هندوستان، سرزمین گوناگونی هاست

به گزارش ایمنا، هندوستان از شمال باختری با پاکستان؛ از شمال با چین، بوتان، نپال و تبت؛ و از شمال خاوری با برمه و بنگلادش همسایه ‌است. همچنین هند از باختر با دریای عرب، از خاور با خلیج بنگال و از جنوب نیز با اقیانوس هند مرز آبی دارد. بیشتر سرزمین هندوستان پست و هموار است و رشته ‌کوه هیمالیا که در شمال کشور قرار دارد باعث شده ‌است که رطوبت و ابرهای باران‌زا به شمال آسیا نفوذ نکند و در نتیجه هند کشوری پرباران و مرطوب و دارای خاک بسیار حاصلخیز است. این موضوع باعث شده ‌است که این کشور بتواند جمعیت بسیاری را در خود جای دهد.
بندر بمبئی (مومبائی) با جمعیتی نزدیک به ۱۴ میلیون تن، پرجمعیت‌ترین شهر هند است. هند بیش از سی و پنج شهر بزرگ با جمعیت بالای یک میلیون نفر دارد. بمبئی (مومبائی)، دهلی، کلکته، مدرس، بنگلور، حیدرآباد، اگرا، میسور، جی‌پور، گوا، پونا، بوپال، تریواندروم، سورات، کانپور و احمدآباد از شهرهای مهم این کشور پهناور هستند.
هندوستان دارای تاریخ و فرهنگ بسیار کهن و پرباری است که به ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد. هندوستان سرزمین نژادها، زبان‌ها، آیین‌ها، و فرهنگ‌های فراوان و گوناگون می‌باشد. در هند صدها زبان و هزاران گویش و لهجه وجود دارد. علاوه بر دو زبان هندی و انگلیسی که در قانون اساسی این کشور زبان رسمی اعلام شده‌است. ۲۲ زبان دیگر در یک یا چند ایالت موقعیت زبان رسمی را دارند.
طی ۸۰۰ سال تسلط فارسی ‌زبانان یا ایرانیان بر هند، این کشور از فرهنگ ایران و زبان فارسی تاثیر بسیاری پذیرفته ‌است. زبان فارسی در دوره ی غزنویان به هند راه یافت و با تأسیس سلسله ی گورکانیان هند زبان رسمی شد. زبان فارسی هندوستان شاعران بزرگی همچون بیدل دهلوی، و امیر خسرو دهلوی و دستگاه شعری سبک هندی را در خود پروراند. زبان فارسی تاثیر فراوانی بر زبان‌های هندوستان به‌ ویژه زبان اردو گذاشته‌ است. زبان فارسی پیش از آنکه هندوستان مستعمره ی انگلستان شود (سده ۱۹ میلادی)، دومین زبان رسمی این کشور و زبان فرهنگی و علمی به‌شمار می‌رفت.
جمهوری هندوستان भारत गणराज्य در یک نگاه
پایتخت: دهلی نو
28°36.8′N 77°12.5′E
شعار ملی: حقیقت به تنهایی پیروز است
زبان رسمی: هندی، انگلیسی و 22 زبان رسمی دیگر
نوع حکومت: جمهوری فدرال
واحد پول: روپیه هند (₨) (INR)
مساحت: ۳٬۴۰۲٬۸۷۳ کیلومتر مربع
جمعیت: ۱٬۱۷۷٬۹۷۲ نفر
تراکم جمعیت: 329/ km2
امید طول عمر: 5/57 سال
دامنه اینترنتی: .in
پیش‌شماره تلفنی: 91+

مشخصات کلی
نام این کشور، "هند" (India) مشتق شده از واژه ی "ایندوس" (Indus) در زبان پارسی باستان است که به جای واژه ی سانسکریت "سیندو" (Sindhu) به‌کار می‌رفته و نام رودخانه ی "سند" بوده ‌است. همچنین واژه ی "هندوستان" که به عنوان نام کامل این سرزمین در اغلب کشورها از جمله خود هند رواج دارد واژه‌ای فارسی به معنای "سرزمین هندوها" است. در زبان پارسی باستان، هند را با معانی همچون پر آب، آبدار، مرطوب و حتی در مواردی رود و رودخانه بکار می بردند، مانند هندوانه به معنی میوه آبدار. از آن جا که سرزمین هند سرزمینی با آب و هوای مرطوب و شرجی می‌باشد و از سوی دیگر دارای رود و رودخانه‌های بسیار است با ترکیب کلمه ی هند با کلمه ی استان به معنی سرزمین می‌توان کلمه هندوستان را به سرزمین پر آب و یا پر رودخانه معنی کرد.
