"اورکات" برای همیشه تعطیل می‌شود/ راه اندازی اولین شبکه اجتماعی در سال 1997

به گزارش گروه ترجمه سرویس علم و فناوری ایمنا امروزه با گسترش کاربردهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در زندگی روزمره شاهد نسل جديدی از ابزارهای اينترنتی هستيم و به تبع آن نسل جدیدی از روابط اجتماعی را تجربه می‌کنیم. شبکه‌های اجتماعی اينترنتی محلی برای حضور گروه‌های گوناگون و مکانی برای تبادل افکار و اندیشه‌های افراد شده است. جامعه مجازی بستری است براي ايجاد روابطی همچون دوستی، تبادل اندیشه‌ها و به اشتراک گذاشتن عکس و فیلم و مطالب جالب.
در نگاهی کلی و به منظور بررسی تاریخچه شبکه‌های مجازی اجتماعی باید بگوییم که ابتدایی‌ترین شبکه‌های اجتماعی تحت DOS بودند و نیازی به اتصال اينترنت نداشتند ولی کم کم با پیشرفت تکنولوژی شبکه‌های تحت وب که مستقيما با اينترنت در ارتباط است ظهور کرد. گل سرسبد شبکه‌های اجتماعی اولیه BBSها بودند. BBS مخفف عبارت Bulletin Board  است کاربران با استفاده از مودم و اتصال به يک سرور مرکزی و از طريق يک محيط تحت DOS با يکديگر در ارتباط بودند. محدوديت‌های گرافيکی این شبکه‌ها باعث ظهور و گسترش شبکه‌های پیشرفته جدید شد. در ايران BBSهایی چون Peyam، Nabeghe BBS، Isatis BBS از میانه دهه هفتاد تا اوايل دهه هشتاد مورد استفاده بودند. پس از ورود اینترنت شبکه‌های تحت وب بیشتر مورد توجه کاربران قرار گرفت.
نخستين سايت شبکه اجتماعی اينترنتی در سال ۱۹۹۷ راه‌اندازی شد 
در سال ۱۹۹۷ نخستين سايت شبکه اجتماعی اينترنتی به آدرس SixDegrees.com راه‌اندازي شد. اين سايت اجازه ايجاد پروفايل و اضافه کردن دوستان را برای کاربران ايجاد می‌کرد. البته اين سايت پس از سه سال متوقف شد. در سال ۲۰۰۲ شبکه‌های اجتماعی فرنداستر (Friendster)، اورکات (Orkut) و لينکداين (LinkedIn) پا به عرصه گذاشتند. 
در اين ميان Orkut يکی از شبکه‌هايی بود که کاربران زیادی را به خود جذب کرد. کمتر کسی از جوانان سالهای دهه هشتاد در ایران است که با اورکات آشنایی نداشته باشند. اورکات (به انگلیسی: Orkut) وب‌گاهی است که بر پایه شبکه‌های اجتماعی، و اعتماد پیاده‌سازی شده‌است، شما می‌توانید از طریق دوستان خود دوستان جدیدی بیابید و یا در انجمن‌های مورد علاقه عضو شده، انجمن جدیدی بسازید و در آن فعالیت کنید، این سایت را شرکت گوگل پشتیبانی می‌کند و برای اولین بار در تاریخ ۲۲ ژانویه ۲۰۰۴ میلادی شروع به کار کرد.
نام اورکات از نام کارمند شرکت گوگل، اورکوت بویوک‌کوکتن گرفته شده است
نام اورکات از نام کارمند شرکت گوگل، اورکوت بویوک‌کوکتن (به ترکی: Orkut Büyükkökten) از کشور ترکیه گرفته شد است که خودش بنیانگذار این شبکه بزرگ بود. اورکات امکان ساخت یک پروفايل شخصی در شکل تازه‌ به کاربران می‌داد و امکان پيداکردن دوستان و تشکيل حلقه‌های دوستی از دیگر امکانات آن بود. امکان ساخت صفحه خاص هم در اورکات مهیا بود که از طريق آن کاربران می‌توانستند براي موضوع خاصی، در یک صفحه خاص دور يکديگر جمع شوند. 
در اندک زمانی اورکات بین جوانان محبوبیت زیادی پیدا کرد و همه‌گیر شد؛ بیشترین کشورهای استفاده کننده اورکات، به ترتیب سه کشور برزیل (۶۹٪)، ایالات متحدهٔ آمریکا (۱۸٪)، و ایران (۶٪) بودند. 
محیط کار اورکات بدین شکل است:

