به گزارش ایمنا، يکی از موضوعات بحث برانگير برای بسياری از افراد به ویژه مسلمانان، مسئلة انطباق تاريخ های قمری و شمسی بر يکديگر است. زيرا وقايع تاريخی اسلام بر مبنای تقويم قمری بيان شده و برای بسیاری از افراد مهم است بدانند که هر يک از اين تاريخ ها بر چه تاريخ شمسی منطبق است. در ایام محرم امسال یکی از شایعاتی که از طریق رسانه های مجازی بر سر زبان علاقه مندان به اهل بیت (ع) قرار گرفت ماجرای تطبیق و برابری ایام تاسوعا و عاشورای امسال با واقعه کربلا بود که البته صحت و سقم این موضوع چندان هم مشخص نشد. بررسی های ایمنا حکایت از آن دارد که براساس نرمافزارهای رویت هلال ماه، عاشورای 61 هجری قمری در روز سه شنبه 20 مهر یا چهارشنبه 21 مهر اتفاق افتاده است و البته امسال نیز دقیقا 20 و 21 مهرماه روز تاسوعا و عاشورا بوده است که با تاریخ واقعه کربلا در سال 61 هجری قمری برابری دارد.
بررسی تقویم هجری شمسی با تقویم هجری قمری
تقویم رسمی کشور بر اساس هجری خورشیدی است. آغاز سال خورشیدی برابراست با نخستین روز بهار. گاهشماری هجری خورشیدی، اکنون در کشورهای ایران و افغانستان گاهشمار رسمی است. این گاهشماری در ایران با تصویب مجلس شورای ملی در 11 فروردین 1304، گاهشمار رسمی کشور اعلام شد. مدت زمان بین دو عبور متوالی مرکز خورشید از نقطه اعتدال بهاری است که به طور متوسط 365.242198 شبانه روز یا 365 شبانه روز و 5 ساعت و 48 دقیقه و 45 ثانیه حساب شده است.
اما تقویم هجری قمری همواره برای ثبت بسیاری از وقایع تاریخی مورد استفاده مورخان بوده است. حال به دلیل اینکه بسیاری از مناسبتها و اعیاد تقویم بر پایه هجری قمری است. بنابراین مسئله انطباق تاریخ های تقویم هجری قمری و شمسی همواره مورد توجه منجمین و مورخین بوده است.
اما تقویم هجری قمری هلالی، تقویم دینی مسلمانان جهان است. مبدا این تقویم، اول محرم سالی است که پیامبر اکرم (ص) از مکه به مدینه هجرت فرمود. این مبدا در اغلب کشورهای اسلامی ، روز جمعه 1 محرم سال 1 هجریقمری، مطابق 27 تیر 1 هجریشمسی و مطابق 16 ژوئیة 622 میلادی اختیار شده است. سالهای این تقویم شامل 12 ماه قمری هلالی است که به ترتیب شامل محرم ،صفر، ربیعالاول، ربیع الثانی، جمادیالاول، جمادیالثانی، رجب، شعبان، رمضان، شوال، ذیالقعده و ذیالحجه است.
بررسی واقعه عاشورا بر مبنای تاریخ قمری
با استفاده از تطبیق تقویم هجری قراردادی با میلادی و به کمک نرمافزارهایی مانند "Accurate Times" مشخص میشود که اول محرم 61 هجری قمری برابر 1 اکتبر 680 میلادی است و بنابراین عاشورا مقارن با 10 اکتبر 680 میلادی یا چهارشنبه 21 مهر 59 هجری شمسی است. این در حالی است که به دلیل استفاده از تقویم قراردادی این تاریخ میتواند یک یا دو روز با تاریخ واقعی اختلاف داشته باشد.
حال با مراجعه به نرمافزارهایی مانند"Moon Calculator" مشخص میشود که مقارنه ماه و خورشید در محرم سال 61 هجری در ساعت 17:11 به وقت محلی روز 28 سپتامبر 680 میلادی اتفاق افتاده و در شامگاه فردای آن روز، 29 سپتامبر، هلال ماه در کربلا به جدایی بیش از 11 درجه از خورشید رسیده و در زمان غروب خورشید، ارتفاع ماه بیش از 8 درجه بوده است. البته رویت چنین هلالی با چشم غیرمسلح ممکن است، بنابراین پیش بینی میشود که 30 سپتامبر 680 میلادی مقارن با اول محرم 61 هجری قمری باشد. بنابراین 10 محرم مقارن با 9 اکتبر 680 میلادی یا سه شنبه 20 مهر 59 هجری شمسی میشود.