یکای پول هندوستان روپیه است که اجزاء آن پیسه (یک صدم روپیه) می‌باشد. برابری یک دلار آمریکا با پول هند، بین ۴۳ تا ۴۷ روپیه در نوسان است.
پرچم ملی کشور هند دارای سه رنگ افقی، از بالا به پایین، زعفرانی، سفید و سبز است. در وسط این پرچم گردونه‌ای با بیست و چهار پره به رنگ سرمه‌ای است. رنگ زعفرانی سمبل شجاعت، دلیری، وارستگی و فداکاری، رنگ سفید بیانگر خلوص و حقیقت و رنگ سبز به معنای ایمان، اعتقاد، باروری و حاصلخیزی است. گردونه ی پرچم که به آن "دهارما چاکرا" گفته می‌شود، نمادی باستانی در آیین بوداست که توسط "آشوکا" پادشاه قدرتمند قرن چهارم قبل از میلاد به عنوان گردونه ی قانون استفاده می‌شد.
روز استقلال و روز جمهوری کشور هندوستان در ۱۵ اوت ۱۹۴۷ (۲۳ مرداد ۱۳۲۶) و درست یک روز پس از استقلال پاکستان از بریتانیا است. قانون اساسی این کشور نیز در ۲۶ نوامبر ۱۹۴۹ (۵ آذر ۱۳۲۸) تصویب شد، ولی از آن جا که برخی از مواد آن بلافاصله دستخوش تحول گردید، بخش عمده ی این قانون در ۲۶ ژانویه ۱۹۵۰ (۶ بهمن ۱۳۲۸) - که به عنوان "روز آغاز" شناخته شده ‌است - عملی گشت، این روز در کشور هندوستان به عنوان "روز جمهوری" جشن گرفته می‌شود.
جغرافیا
هند، بخش بزرگ جنوب آسیا و شبه قاره ی هند را به خود اختصاص داده ‌است. این کشور با پاکستان، بنگلادش، نپال، بوتان، چین و برمه هم مرز است. جغرافیای هند به طور کلی به سه بخش فلات بلند هیمالیا، جلگه گنگ و شبه جزیره جنوب هند تقسیم می‌شود که مناطق مختلف کوهستانی، دره ی رودخانه‌ای، کویر، دشت و جنگل را در بر می‌گیرد. پائین‌ترین سطح هند، در اقیانوس هند با ارتفاع صفر و بلندترین نقطه ی این کشور، قله ی "کانچنجونگا" با ارتفاع ۸۵۶۸ متر در هیمالیا قرار دارد که سومین قله مرتفع جهان است.
جغرافیای هند بسیار متنوع است و شامل کوه، بیابان، دشت، تپه و فلات می‌شود. آب و هوای این کشور از حاره‌ای در جنوب تا آب و هوای معتدل در شمال متغیر است. مساحت ناحیه ی قابل کشت هند ۱٫۲۶۹٫۲۱۹ کیلومتر مربع (۷۸/۵۶٪ کل مساحت کشور) است که به دلیل افزایش رشد جمعیت شهرنشینی رو به کاهش است.
سطح نواحی پوشیده از آب در هند معادل ۳۱۴٫۴۰۰ کیلومتر مربع است و میانگین باران این کشور ۱٫۱۰۰ میلیمتر در سال است. بیش از ۹۲ درصد استفاده ی آب در هند برای مصارف آب‌رسانی است که در سال ۱۹۷۴ حدود ۳۸۰ کیلومتر مربع بود و بر اساس پیش‌بینی‌ها تا سال ۲۰۲۵ به سقف ۱٫۰۵۰ کیلومتر مربع می‌رسد که برابر با مصارف صنعتی و خانگی است. منابع آبی هند شامل رودخانه‌ها، کانال‌ها، آبگیرها، دریاچه‌ها و سواحل غربی و شرقی اقیانوس هند و سایر خلیج‌ها و خلیج کوچک برای بیش از ۶ میلیون نفر در بخش ماهیگیری اشتغال ایجاد کرده‌اند. هند ششمین کشور تولید کننده ی ماهی و دومین تولیدکننده ی ماهی بومی در سطح جهان است.
