همت "محمدابراهیم"؛ از معلمی تا فرماندهی لشکر 27

خبرگزاری ایمنا – چهره "او" را از روی نقاشی دیواری های کنار اتوبان می شناسیم؛ یا نام "او" را روزی چند بار از رادیو می شنویم: "ترافیک اتوبان همت سنگین است..."
اما در هیاهوی زندگی روزمره و شلوغی های خیابان، چه کسی نام و نشان "همت" را می شناسد؟ چند نفر در پشت ترافیک همیشگی اتوبان همت، نیم نگاهی به عکس او می اندازند تا یادشان باشد، "او" فقط نام یک بزرگراه نیست؛ بلکه فرمانده 28 ساله میدان نبرد و مرد روزهای دشوار بوده است.
محمدابراهیم همت، سال 1334 در شهرضای اصفهان متولد شد. دیپلم خود را در سال 1352 گرفت و در دانشسرای تربیت‌ معلم اصفهان تحصیل کرد. سال 1356 به شهر خود بازگشت و معلم شد. با پیروزی انقلاب، نقش بسزایی در تشکیل سپاه پاسداران شهرضا داشت. همت به همراه دیگر نیروهای شهید ناصر کاظمی به پاوه رفت و پس از آغاز جنگ، در عرصه مقابله با ضدانقلاب داخلی و دشمن خارجی حضوری فعال داشت.
در پی عزل بنی‌صدر از فرماندهی کل قوا، سپاه پاسداران با طراحی و اجرای عملیات محدود، زمینه‌های اخراج دشمن از سرزمین‌های اشغالی را فراهم کرد تا اینکه محسن رضایی در گرماگرم عملیات‌های طریق‌القدس و فتح‌المبین، احمد متوسلیان، محمدابراهیم همت و محمود شهبازی را برای تشکیل لشکری جدید، به خوزستان فراخواند.
با تلاش این سه نفر، تیپ 27 محمد رسول‌الله(ص) تأسیس شد و به‌ تدریج، با فرماندهی شهید متوسلیان به لشکر 27 محمد رسول الله(ص) توسعه پیدا کرد.
شهید همت بر اساس ضرورت و دستور، همراه حاج احمد متوسلیان به لبنان اعزام شد و پس از ربوده شدن متوسلیان توسط عناصر فالانژ، شهید همت به فرماندهی لشکر 27 محمد رسول‌الله منصوب شد و پس از هدایت این لشکر در عملیات هایی نظیر مسلم بن عقيل، مسئوليت سپاه يازدهم قدر را در عمليات والفجر مقدماتي برعهده گرفت.
فرمانده لشکر 27 محمدرسول الله(ص) سرانجام در تاریخ هفدهم اسفند ماه 1362 و در عملیات خیبر به شهادت رسید.
محمد ابراهيم همت از چند جهت، شخصيت بزرگي است. اول اين‌كه فرمانده ای توانا در شرايط سخت نبردهاي غرب و جنوب كشور بود و همچنين خصوصيات اخلاقي و رفتاري او به نحوي است كه نسل آينده را خواهد ساخت. به همین سبب، سرویس ایثار و شهادت با "سردار گلعلی بابایی" نویسنده کتاب های "ضربت متقابل" و "همپای صاعقه" گفت وگویی انجام داده است. وی از رزمندگان لشکر 27 در دوران دفاع مقدس بوده و همچنین دو کتاب یاد شده را بر اساس اسناد و مدارک باقی مانده درباره این لشکر تدوین کرده است:


*شما شهید همت را در زمان جنگ، از نزدیک دیده بودید؟
من از نیروهای گردان حبیب بن مظاهر بودم. شهید همت، بعد از هر نبردی می آمد و عملیات را برای بچه های گردان تشریح می کرد. به یاد دارم، بعد از عملیات های دشواری مانند والفجر مقدماتی، والفجر یک و والفجر 4 که تلفات سنگینی داده بودیم، عملیات را به نحوی تشریح کرد که روحیه بچه ها عوض شد و دوباره انرژی گرفتند. چون هر رزمنده، فقط محدوده اطراف خود را می دید و تصور می کرد که تمامی صحنه نبرد، تلفات سنگینی داشته ایم.
بعد از عملیات والفجر یک، در پادگان دوکوهه صحبت کرد. شهید همت می گفت اصلاً نگران نباشید. اگر ما تلفات داده ایم، دشمن چندین برابر ما کشته داده است. سپس صادق آهنگران نیز نوحه معروف "ای از سفر برگشتگان کو شهیدان ما" را خواند و همین اقدامات در بازگشت روحیه رزمندگان، تاثیر زیادی داشت.

*ایجاد انگیزه و روحیه در رزمندگان، جزو ویژگی های فرماندهی اغلب سرداران شهید مانند "حسین خرازی" و "محمدابراهیم همت" بوده است. بر اساس مشاهدات خود و مکالمات پای بی سیم شهید همت که برای تدوین کتاب های "همپای صاعقه" و "ضربت متقابل" گوش کرده اید، شخصیت شهید همت را چگونه ارزیابی می کنید؟
از آنجایی که شهید همت، معلم بوده و شاگرد داری کرده است، با همین روش در دل ها را رسوخ می کرد. هر کجا قدم می گذاشت، رزمنده ها به قول معروف از سر و کله اش بالا می رفتند و او را می بوسیدند. گاهی اطرافیان، شهید همت را از دست نیروها خلاص می کردند. تصور می کنم که علاوه بر ابهت نظامی و توانایی تصمیم گیری در جنگ های حساس، سابقه فرهنگی شهید همت، برجسته تر بود و همین امر، باعث محبوبیت او می شد. معمولاً با توجه به نوع مسئولیت فرماندهان، نیروهای زیر دست از آنها فاصله می گیرند، اما امثال شهید همت برعکس بودند. بیشتر نیروها جذب اخلاق و رفتار آنها می شدند و ابراز علاقه می کردند. این روحیات خاص، نشات گرفته از روحیه انقلابی و مذهبی آنها بود.
 
*امثال شهید همت با درک و لمس صحنه نبرد، به فرماندهی تیپ و لشکر رسیدند. دلیل برجستگی شهید همت در صحنه نبرد چه بود؟
مقام معظم رهبری پس از مطالعه کتاب "کالک های خاکی" و "گردان نهم" فرمودند: "به این نکته خوب است، توجه شود و در اظهارات گفته شود. این نکته را در ارتباط با مطالعه کتاب‌های مربوط به هشت سال دفاع مقدس می‌گویم،‌ نکته‌ای که از بس واضح است‌، مغفول عنه واقع می‌شود و آن‌، این است که در دوره جنگ‌، افرادی و عناصری بوده‌اند و جوانانی که اطلاع از جنگ نداشتند و شاید سربازی هم نرفته بودند. بعد می‌بینیم که در ظرف یک سال‌، یا یک سال و نیم تبدیل می‌شوند به یک استراتژیست نظامی. این نکته درباره همه صدق می‌کند؛‌ درباره آقای رشید،‌ درباره آقای جعفری و دیگران."
شهیدان همت و وزوایی، چیزی از اصول جنگ نمی دانستند اما در مدتی کوتاه، به فرماندهی محور یا تیپ منصوب شدند. این پیشرفت، ناشی از تلفیق نبوغ و روحیه انقلابی آنها بود. سردار محمدعلی جعفری در خاطرات خود می گوید که وقتی وارد سوسنگرد می شود، حتی استفاده از اسلحه را نمی دانسته اما بعد از یکسال در عملیات فتح المبین، فرماندهی یک محور بزرگ را برعهده می گیرد.
نبوغ انقلابی و تحول جوانان به واسطه دم مسیحایی امام خمینی(ره) باعث بروز این استعدادها شده بود. جوانانی که دانشگاه جنگ نرفته اند، با کسب تجربه در میدان جنگ، پله های ترقی را طی می کنند. محمدابراهیم همت از شغل معلمی در یکی از شهرستان های اصفهان، مسئول روابط عمومی سپاه پاوه می شود و سپس از ریاست ستاد تیپ 27 محمد رسول الله(ص) تا جانشینی و فرماندهی لشکر 27 و فرماندهی سپاه 11 قدر پیش می رود.