مطابق این بررسی نتیجه می شود که واقعه عاشورا (10 محرم 61 هجری قمری) در روز سه شنبه 20 یا چهارشنبه 21 مهر 59 هجری شمسی اتفاق افتاده است.
اثبات تطابق تاسوعا و عاشورای امسال با سال۶۱هجری توسط منجمان ایران
با توجه به موضوع مورد بحث تطابق تاسوعا و عاشورای امسال با سال۶۱هجری، منجمان در انجمن نجوم آماتور ایران انطباق این وقایع را با سال ۶۱ هجری مورد بررسی قرار دادند.
این در حالی است که با بررسی کامل گاه شماری خورشیدی و میلادی و تطابق آن با تقویم قمری و همچنین استخراج شرایط رویت پذیری هلال محرم در سال 61 هجری با چشم، در می یابیم که عاشواری سال 61 هجری قمری که زمان شهادت امام حسین(ع) و یاران ایشان بوده است، با شرایط روز و هفته قرارگیری این مناسبت در سال کنونی به احتمال بسیار زیاد انطباق دارد.
بنابراین هنگام شبیه سازی با استفاده از نرمافزارهای قابل استناد نجومی، گاهشماری و رویت هلال می توان گفت از آنجا که لحظه ماه نو آن سال در عصر جمعه نهم مهر 59 ساعت 14:11، 28 سپتامبر سال680 میلادی به وقت جهانی بوده است (تقریبا همزمان با غروب خورشید در عراق)، بنابراین هلال محرم آن سال میتوانسته در شامگاه روز شنبه 29 سپتامبر برابر با 10 مهر سال 59 خورشیدی باچشم غیر مسلح در منطقه عراق قابل رویت بوده باشد.
به همین دلیل می توان گفت محرم سال مورد نظر در روز یکشنبه 11 مهر سال 59 هجری خورشیدی آغاز شده و با این قاعده، عاشورای آن سال در روز سه شنبه 20 مهر سال 59 شمسی بوده است. اما نباید از نظر دور داشت که در غروب روز شنبه 10 مهر آن سال، هلال تنها 8 درجه از افق فاصله داشته و با فاز 12/1% روشنایی و جدایی بیش از11 درجه از خورشید، احتمالا مردم آن زمان که بسیار کمتر از دانش و تجارب امروزی برخوردار بودند، نمیتوانستند هلال مذکور را در افق بیابند، خصوصا آنکه از یک سو در آن زمان مشاهده هلال میبایست عمومیت داشته و همگان قادر به رویت آن باشند.
از سوی دیگر غبار در افق که از شرایط طبیعی آن منطقه است، بر رویتپذیری تاثیر گذار بوده است. با این استدلال هلال در شامگاه روز بعد یعنی یکشنبه 11 مهر سال 59 شمسی توسط عامه مردم عراق رویت شده و دوشنبه 12 مهر سال 59 خورشیدی، ماه محرم سال 61 قمری آغاز شده است.
با این محاسبه در مییابیم، روز تاسوعا و عاشورای سال 61 قمری (مصادف با واقعه کربلا) برابر سه شنبه و چهارشنبه 20 و 21 مهر سال 59 خورشیدی و دقیقا منطبق با آغاز محرم امسال و مناسبت های تاسوعا و عاشورا در سال 95 خورشیدی بوده است.
رخدادهای نجومی در در سال 61 هجری
اگرچه رخدادهای نجومی در سال 61 هجری قمری همانند دیگر ماه ها زیاد بوده است اما اصلی ترین آن ها را می توان این گونه عنوان کرد که : ماه در ساعت ۱۲ ظهر روز اول محرم سال ۶۱ هجری قمری وارد برج فلکی کژدم شده (قمر در عقرب) و ساعت ۱۸ روز سوم محرم با ورود ماه به صورت فلکی کمان(قوس)، از صورت فلکی کژدم خارج شده است.