رودخانه‌های طویل هند، براهماپوترا و ایندوس ۲۹۰۰ کیلومتر، گنگ ۲۵۰۰ کیلومتر، گوداواری ۱۴۷۰ کیلومتر، کریشنا ۱۴۰۰ کیلومتر، یامونا ۱۳۷۰ کیلومتر و نارمادا ۱۳۰۰ کیلومتر هستند. هند از آب و هوایی بسیار متنوع بهره می‌برد، از شمال به بام دنیا رشته کوههای هیمالیا ختم می‌شود و رودخانه‌های متعددی که از این ارتفاعات سرچشمه می‌گیرند هوایی بارانی و خاکی بارآور را به نواحی شمالی هند می‌بخشند. رودهای گنگ و براهماپوترا مهم‌ترین این رودخانه‌ها هستند که هر دو به خلیج بنگال سرازیر می‌شوند. هندوها همچنین رود گنگ را مقدس می‌دانند.
هند از حیات جانوری بسیار متنوعی بهره می‌برد، منطقه حفاظت شده‌ای به وسعت ۱۴۱۲ کیلومتر مربع در استان "گجرات" تنها پناهگاه باقیمانده ی حدود ۳۰۰ شیر آسیایی است. هند زیستگاه بسیاری از پستانداران بزرگ مانند فیل آسیایی، کرگدن تک شاخ و ببر می‌باشد. بیش از ۲۰۰۰ گونه پرنده و سه نوع تمساح در این کشور زندگی می‌کنند.
منابع اصلی مواد معدنی هند شامل زغال‌سنگ (از لحاظ میزان ذخایر در رده چهارم جهان قرار دارد) آهن، منگنز، میکا، بوکسیت، تیتانیوم، کرومیت، گاز طبیعی، الماس، نفت خام، سنگ آهک، توریوم (بیشترین در جهان در سواحل ایالت کرالا) می‌باشد. ذخایر نفت هند که در ساحل بمبئی در ماهاراشترا، گجرات و در شرق آسام وجود دارند، بیش از ۲۵٪ از نیازهای داخل را برطرف می‌کنند.
تقسیمات کشوری
کشور هندوستان شامل ۲۸ ایالت و ۷ ناحیه هم‌پیوسته‌است.
ایالت‌ها
آندرا پرادش، آروناچال پرادش، آسام، بیهار، چاتیسگر، گوآ، گجرات، هاریانا، هیماچال پرادش، جامو و کشمیر، جارکاند، کارناتاکا، کرالا، مادایا پرادش، ماهاراشترا، مانی‌پور، مگالایا، میزورام، ناگالند، اوریسا، پنجاب، راجستان، سیکیم، تامیل نادو، تریپورا، اوتار پرادش، اوتارانچاند، بنگال غربی
ناحیه‌های هم‌پیوسته
جزایر آندامان و نیکوبار، چندیگر، دادرا و ناگار هاولی، دامان و دیو، لاکشادویپ، ناحیه پایتختی ملی دهلی، پودوچری
سیاست
حکومت هند را بزرگترین دموکراسی جهان می‌نامند. استقلال هند؛ که در آن هنگام پاکستان، بنگلادش و نپال را هم دربر می‌گرفت، در ۱۵ اوت ۱۹۴۷ (۲۳ مرداد ۱۳۲۶) اعلام شد. "جواهر لعل نهرو" که "پاندیت" به معنی معلم خوانده می‌شد و یکی از بزرگ‌ترین رهبران جنبش استقلال هند از کنگره ملی هند بود به عنوان اولین نخست ‌وزیر هند انتخاب شد. قانون اساسی هند در سال ۱۹۴۹ به تصویب رسید و از ۲۶ ژانویه ۱۹۵۰ به اجرا در آمد که از آن هنگام تاکنون بدون تغییر اساسی با موفقیت اجرا شده‌ است. این قانون به دولت‌های ایالتی اختیارات گسترده‌ای اعطا کرده‌است. در نظام سیاسی هند، نخست وزیر بالاترین مقام اجرایی کشور است و رئیس جمهور مقامی تشریفاتی است که معمولاً از میان چهره‌های دارای محبوبیت گسترده در سراسر کشور انتخاب می‌شود.
