901 ميلادي بهدليل فعاليتهاي گستردهي علمي خود جايزهي نوبل را دريافت داشت.
ـ در چنين روزي در سال 1919 ميلادي؛ جنبشهاي استقلالطلبانهي کره از ژاپن آغاز شد.
ـ در چنين روزي در سال 1921 ميلادي؛ رواندا از انگلستان اعلام استقلال کرد.
ـ در چنين روزي در سال 1941 ميلادي؛ نيروهاي آلماني بلغارستان را مورد تهاجم خود قرار دادند.
ـ در چنين روزي در سال 1942 ميلادي؛ نيروهاي ژاپني فرودگاه کاليجاتي جاوه اندونزي را به تسخير خويش درآوردند.
ـ در چنين روزي در سال 1946 ميلادي؛ پاناما داراي قانون اساسي شد. بههمين جهت اين روز در اين کشور بهنام قانون اساسي نامگذاري شده است.
ـ در چنين روزي در سال 1952 ميلادي؛ دولت علي ماهر پاشا از قدرت کنارهگيري کرد.
ـ در چنين روزي در سال 1955 ميلادي؛ رژيم صهيونيستي با حمله به غزه چهل و هشت نفر را در اين کشور کشت.
ـ در چنين روزي در سال 1963 ميلادي؛ بيش از دويست هزار نفر از کارگران معدن فرانسه دست به اعتصابي گسترده در اين کشور زدند.
ـ در چنين روزي در سال 1966 ميلادي؛ نخستين سفينهي فضايي بشر بر سطح سيارهي زهره فرود آمد. سفينهي ونوس 3 را شوروي سابق به فضا پرتاب کرده بود.
ـ در چنين روزي در سال 1966 ميلادي؛ حزب سوسياليستي بعث، حكومت سوريه را به دست گرفت. يك شاخهي ديگر حزب سوسياليستي بعث بعداً حكومت عراق را به دست گرفت.
ـ در چنين روزي در سال 1982 ميلادي؛ ونرا Venera- 14 سفينهي شوروي در ونوس فرود آمد و به مخابرهي اطلاعات از اين ستارهي مظهر زيبايي پرداخت.
خبرگزاری ایمنا: در چنین روزی در سال 714 میلادی؛ مسلمانان كار تصرف اسپانيای جنوبی (اندلس) را تكميل كردند. سپاهيان مسلمان به فرماندهی طارق بن زياد در ژوئيهی سال 711 از تنگهی هركول گذشته، قدم به اسپانيا گذاردند و واحدهای ارتش «رودريك» پادشاه ويزوگت (ژرمنتبار) اسپانيا را شكست دادند. نزديك به سه سال طول كشيد تا اسپانيای جنوبی به تصرف درآمد كه آن را «اندلس» ناميدند.
کد خبر 25344
نظر شما