در روز اول محرم سال ۶۱ فاصله زمین تا خورشید تقریبا برابر با یک واحد نجومی بوده ( نزدیک به ۱۴۹ میلیون کیلومتر) و ماه نزدیک به وضعیت اوج زمینی خود یعنی ۴۰۳۰۰۰ کیلومتری از زمین بوده است.
در ساعت ۱۵:۱۰ روز ۶ محرم سال ۶۱ قمری، ماه با جدایی حدود ۲ درجه، جنوب سیاره برجیس قرار داشته و در آن شبانگاه، ماه و مشتری همنشین هم بوده اند که اصطلاحا به آن قران مه و مشتری می گویند.
ماه از غروب هشتم محرم تا عصر روز عاشورای حسینی سال ۶۱ قمری، در صورت فلکی سطل آب (دلو) ، قرار داشته که با وجود دریغ کردن آب توسط لشکر یزید، یک تعبیر خاص می تواند محسوب شود.
ساعت ۴۷ :۱۵ عصر تاسوعا سال ۶۱ هجری، ماه از سمت ۱۱۲ درجه در کربلا با ۷۷درصد روشنایی طلوع میکند( از حدود موقعیت اردوگاه عمر بن سعد درحوالی شط فرات) و ۰۲:۲۵ بامداد روز عاشورای آن سال، با فاز ۸۱ درصد ، در سمت ۲۴۹ درجه (جنوب غربی آن منطقه) غروب کرده است و آسمان کربلا در شب عاشورا تا صبح کاملا تاریک بوده است.
سیارات تیر و ناهید هر دو در آن زمان صبحگاهی و طلوع؛ سیاره ناهید (زهره) در برج (سنبله) در روز عاشورای آن سال، ساعت ۰۳:۳۹( حدود ۳ ساعت قبل از طلوع خورشید) و سیاره تیر ساعت ۰۵:۳۷ بامداد قرار داشته است.
ستاره سهیل در ساعت ۵ بامداد عاشورای آن سال، دقیقا در جنوب صحرای نینوا و نزدیک به ۵ درجه بالاتر از افق بوده است. خورشید ساعت ۰۶:۴۱ صبح عاشورای ۶۱ قمری، از سمت ۹۹ درجه (از جانب لشگر عمر سعد در جنوب شرق دشت کربلا) طلوع کرده بوده و در ساعت ۱۸ در سمت ۲۶۰ درجه (جنوب غرب کربلا) در پشت خیمههای سوخته اباعبدالله (ع) غروب کرده است.
ماه نزدیک به حضیض زمینی(کمترین فاصله با زمین)، در فاصله ۳۶۶ هزار کیلومتری زمین در ساعت ۱۶:۲۶ عصر عاشورای آن سال طلوع کرده و همراه با خورشید سوزان، شاهد منظره دلخراش عصر عاشورای سال ۶۱ قمری بوده است.
11174/130
بررسی تقویم هجری شمسی با تقویم هجری قمری
تقویم رسمی کشور بر اساس هجری خورشیدی است. آغاز سال خورشیدی برابراست با نخستین روز بهار. گاهشماری هجری خورشیدی، اکنون در کشورهای ایران و افغانستان گاهشمار رسمی است. این گاهشماری در ایران با تصویب مجلس شورای ملی در 11 فروردین 1304، گاهشمار رسمی کشور اعلام شد. مدت زمان بین دو عبور متوالی مرکز خورشید از نقطه اعتدال بهاری است که به طور متوسط 365.242198 شبانه روز یا 365 شبانه روز و 5 ساعت و 48 دقیقه و 45 ثانیه حساب شده است.
اما تقویم هجری قمری همواره برای ثبت بسیاری از وقایع تاریخی مورد استفاده مورخان بوده است. حال به دلیل اینکه بسیاری از مناسبتها و اعیاد تقویم بر پایه هجری قمری است. بنابراین مسئله انطباق تاریخ های تقویم هجری قمری و شمسی همواره مورد توجه منجمین و مورخین بوده است.
اما تقویم هجری قمری هلالی، تقویم دینی مسلمانان جهان است. مبدا این تقویم، اول محرم سالی است که پیامبر اکرم (ص) از مکه به مدینه هجرت فرمود. این مبدا در اغلب کشورهای اسلامی ، روز جمعه 1 محرم سال 1 هجریقمری، مطابق 27 تیر 1 هجریشمسی و مطابق 16 ژوئیة 622 میلادی اختیار شده است. سالهای این تقویم شامل 12 ماه قمری هلالی است که به ترتیب شامل محرم ،صفر، ربیعالاول، ربیع الثانی، جمادیالاول، جمادیالثانی، رجب، شعبان، رمضان، شوال، ذیالقعده و ذیالحجه است.