حزبی که اکثریت آرا را در انتخابات به دست آورد، نخست وزیر را تعیین می‌کند و با احزاب ائتلافی هیئت دولت را تشکیل می‌دهد. رئیس جمهور از جمع بندی آراء نمایندگان مجالس مرکزی و ایالتی از میان کاندیداهای احزاب تعیین می‌گردد. کمیسیون انتخابات این کشور یک نهاد مستقل دولتی است که اختیار کامل در تشخیص شرایط برگزاری و نظارت کامل بر برگزاری انتخابات را دارد. حداقل سن قانونی رای دهندگان ۱۸ سال است.
قوه ی مقننه هند دربرگیرنده دو مجلس با نام‌های "لوک سابا" (مجلس عوام) و "راجیاسابا" (مجلس سنا) است. نمایندگان راجیا سابا ۲۵۰ نفرند که ۱۲ تن را رئیس جمهور و بقیه را نمایندگان مجالس ایالتی برمی‌گزیند. سناتورها باید در زمینه ی ادبیات، علم، هنر و مسائل اجتماعی متخصص باشند. همچنین ریاست جلسات این مجلس با معاون رئیس جمهور است. لوک سابا ۵۴۵ نماینده دارد که ۵۳۰ تن با رای مستقیم شهروندان و ۱۳ تن از ۷ فرمانداری کل انتخاب می‌شوند، ۲ نفر را نیز رئیس جمهور از میان بریتانیایی‌های هندی تبار برمی‌گزیند. نخست وزیر از سوی حزب حاکم در مجلس لوک سابا معرفی می‌شود.
اولین انتخابات سراسری هند در ۱۹۵۲ برگزار شد. از آن زمان تا سال ۱۹۶۷ حزب کنگر ی پیوسته بیش از ۷۳٪ کرسی‌های لوک سابا را در اختیار داشت، اما پس از آن احزاب دیگر به ویژه حزب ناسیونالیست بهاراتیا جاناتا و احزاب ایالتی رشد چشمگیری را در محبوبیت خود شاهد بوده‌اند.
تنها یک بار وقفه‌ای در روند دمکراسی این کشور ایجاد شد، آن هم در اواخر دهه ۱۹۷۰ که درگیری‌های داخلی منجر به اعلام حالت فوق‌العاده از سوی "ایندیرا گاندی" و در نهایت سرنگونی دولت وی توسط ارتش شد. گفتنی است یکی از مهم‌ترین عوامل نارضایتی از ایندیرا گاندی برنامه‌های او برای ترویج تنظیم خانواده به منظور کاهش رشد سرسام‌آور جمعیت بود.
عضویت: سازمان ملل متحد، جامعه ی كشورهای مشترك‏المنافع، انجمن همكاری آسیای جنوبی.
نظام قضایی
هند به تبعیت از حقوق انگلستان از سیستم حقوق عرفی (Common law) پیروی می‌کند. تشکیلات قضائی این کشور نیز با وجود پذیرش فدرالیسم در قانون اساسی بسیار منسجم است و تمایل زیادی به یکپارچگی دارد. سلسله مراتب دادگاه‌ها دراین کشور به این صورت است:
دیوان عالی، دادگاه عالی ایالتی، دادگاه تالی
دادگاه‌های تالی دارای شعب کیفری و حقوقی می‌باشند و در سطح شهرها فعالیت می‌کنند البته در روستاها خانه‌های انصاف (پنجایات) نیز وجود دارد که معتمدین محلی به حل اختلاف از طریق کدخدامنشی مبادرت می‌کنند.
دیوان عالی هند از یک رئیس و ۲۵ قاضی عضو تشکیل می‌شود که توسط رئیس جمهور پس از مشورت با رئیس دیوان و وزرای کابینه انتخاب می‌شوند. رئیس دیوان نیز از سوی رئیس جمهور با مشورت قضات دیوان و دادگاه‌های عالی ایالتی تعیین می‌شود. دیوان عالی این کشور از لحاظ گستردگی اختیارات در موقعیت کم‌نظیری قرار دارد، این دیوان نقش نگهبان قانون اساسی را ایفا می‌کند و توان لغو قوانین مجلس فدرال و مجالس ایالتی را داراست و در موارد اختلاف میان دولت فدرال و دولت‌های ایالتی رای دیوان حرف آخر را می‌زند. این دیوان به مانند مجلس لردان انگلیس بالاترین مرجع پژوهش در کشور است و در مواردی که حکم اعدام صادر شده، استیناف از دیوان به شکل یک حق پذیرفته شده ‌است.