*لشکر 27 محمد رسول الله(ص) جزو یگان های عمل کننده مهم جنگ بوده است. از نقش شهید همت در پیروزی های این لشکر بگویید:
اصل نبوغ حاج همت، بعد از اسارت احمد متوسلیان شروع می شود. عملیات رمضان، اولین تجربه شهید همت در فرماندهی لشکر 27 محمد رسول الله(ص) است. این عملیات در منطقه ای سخت و در مقابل ارتش متحول عراق صورت می گیرد. کشورهای غربی و مستشاران آمریکایی، مستقیماً با استقرار در منطقه المنصور، مشاور نظامی صدام در جنگ با ایران شدند و عملیات رمضان در چنین شرایطی رقم خورد.
خط پدافندی سنگین عراق در شرق بصره، با هدف جلوگیری از پیشروی نیروهای ایرانی شکل گرفته و پس از عملیات های طریق القدس، فتح المبین و بیت المقدس، سد زرهی عراق جلوی پیشروی ما را بسته بود. اما یکی از گردان های تیپ 27 فقط در یک شب، نزدیک به 270 تانک "T 72"  را با آر.پی. جی منهدم کردند. این تانک ها، زره فولادی دارند و آر.پی. جی بر آنها کارساز نیست. ولی بچه ها با پیدا کردن نقطه ضعف تانک ها، 270 تانک را در یک شب از بین بردند. این کار به خاطر نبوغ و کارهای تاکتیکی شهید همت بود.

*در عملیات های دیگر مانند والفجر مقدماتی یا خیبر، عملکرد شهید همت چطور بود؟
با وجود شناسایی و شناخت خوب دشمن در برخی عملیات ها، باز هم ستون پنچم و جاسوسان باعث لو رفتن عملیات می شدند. اما شهید همت، چنان تدبیری به کار می گرفت که در نبردهای لو رفته، پیشروی می کرد. شهید همت در عملیات های والفجر 4 و خیبر، آخرین نفری بود که در جزیره مجنون جلوی دشمن را گرفت. چون این جزیره، تنها برگ برنده ما در عملیات خیبر بود که اگر آن را از دست می دادیم، کل عملیات با شکست مواجه می شد. اما شهید همت با هوشیاری و دادن خون خود، جلوی پیشروی دشمن را گرفت و جزیره مجنون را تا آخر جنگ، تثبیت کرد.
 
*بهره گیری از افراد شایسته ای مانند عباس کریمی و محمود شهبازی در کادر لشکر 27، در پیروزی های شهید همت به عنوان فرمانده لشکر تاثیر مستقیم داشت. چون این شهیدان نیز به نوعی هم طراز همت بودند و به ترتیب، جانشینی و فرماندهی لشکر 27 را پس از شهادت دیگری برعهده گرفتند.
لشکر 27 محمد رسول الله(ص) از زمان حاج احمد متوسلیان، کادر خوبی داشت. یعنی تلفیق چند پایگاه سپاه، این تیپ را تشکیل داد. از سویی سپاه مریوان به فرماندهی "احمد متوسلیان"، سپاه پاوه به فرماندهی "محمدابراهیم همت" و از سوی دیگر، سپاه همدان به فرماندهی "محمود شهبازی"، تیپ 27 را تشکیل دادند و استخوان بندی آن از ابتدا قوی بود. بنابراین جز پیروزی، نمی توان انتظار دیگری از این تیپ داشت. امیدوارم که با حمایت های رسانه ملی بتوان گام های موثرتری در معرفی شهید همت برداشت.