بررسی واقعه عاشورا بر مبنای تاریخ قمری
با استفاده از تطبیق تقویم هجری قراردادی با میلادی و به کمک نرمافزارهایی مانند "Accurate Times" مشخص میشود که اول محرم 61 هجری قمری برابر 1 اکتبر 680 میلادی است و بنابراین عاشورا مقارن با 10 اکتبر 680 میلادی یا چهارشنبه 21 مهر 59 هجری شمسی است. این در حالی است که به دلیل استفاده از تقویم قراردادی این تاریخ میتواند یک یا دو روز با تاریخ واقعی اختلاف داشته باشد.
حال با مراجعه به نرمافزارهایی مانند"Moon Calculator" مشخص میشود که مقارنه ماه و خورشید در محرم سال 61 هجری در ساعت 17:11 به وقت محلی روز 28 سپتامبر 680 میلادی اتفاق افتاده و در شامگاه فردای آن روز، 29 سپتامبر، هلال ماه در کربلا به جدایی بیش از 11 درجه از خورشید رسیده و در زمان غروب خورشید، ارتفاع ماه بیش از 8 درجه بوده است. البته رویت چنین هلالی با چشم غیرمسلح ممکن است، بنابراین پیش بینی میشود که 30 سپتامبر 680 میلادی مقارن با اول محرم 61 هجری قمری باشد. بنابراین 10 محرم مقارن با 9 اکتبر 680 میلادی یا سه شنبه 20 مهر 59 هجری شمسی میشود.
مطابق این بررسی نتیجه می شود که واقعه عاشورا (10 محرم 61 هجری قمری) در روز سه شنبه 20 یا چهارشنبه 21 مهر 59 هجری شمسی اتفاق افتاده است.
اثبات تطابق تاسوعا و عاشورای امسال با سال۶۱هجری توسط منجمان ایران
با توجه به موضوع مورد بحث تطابق تاسوعا و عاشورای امسال با سال۶۱هجری، منجمان در انجمن نجوم آماتور ایران انطباق این وقایع را با سال ۶۱ هجری مورد بررسی قرار دادند.
این در حالی است که با بررسی کامل گاه شماری خورشیدی و میلادی و تطابق آن با تقویم قمری و همچنین استخراج شرایط رویت پذیری هلال محرم در سال 61 هجری با چشم، در می یابیم که عاشواری سال 61 هجری قمری که زمان شهادت امام حسین(ع) و یاران ایشان بوده است، با شرایط روز و هفته قرارگیری این مناسبت در سال کنونی به احتمال بسیار زیاد انطباق دارد.
بنابراین هنگام شبیه سازی با استفاده از نرمافزارهای قابل استناد نجومی، گاهشماری و رویت هلال می توان گفت از آنجا که لحظه ماه نو آن سال در عصر جمعه نهم مهر 59 ساعت 14:11، 28 سپتامبر سال680 میلادی به وقت جهانی بوده است (تقریبا همزمان با غروب خورشید در عراق)، بنابراین هلال محرم آن سال میتوانسته در شامگاه روز شنبه 29 سپتامبر برابر با 10 مهر سال 59 خورشیدی باچشم غیر مسلح در منطقه عراق قابل رویت بوده باشد.
به همین دلیل می توان گفت محرم سال مورد نظر در روز یکشنبه 11 مهر سال 59 هجری خورشیدی آغاز شده و با این قاعده، عاشورای آن سال در روز سه شنبه 20 مهر سال 59 شمسی بوده است. اما نباید از نظر دور داشت که در غروب روز شنبه 10 مهر آن سال، هلال تنها 8 درجه از افق فاصله داشته و با فاز 12/1% روشنایی و جدایی بیش از11 درجه از خورشید، احتمالا مردم آن زمان که بسیار کمتر از دانش و تجارب امروزی برخوردار بودند، نمیتوانستند هلال مذکور را در افق بیابند، خصوصا آنکه از یک سو در آن زمان مشاهده هلال میبایست عمومیت داشته و همگان قادر به رویت آن باشند.