علاوه بر این قوه ی قضائیه از قوه ی مقننه کاملاً مستقل است، حقوق و مزایای قضات و مخارج نظام قضائی از ردیف بودجه مجزائی تامین می‌شود که مستلزم رای گیری در پارلمان نیست، مجلس حتی از بحث درباره اختیارات و تصمیمات قضات دیوان عالی و دادگاه‌های عالی ممنوع است مگر زمانی که پیشنهاد برکناری قاضی توسط رئیس جمهور مطرح شود و مجلس با دو سوم آراء آن را تصویب کند.
اقتصاد
اقتصاد هند چهارمین اقتصاد بزرگ جهان است. هند به ‌رغم رکود اقتصادی جهانی با رشد اقتصادی متوسط بالاتر از ۸ درصد طی چند سال گذشته به یک قدرت اقتصادی تبدیل شده ‌است. این میزان رشد نزدیک به رشد اقتصادی کشور همسایه ی آن چین است. طبق سنجشی که طبق برابری قدرت خرید صورت گرفته، اقتصاد هند با داشتن تولید ناخالص داخلی (GDP) ۶۱۱/۳ تریلیون دلار، در مقام چهارم را دارد. با این وجود میلیون‌ها نفر هنوز در فقر شدید زندگی می‌کنند و درآمد سرانه ۷۲۰ دلار آمریکا برابر با ۳۶۵ پوند در سال است. مشکلات زیربنایی نیز در هند ادامه دارد.
اگرچه هنوز بیش از ۳۴٪ جمعیت هند کمتر از یک دلار در روز درآمد دارند (رتبه ۲۲ دنیا) و حدود ۸۰٪ مردم با کمتر از دو دلار در روز زندگی می‌کنند، (رتبه ۱۶دنیا) و بیش از ۳۰۰میلیون نفر در زیر خط فقر زندگی می‌کنند، اما پیشرفت‌های اقتصادی عظیم این کشور در چند سال اخیر رشد اقتصادی هند را به رقم ۸٪ رسانده و کارشناسان پیش بینی می‌کنند، در سال‌های اینده هند به رشد اقتصادی ۱۰٪ در سال نیز نائل شود.
اگر روزی نام هند فقر و تنگدستی را به یاد می‌آورد، اکنون پیشرفت‌های اقتصادی و رنسانس علمی این کشور توجه همگان را به خود جلب کرده ‌است. مدت‌هاست که سرمایه گذاری‌های عظیم خارجی در این کشور امری عادی به شمار می‌آید و فروش کالاهای هندی در بازارهای جهان به شدت افزایش یافته است.
کارشناسان سرآغاز پیشرفت‌های اقتصادی هند را سال ۱۹۹۱ می‌دانند. در این سال "مانموهان سینگ" وزیر دارایی وقت هند، برنامه‌هایی را برای خروج کشور از اقتصاد برنامه‌ریزی شده به تصویب رساند و به تدریج به ‌اجرا درآورد. از آن زمان به‌بعد به‌تدریج قوانین مالیاتیِ دست و پا گیر لغو شدند، قوانین صادرات و واردات کشور تعدیل شدند، امکان سرمایه گذاری خارجی فراهم آمد و امنیت سرمایه‌های داخلی تامین شد. مانموهان سینگ اکنون نخست وزیر هند است و توسعه ی طرح‌هایی را که خود شروع کرده ادامه می‌دهد. تحلیل‌گران اقتصادی پیش‌بینی می‌کنند هند تا سال ۲۰۲۰ میلادی پس از آمریکا و چین سومین کشور صنعتی جهان باشد و درآمد سرانه ی کشور به ۵۰۰۰ دلار یعنی دوبرابر میزان فعلی برسد.
