شهید رجایی: مربيان امور تربيتي، سربازان انقلاب در آموزش و پرورش هستند

به گزارش ایمنا، نوجوانان و جوانان، نقش مهم و تعيين كننده‏اي در ساختن جامعه دارند. استمرار و بقاي هر جامعه نيز مستلزم انتقال مجموعه باورها، ارزش‏ها، رفتارها، گرايش‏ها، دانش‏ها و مهارت‏ها به نسل‏هاي جديد به وسيله آموزش و پرورش است. همچنين مدرسه، علاوه بر ايفاي نقش انتقال دانش و مهارت فني، به اجتماعي كردن افراد و نيز تطبيق دادن دانش‏ آموزان با هنجارها و نگرش ‏هاي اجتماعي مطلوب و مناسب توجه خاص دارد. 
بر همین اساس در سالهاي نخست پيروزي انقلاب اسلامي، نهاد امور تربيتي با هدف گسترش و تعميق ارزشهاي انقلاب اسلامي در نظام آموزش و پرورش كشور شروع به شكل گيري كرد. شهيدان رجايي و باهنر در دوران تصدي وزارت آموزش و پرورش در سال 1359 شمسي اقدام به تاسيس ستادهاي امور تربيتي در مدارس كردند تا دانش آموزان را به ارزشهاي اسلامي ترغيب كنند و به اخلاق پسنديده شخصيتي، آراسته گردانند. بويژه آنكه شهيد رجايي مربيان امور تربيتي را سربازان انقلاب در آموزش و پرورش ناميد و بنا به گفته شهيد باهنر مربيان زماني با انبيا هم صف و با امام عادل هم رديف هستند كه آموزش را از محتوای تزكيه پر كنند. 
هر ستاد امور تربيتي در مدرسه، از سه عضو تشكيل مي‏شود. مدير مدرسه يا يكي از معاونين، مربي تربيتي مدرسه و يكي از معلمان يا دبيران مومن كه ضمن موفقيت در انجام وظايف آموزشي، به مباني و روش‏هاي تربيتي اسلام آشنا باشد. پاسداري از ارزش‏هاي اسلامي و دستاوردهاي انقلاب، برنامه‏ريزي و ايجاد هماهنگي بين عملكرد عوامل تربيتي، توجه جدي به اهميت نقش معلمان در فعاليت‏هاي تربيتي و توجه به نقش دانش‏آموزان در فعاليت‏هاي تربيتي از جمله اهداف حاكم بر ستادهاي امور تربيتي است. 
همچنين تلاش در جهت اشاعه فرهنگ اسلامي در بين دانش‏آموزان، نظارت بر فعاليت‏هاي آموزشي و پرورشي، نظارت بر برنامه ‏هاي انضباطي و اخلاقي مدرسه و برنامه‏ريزي به منظور استفاده بهينه از انجمن اوليا و مربيان به منظور تقويت و توسعه فعاليت‏هاي پرورشي مدرسه از جمله وظايف ستادهاي امور تربيتي مي‏باشند اين نهاد از بدو شكل گيري تا به امروز مجموعه وسيعي از عملكردها و وظايف متعدد و گوناگوني را بعهده داشته و تحقق امر تربيت را منوط به حضور مربي و فعاليتهاي رسمي غير كلاسي در كنار آموزشهاي كلاسي مي داند. 
انتقال ارزشهاي ديني و فرهنگي انقلاب اسلامي به مدارس از اهداف تشکیل اين نهاد انقلابي پرورشي است 
انتقال ارزشهاي ديني و فرهنگي انقلاب اسلامي به مدارس، تربيت و بازسازي دانش آموزان در فضايي انقلابي و اسلامي، زمينه سازي براي ورود نگرش هاي ديني و ارزشهاي انقلاب اسلامي به نظام آموزش و پرورش و حفظ مدارس از آفات فرهنگي و سياسي، شناخت و پرورش استعدادهاي دانش آموزان در رشد ديني، عقلي، اجتماعي، عاطفي آنان و حفظ ارزشها، اهداف و اصول مشروحه از علل اصلي تشكيل اين نهاد انقلابي پرورشي مي باشند.