از سوی دیگر غبار در افق که از شرایط طبیعی آن منطقه است، بر رویتپذیری تاثیر گذار بوده است. با این استدلال هلال در شامگاه روز بعد یعنی یکشنبه 11 مهر سال 59 شمسی توسط عامه مردم عراق رویت شده و دوشنبه 12 مهر سال 59 خورشیدی، ماه محرم سال 61 قمری آغاز شده است.
با این محاسبه در مییابیم، روز تاسوعا و عاشورای سال 61 قمری (مصادف با واقعه کربلا) برابر سه شنبه و چهارشنبه 20 و 21 مهر سال 59 خورشیدی و دقیقا منطبق با آغاز محرم امسال و مناسبت های تاسوعا و عاشورا در سال 95 خورشیدی بوده است.
رخدادهای نجومی در در سال 61 هجری
اگرچه رخدادهای نجومی در سال 61 هجری قمری همانند دیگر ماه ها زیاد بوده است اما اصلی ترین آن ها را می توان این گونه عنوان کرد که : ماه در ساعت ۱۲ ظهر روز اول محرم سال ۶۱ هجری قمری وارد برج فلکی کژدم شده (قمر در عقرب) و ساعت ۱۸ روز سوم محرم با ورود ماه به صورت فلکی کمان(قوس)، از صورت فلکی کژدم خارج شده است.
در روز اول محرم سال ۶۱ فاصله زمین تا خورشید تقریبا برابر با یک واحد نجومی بوده ( نزدیک به ۱۴۹ میلیون کیلومتر) و ماه نزدیک به وضعیت اوج زمینی خود یعنی ۴۰۳۰۰۰ کیلومتری از زمین بوده است.
در ساعت ۱۵:۱۰ روز ۶ محرم سال ۶۱ قمری، ماه با جدایی حدود ۲ درجه، جنوب سیاره برجیس قرار داشته و در آن شبانگاه، ماه و مشتری همنشین هم بوده اند که اصطلاحا به آن قران مه و مشتری می گویند.
ماه از غروب هشتم محرم تا عصر روز عاشورای حسینی سال ۶۱ قمری، در صورت فلکی سطل آب (دلو) ، قرار داشته که با وجود دریغ کردن آب توسط لشکر یزید، یک تعبیر خاص می تواند محسوب شود.
ساعت ۴۷ :۱۵ عصر تاسوعا سال ۶۱ هجری، ماه از سمت ۱۱۲ درجه در کربلا با ۷۷درصد روشنایی طلوع میکند( از حدود موقعیت اردوگاه عمر بن سعد درحوالی شط فرات) و ۰۲:۲۵ بامداد روز عاشورای آن سال، با فاز ۸۱ درصد ، در سمت ۲۴۹ درجه (جنوب غربی آن منطقه) غروب کرده است و آسمان کربلا در شب عاشورا تا صبح کاملا تاریک بوده است.
سیارات تیر و ناهید هر دو در آن زمان صبحگاهی و طلوع؛ سیاره ناهید (زهره) در برج (سنبله) در روز عاشورای آن سال، ساعت ۰۳:۳۹( حدود ۳ ساعت قبل از طلوع خورشید) و سیاره تیر ساعت ۰۵:۳۷ بامداد قرار داشته است.
ستاره سهیل در ساعت ۵ بامداد عاشورای آن سال، دقیقا در جنوب صحرای نینوا و نزدیک به ۵ درجه بالاتر از افق بوده است. خورشید ساعت ۰۶:۴۱ صبح عاشورای ۶۱ قمری، از سمت ۹۹ درجه (از جانب لشگر عمر سعد در جنوب شرق دشت کربلا) طلوع کرده بوده و در ساعت ۱۸ در سمت ۲۶۰ درجه (جنوب غرب کربلا) در پشت خیمههای سوخته اباعبدالله (ع) غروب کرده است.
ماه نزدیک به حضیض زمینی(کمترین فاصله با زمین)، در فاصله ۳۶۶ هزار کیلومتری زمین در ساعت ۱۶:۲۶ عصر عاشورای آن سال طلوع کرده و همراه با خورشید سوزان، شاهد منظره دلخراش عصر عاشورای سال ۶۱ قمری بوده است.
11174/130
نظر شما