تجارت خارجی و سرمایه گذاری
هند با اقتصادی بزرگ و نیروی انسانی انبوه، یکی از بهترین و مطلوب ترین مقصدها برای سرمایه گذاری مستقیم خارجی (FDI) محسوب می‌شود. هند در فناوری اطلاعات و دیگر حوزه‌ها از قبیل قطعات خودکار، محصولات شیمیایی، پوشاک، داروسازی و جواهرات توان بالایی دارد.
هند همیشه یکی از منابع و استعدادها برای سرمایه‌گذاران جهانی بوده ‌است، پیش ‌از این سیاست های خشک مربوط به ‌سرمایه‌گذاری مستقیم این کشور، مانع بزرگی در این زمینه محسوب می‌شد. اما در مارس ۲۰۰۵، دولت با اصلاح و تعدیل قوانین مربوطه، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی تا حد ۱۰۰٪ را در تجارت و اقتصاد مجاز اعلام کرد. در نتیجه یک سری اصلاحات اقتصادی مثبت و خوش‌بینانه که به منظور حذف نظارت دولت از اقتصاد و سرمایه‌گذاری خارجی صورت گرفته، هند را به یکی از کشورهای پیشرو در منطقه آسیا اقیانوسیه تبدیل کرده ‌است که با سرعت بالا در حال رشد و پیشروی است.
آب و هوا
آب و هوای هند دارای تنوع بسیار قابل توجهی است و از کوهستان‌های همیشه پوشیده از برف هیمالیا تا منطقه حاره و گرمسیری میانه و جنوب و کویر خشک غرب این کشور را در بر می‌گیرد. چهار فصل هند، سرد و خشک از ماه دسامبر تا فوریه، گرم و خشک از ماه مارس تا مه، فصل بارش از ماه ژوئن تا سپتامبر و معتدل در ماههای اکتبر و نوامبر است. به طور میانگین ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ میلمتر باران در سال، تقریباً سراسر هند را در بر می‌گیرد که این مقدار به ۲۵۰۰ میلیمتر در سواحل و ناحیه ی شمال شرقی هند می‌رسد. میانگین بارندگی سالانه در بنگال غربی به بیش از ۱۱هزار میلیمتر در سال می‌رسد.
رسانه‌ها
تاریخ آغاز انتشار مطبوعات در هند به ۱۷۸۵ (۲۲۰ سال قبل) برمی‌گردد و جالب آنکه روزنامه ی "حبل‌المتین" که از قدیمی‌ترین مطبوعات فارسی زبان می‌باشد توسط "مؤیدالاسلام" در کلکته نیز منتشر می‌شده ‌است. هند بزرگترین کشور در زمینه چاپ مطبوعات است. آمار رسمی ارائه شده تا پایان ماه مارس ۲۰۰۶، حاکی از تعداد ۶۲٫۴۸۳ روزنامه و نشریه در حال انتشار در سراسر هند می‌باشد که ۱۲۳ زبان را شامل می‌شود. روزنامه ی "تایمز آف ایندیا" با بیش از ۵/۲ میلیون نسخه تیراژ، پرتیراژترین روزنامه ی انگلیسی زبان جهان است.
همچنین بیش از ۱۴۰ کانال تلویزیونی ماهواره‌ای از داخل هند برنامه پخش می‌کنند که ۱۹ کانال دولتی و بقیه خصوصی هستند.
صنعت فیلم‌سازی هند بزرگترین صنعت سینمای دنیاست. هر سال در هند بیش از ۹۰۰ فیلم ساخته می‌شود که این تعداد بسیار بیشتر از رقم تولیدات سینمایی آمریکاست. محصولات بالیوود یا مرکز ساخت فیلم‌های تجاری هند در این کشور و بسیاری از کشورهای دیگر به ویژه کشورهای منطقه محبوبیت فراوانی دارد.
بر اساس قوانین هند، خارجیان می‌توانند تا ۲۶ ٪ در زمینه رسانه‌های خبری در هند سرمایه‌گذاری کنند.
دفاع
هندوستان خدمت سربازی ندارد، ولی وظیفه ی قانونی هر شهروندی است كه در صورت فراخوانی به خدمت اعزام گردد.
آموزش
میزان باسوادی: 1/52% (1991). سنین تحصیل اجباری: ( فرضاَ ) 6 تا 14 سال، به غیر از ناگالند و هیماچاپ پرادش.