بنابراين مهمترين اهداف تشكيل امور تربيتي را حراست از مرزهاي اعتقادي و حفظ دستاوردها و تبيين ارزشهاي انقلاب در مدارس بايد دانست. چرا كه انگيزه هاي انقلابي و اسلامي همراه با شعار مربيان امور تربيتي سربازان انقلابند موجب تاسيس اين نهاد انقلابي شده است؛ اين مجموعه در طي سالهاي شكل گيري خود تلاش گسترده اي را درجهت رفع كاستي ها و پرورش مذهبي و انقلابي دانش آموزان به انجام رسانده است. 
لازم به ذكر است كه ارزيابي فعاليتها نياز به شناختن اهداف و راهبردهاي اجرايي دارد. لذا فعاليتهاي امور تربيتي بايد همراه و هم قدم با نظام پرورشي باشد تا بتواند نسبت به رسالت و نقش خويش و اهداف بنيادي اين نهاد جامعه عمل بپوشاند. 
قابل ذكر است كه طرح امور تربيتي همه اركان آموزش و پرورش رابا محوريت معلمان، كتابهاي درسي، نظام ارزشيابي، خانواده و دانش آموز در برمي گيرد. تربیت بر سراسر نظام هستی حاکم است تربیت به معنای پروردن است و با ایجاد دگرگونی به منظور دستیابی به کیفیت مطلوب، حاصل می شود، و با عینیت بخشیدن به کمالات بالقوه به طور تدریجی به دست می آید. اگر پدیده ای جاندار و قابل رشد را، از صورت و حالت نامطلوب به سمت کیفیت مطلوب یا بهتر، کمال بخشیدیم، می گوییم او را تربیت کرده ایم، و استعدادهای بالقوه آن را، برای کمال فعلیت بخشیده ایم. در فرهنگ اسلامی، تربیت در مورد کل نظام هستی مصداق می یابد و همه چیز در راستای تربیت قرار دارد، در قرآن کریم، حدود 970 مورد از خداوند به عنوان "ربّ" یاد شده است و پروردگاری از غیر خداوند، نفی شده است. 
رب به معنی آفریننده و مدیر پرورنده است. بر اساس آیات قرآن، تربیت بر سراسر نظام هستی حاکم، و همه چیز در حال تربیت پذیری و کمال یابی است و این کار، تنها با اراده خداوند انجام می گیرد. هر موجودی که در حال تربیت است، استعدادهای سابق او به طور مرتب فعلیت یافته، آمادگی های جدید، درنهاد او پدید می آید کمالی در او تحقق یافته و زمینه، برای پذیرش کمال برتر، فراهم می شود. هر موجود تربیت پذیر در حال حرکت به سوی کمال است. 
اگر در نظام تکوین، تنها خداوند مربی است، در نظام تشریع هم باید تنها خداوند، مربی باشد، تا تشریع با تکوین هماهنگ شود و انسان در راستای کمال واقعی خود قرار گیرد. بعثت پیامبران و نزول کتاب های آسمانی، برای ایجاد همین هماهنگی و تربیت انسان هاست. 
در وجود انسان، استعدادهای معنوی فراوانی نهفته است در وجود انسان، دو گونه استعداد و توانایی نهفته است: یکی استعدادهای طبیعی، که بدون دخالت و اراده انسان، رشد و فعلیت می یابد و قانون هدایت عمومی بر آنها حاکم است. دیگری، توانای های معنوی که در پرتو اراده و خواست انسان، فعلیت می یابد و با عینیت یافتن آنها شخصیت حقیقی انسان شکل می گیرد. این استعدادها اصلاح شدنی و همین ها موضوع تربیت است. در وجود انسان، استعدادهای معنوی فراوانی نهفته است و کمال انسان با رشد صحیح آنها تحقق می یابد. هر کسی در رشد استعدادهای معنوی خود دخالت مستقیم دارد؛ یعنی اگر بخواهد، می تواند استعدادهایش را رشد دهد. از آنجا که برای ارزش های معنوی و کمالات انسان، نهایتی تصور نمی شود، هیچ کسی، هر چند از ارزش های والا و بلندی برخوردار باشد، باز هم از تربیت بی نیاز نیست. 