با ورود فیسبوک کمی بعد از پیدایش اورکات، دنياي مجازی شکل جديدی به خود گرفت. فيس‌‌بوک در عين حفظ ويژگی‌های کاربردی قبلي، امکانات چشمگير و جذاب دیگری هم اضافه کرد. امکاناتی مانند تشکيل حلقه دوستان به شيوه‌های جديد و تعريف سطوح دسترسي به اين حلقه‌ها، به‌روز بودن، استفاده از برنامه‌های کاربرديی (اپليکيشن‌ها)، ارتباط مستقيم با گوشي‌های هوشمند، امکانات فراوان برای به اشتراک‌گذاری و نظر‌دادن و ده‌ها ويژگی کاربردي ديگر فيس‌‌بوک را از بقیه شبکه‌های اجتماعی متمایز کرد. پس از فيسبوک، Yahoo۳۶۰، +Googleو امثال آن، سعی در ادامه کار فیسبوک داشتند اما به موفقیت فیسبوک نرسیدند. این محبوبیت فیس‌بوک سبب شد جایگزینی برای شبکه‌های قبلی شود و روز به روز در میان جوانان فراگیرتر شود. در حال حاضر بعد از رشد شبکه‌های جدیدی همچون فیسبوک، یوتیوب، گوگل پلاس و بلاگر و محبوبیت زیاد آن‌ها در میان جوانان آمار استفاده از اورکات رو به افول گذاشت. اما اولین بار این اورکات بود که کاربران اینترنت را با پدیده جدیدی به نام شبکه های اجتماعی روبرو کرد.
اورکات این روزها در بسیاری از نقاط جهان دیگر استفاده نمی‌شود
اگر چه اورکات این روزها در بسیاری از نقاط جهان دیگر استفاده نمی‌شود اما این شبکه اجتماعی کماکان در برزیل و هند محبوبیت فراوانی دارد. حال شرکت گوگل اعلام کرده است که اورکات تعطیل می‌شود. گوگل در ایمیلی که به کاربران اورکات فرستاده بدانها گفته است که کاربران اورکات تا ۳۰ سپتامبر(۸ مهرماه) فرصت دارند از این سایت استفاده کنند و برای انتقال داده‌ها و اطلاعات خود در آن می‌توانند از ابزار Google Takeout این شرکت بهره ببرند. همچنین از این پس ایجاد حساب‌های کاربری جدید در اورکات ممکن نخواهد بود. گوگل افزوده که آرشیو پست‌های عمومی اورکات را ذخیره کرده و این اطلاعات کماکان در صورت استفاده از جستجوگر گوگل قابل مشاهده خواهند بود. کاربرانی که نمی‌خواهند این اطلاعات در جستجوگر گوگل مشاهده شود می‌توانند آنها را از حساب کاربری خود پاک کنند.
وقتی اورکات به بن بست می رسد
شرکتی که ۱۰ سال با شکوه از ارائه خدماتش می‌گذرد اکنون به بن بست رسیده، در نظررسنجی‌ها و آمار مختلف مشخص شده است که آمار استفاده کنندگان از اورکات اختلاف فاحشی با دیگر شبکه‌های اجتماعی همچون فیسبوک دارد. امروزه در اغلب کشورها بر اساس آمار منتشر شده، اورکات چندان طرفداری ندارد. این را اعداد و ارقام بازدیدکنندگان نشان می‌دهد. اینها باعث شده که گوگل به فکر تعطیلی اورکات بیوفتد، گوگل اعلام کرده است با این کار تمرکز بیشتری بر بقیه شبکه‌های خود مثل گوگل پلاس خواهد داشت و این شبکه‌ها را گسترده‌تر خواهد کرد.
آمار میزان بازدید کاربران از شبکه‌های مختلف بشرح زیر است:
 
در بررسی‌هایی میزان محبوبیت شبکه‌های اجتماعی مختلف در کشورهای مختلف محاسبه و مقایسه شد. آمار کلی بشرح زیر است:
Facebook در کشورهای ترکیه و ونزوئلا از محبوبیت بیشتری دارد.
Twitter در کشورهای ونزوئلا و برزیل از محبوبیت بیشتری دارد.
LinkedIn در کشورهای هلند و هند از محبوبیت بیشتری دارد.
Google+ در کشورهای تایوان و هنگ‌کنگ از محبوبیت بیشتری دارد.
Tumblr در کشورهای فیلیپین و برزیل از محبوبیت بیشتری دارد.
FourSquare در کشورهای اندونزی و مالزی از محبوبیت بیشتری دارد.
MySpace در کشورهای پورتوریکو و میانمار(برمه) از محبوبیت بیشتری دارد.
LiveJournal در کشورهای سنگاپور و روسیه از محبوبیت بیشتری دارد.
Hi۵ در کشورهای تایلند و رومانی از محبوبیت بیشتری دارد.
Bebo در کشورهای ایرلند و نیوزیلند از محبوبیت بیشتری دارد.
و Orkut در کشورهای برزیل و پاراگوئه (که البته برزیل از لحاظ آماری اختلاف بسیار زیادی با کشورهای بعد از خود دارد) از محبوبیت بیشتری برخوردار است.
گزارش/ آیدا علی اکبری