خاموشی آتش کوره های آهنگری سنتی

آهنگری و صنایع وابسته به آن از قدیم الایام برای بشر از اهمیت زیادی برخوردار بود و بشر را برای ساخت وسایل مورد نیاز زندگی به سمت انجام تغییر بر روی این فلز سوق داد.
در گذشته وسایل مردم توسط آهنگران ساخته می شد آنها آهن را در کوره گداخته و می کوبیدند ولی با پیشرفت صنعت بازار آهنگری رونق خود را از دست داده است و تعداد معدودی همچنان به این شغل مشغولند.

مشاغلی که در جریان ماشینی شدن زندگی ها، شاید کمتر به آن ها احتیاج شود، ولی باز هم رمز و رازهایی در این مشاغل وجود دارند که ماشین های امروزی نتوانستند جایگزین مناسبی برای آنها باشند.
در سالیان نه چندان دور صدای کوبیدن چکش آهنگران زحمتکش جهت ساخت انواع ابزار آلات کشاورزی به گوش می رسید که به علت صنعتی شدن جامعه و کمتر استفاده کردن از ابزار آلات آهنی، این صنعت حالت رکود به خود گرفته است.
ابزار کار آهنگر بومی از چند پُتک سبک و سنگین، سَندان، چکش، قلم، گیره و تغاری سفالین و پر از آب، کوره ای گلی و دَم متصل به آن جهت هوادهی به زغال و تنظیم حرارت کوره تشکیل می شود.

در شهرستان دهاقان مشاغل سنتی از جمله گیوه دوزی، سفالگری، جاجیم بافی، آهنگری و غیره وجود دارد که مورد استقبال جوانان واقع نمی شود.
آنها نبود بازار کار را از مهم ترین علت برای این کار توجیه می کنند و حتی آهنگران هم از این معضل ناراحتند.
آهنگری سنتی سالهای زیادی است که در دهاقان وجود دارد و امروز از هشت آهنگر، تنها 2 نفر مشغول به این کار در بازار قدیمی شهر هستند و بقیه آهنگران به دیار باقی شتافته اند.
هرچند این 2 آهنگر هم دارای سن بالایی هستند اما با خاموشی چراغ عمرشان در واقع چراغ آهنگری و کوره های زغال سنگی سنتی هم خاموش می شوند.
نعمت الله حاجی محمدی از آهنگران سنتی دهاقان 48 سال سن دارد و این شغل را از 14سالگی نزد پدر آموخته است. وی ابزار آلات کشاورزی و دامداری را در کوره کاهگلی زغال سنگی قدیمی درست می کند و ابزارهای دیگری را نیز در مغازه و کارگاهش می فروشد.
حاجی محمدی تمایل مردم به کارهای ماشینی را از علت های استقبال نکردن از کارهای دستی می داند و از اینکه سروصدای چکش هایی که در گذشته موجب آرامش و پویایی بوده و امروز به یک ناهنجاری تبدیل شده، گله مند است.
واردات محصولات چینی عامل دیگر از استقبال نکردن مردم از آهنگری ها است
حاج قنبر علی قنبری مسن ترین آهنگر دهاقان بیش از 70 سال سن دارد و از کودکی در کارگاه های آهنگری آبادان کار کرده و سال های زیادی در دهاقان در کارگاهی مشغول بوده است.
قنبری واردات محصولات چینی را از جمله علت های استقبال نکردن مردم از کارهای دستی و سنتی می داند و مسئولان در زمینه تولید و فروش کارهای هنری و صنایع دستی بیشتر اقدام نمایند.
وی می گوید: در زمان های دور بازار دهاقان پر از صدای چکش و عبور و مرور رهگذران بود اما امروز حال و هوای بازار فرق کرده و حتی کمتر کسی است که سراغی از پیرمردان و هنرمندان قدیمی بگیرند.

کارهای سنتی نیاز به نیرو محرکه ای برای شناساندن به جوانان دارد
سید ابوالفضل میرباقری عضو شورای اسلامی شهر دهاقان در گفتگویی بیان داشت: شناساندن مشاغل سنتی به جوانان نیاز به یک نیرو محرکه دارد و مسئولان باید در این زمینه اقدام نمایند.
وی باتوجه به سنت آهنگری در دهاقان اذعان داشت: از مهمترین تولیدات آهنگران سنتی شهرستان دهاقان، ساخت انواع زنگ های مورد استفاده دامداران و چوپانان در سایزهای مختلف که به صورت تک و گاهی جفتی به گردن حیوانات اهلی و سگ های گله آویزان می شود.
عضو شورای اسلامی شهر دهاقان، آهنگران سنتی شهرستان را از جمله صنعتگران توانمند ایران در ساخت انواع زنگوله و ادوات کشاورزی عنوان کرد و افزود: ساخت هر زنگوله سه مرحله اساسی دارد، در مرحله اول ورق آهن مورد نیاز داخل کوره حرارت می بیند و مراحل تکمیلی بر روی آن انجام می گیرد تا بدنه زنگ ساخته شود، در مرحله دوم تیرگذاری وسط زنگ و در مرحله بعد هم صداگیری انجام می شود که مهارت خاص خود را می طلبد. جوشکاری و نصب مناسب تیر وسط زنگوله، جنس مرغوب و صدای دلنواز زنگوله ها، مهارت خاص و منحصر به فرد زنگوله سازان می باشد.

پیگیری برای در اختیار گذاشتن زمین برای آهنگران انجام شده است
مظفر جهانگیری مسئول مجمع امور صنفی شهرستان دهاقان از پیگیری زمین برای در اختیار گذاشتن آهنگران خبرداد و گفت: این کار به شهرداری دهاقان اطلاع داده شده و منتظر اقدامات لازم هستیم.
وی افزود: باتوجه به اینکه ممکن است کار آهنگران شاکی خصوصی داشته باشد درصدد فراهم کردن زمینه برای انتقال این شغل در کنار مشاغل مزاحم شهر هستیم.
مسئول مجمع امور صنفی شهرستان دهاقان اظهار داشت: از دو آهنگر مشغول به کار تنها یک نفر پروانه فعالیت دارد و دیگری به علت کهولت سن اقدام به گرفتن این مجوز نکرده است.
جهانگیری خاطرنشان کرد: در شهرستان دهاقان آهنگری صنعتی موجود نیست و بیشتر مردم به تراشکاری ها، جوشکاری ها و یا شهرستان های هم جوار برای تامین نیازهای خود مراجعه می کنند.

صدور کارت شناسایی مشاغل سنتی در دست اقدام است
مرتضی طیاری مسئول نمایندگی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان دهاقان، از صدور کارت شناسایی مشاغل سنتی خبرداد و گفت: این کار دردست اقدام است و بزودی در اختیار هنرمندان صنایع دستی قرار می گیرد.
وی افزود: آهنگری سنتی در رشته های صنایع دستی به عنوان پیشه چلنگری و زیر رشته افزار فلزی می باشد.
طیاری باتوجه به اینکه تسهیلات برای احیا، آموزش و فعالیت در زمینه مشاغل قدیمی در دست پیگیری است، اذعان داشت: این مورد نیز بزودی تحقق می یابد و در اختیار آهنگران و جوانان علاقمند گذاشته می شود.