این جهات، سبب شده است که انسان بیش از هر پدیده دیگر اصلاح پذیر و تربیت او ضروری باشد. . تربیت بدون به کارگیری قوانین تربیت، محقق نمی شود وجود قانون ها و روش های تربیتی و دانستن و به کارگیری آنها امری ضروری و حتمی است. تربیت بدون به کارگیری قوانین تربیت، محقق نمی شود و تلاش مربی، بدون آن ثمر نمی بخشد. به کمال رسیدن هر پدیده، قانون و روش خاصی دارد. انسان هم از آن مستثنی نیست و کمال او را باید در قانون و روش مخصوصی جستجو کرد. کسی که عهده دار تربیت انسان است، باید بهترین را به کار گیرد. هدف از تربیت در مورد انسان، فعلیت یافتن کمالات بالقوه اوست. دگرگونی باید در جهت تعالی او صورت گیرد، نخست باید استعدادهای معنوی انسان مورد توجه قرار گیرد، تا با پدیدار شدن آن توانایی ها، انسان، کامل شود و سپس باید تمام ابعاد معنوی او به طور هماهنگ رشد داده شود؛ زیرا کمال انسان با تربیت یک یا چند بعدتحقق نمی یابد. انسان و جامعه کامل هنگامی پدید می آیند، که تمام استعدادهای معنوی و کمالات بالقوه انسانی، به طور هماهنگ پرورده شود. پس هدف از تربیت، پدید آوردن انسان و جامعه کامل و والاست. امام خمینی(ره) مربی بزرگ و معلمی نمونه بود اهمیت تربیت از دیدگاه امام خمینی(ره) همه کسانی که با زندگی حضرت امام(ره) آشنایی دارند بر این نکته واقفند که حضرت امام پیش از آن که سیاستمداری قاطع و انقلابی باشد و پیش از آن که به عنوان مرجعی عام زعامت دین و مرجعیت را معنایی تازه بخشد، مربی بزرگ و معلمی نمونه بود که توانست با دریافتی عمیق از اصول اخلاقی اسلام ومبانی تربیت الهی، هم خویشتن را در میدانِ سختِ مجاهده با نفس وتزکیه دایمی بیازماید و مراحل مختلف آن را در عالی ترین سطوح طی کند و هم به تربیت و تعلیم نسلی همت گمارد که بار اصلی نهضت و انقلاب اسلامی را بر دوش کشیدند. 
در هر حال، از بررسی مجموعه بیانات و نوشته های حضرت امام(ره) در زمینه تعلیم و تربیت می توان به خوبی دریافت که در دیدگاه آن حضرت هرگونه حرکت سیاسی و اجتماعی بدون توجه به تربیت آحاد جامعه انسانی، تلاشی عقیم و بی نتیجه است. همین طور از دیدگاه آن حضرت اساسا علم آموزی، با همه شرافتی که دارد و آموزش رشته های مختلف علوم، حتی علم اخلاق و توحید، اگر توأم با تربیت صحیح و تزکیه نفس نباشد، به عنوان ابزاری در خدمت قدرتمندان به کار گرفته خواهد شد و نتیجه آن، همان رنج و ستم هایی است که امروز در جوامع صنعتی و سرمایه داری مشاهده می شود. و کلام آخر؛ چه پر معناست كلام امام (ره) كه مي فرمايند: "اگر تهذيب در كار نباشد علم توحيد هم به درد نمي خورد."
 /73