به گزارش ایمنا خانه تکانی و توجه ویژه به خانه و پاکیزگی آن این روزها یکی از دغدغه های تمام خانواده ها شده است به گونهای که بیشترین زمان خود را برای انجام این کار اختصاص میدهند اما بی توحهی به برخی مسائل ایمنی و بهداشتی در انجام خانه تکانی موجب به مخاطره افتادن سلامت آنها میشود که از آن جمله میتوان به اگزمای پوستی اشاره کرد، به همین منظور گفتگویی ترتیب دادیم با خدیجه باقری، کارشناس مرکز بهداشت شماره ۲ که در زیر میخوانید.
از علل ایجاد اگزمای دست چیست؟
یكی از شایعترین بیماریهای زنان، اگزمای (درماتیت) دست است و به جرأت میتوان گفت كمتر خانمی است كه مبتلا به این عارضه نباشد، این بیماری در اثر تماس پوست با برخی مواد رخ میدهد كه در این حالت به آن "اگزمای تماسی دست" اطلاق میشود.
این اگزما به دو دسته اگزمای تماسی دست از نوه حساسیتی و اگزمای دست از نوع تحریکی دستهبندی میشود.
*اگزمای تماسی دست ازنوع آلرژیك حساسیتی، در این حالت، پوست نسبت به مواد خاصی حساسیت دارد. تماس با این مواد موجب ظهور سلولهای مخصوصی در پوست میشود. این سلولها، یك سری ملكولهای تحریك كننده بافتی ترشح میكنند و به دنبال آن قرمزی، خارش و پوستهریزی ظاهر میشود. بیمار پوستش را میخاراند و با این كار عفونت هم به اگزما اضافه میشود و در نهایت پوست دست، خشك، خشن، ضخیم (مثل چرم) و دارای پوسته و تركهای دردناك میشود. تخمین زده شده دو درصد افراد جامعه دارای این نوع اگزمای تماسی هستند.
چه موادی در ایجاد حساسیت پوستی دخیل هستند؟
به طور كلی هر مادهای میتواند موجب بروز حساسیت تماسی در دست شود، اما شایعتر از همه، برخی فلزات مانند نیكل و كروم، مواد آرایشی، برخی از گیاهان مثل پیچك سمی، مواد پلاستیكی و گاهی داروهای موضعی مثل كرم نئومایسین است.
نیكل و كروم در پوشش بسیاری از وسایل فلزی روزمره مانند جواهرات بدلی، زیورآلات، ساعت، وسایل آشپزخانه و تعداد بیشماری لوازم دیگر وجود دارد که به علت فراوانی این مواد در محیط زندگی، اجتناب از آنها بسیار مشكل و در حقیقت غیر ممكن است.
به این دلیل در تشخیص این نوع اگزمای تماسی دست، باید نهایت احتیاط از جانب پزشك به عمل آید و تشخیص با آزمایشهای دقیق آزمایشگاهی (در حد امكان) تأیید شود، زیرا این تشخیص دردسرهای زیادی را برای بیمار به وجود میآورد و استرسهای فراوانی را به او وارد میكند، به هر حال مهمترین قسمت درمان، پرهیز (تا حد امكان كامل) از ماده حساسیتزاست و اگر این مورد خود رعایت شود، نه تنها نیاز به درمان دارویی بسیار كاهش مییابد، بلكه گاهی بدون درمان دارویی هم فرد خود به خود بهبود مییابد.
علاوه بر این در اگزمای تماسی دست از نوع تحریكی؛ ماده مسوول موجب تحریك، آزار پوست، ایجاد اختلال و تخریب در ساختمان پوست میشود.
این نوع، شایعترین علت اگزمای دست خانمها را تشكیل می دهد. موادی كه بیشتر مسوول بروز این حالت هستند، عبارتند از شویندهها و دترژانتها (مثل وایتكس و غیره)، مواد آرایشی، فرآوردههای نفتی، سیمان، اسیدها و مواد قلیایی.
هر فرد به مدت طولانی و زیاد با آب و مواد پاك كننده سر و كار داشته باشد، خواه ناخواه مبتلا به این عارضه میشود، بنابراین بروز آن در آشپزها، خانمهای خانهدار، مادرانی كه بچه كوچك دارند (به دلیل تعویض كهنه بچه) و مشاغل خدماتی دور از انتظار نیست، مگر این كه مراقبت و محافظت دقیق و مرتب از پوست به عمل آید. در اینجا هم اصل كلی درمان، پرهیز از تماس مستقیم با مواد تحریك كننده است.
ممکن است به توصیههای كلی در این رابطه اشاره کنید؟
سعی كنید در طول روز حداكثر سه بار دستهایتان به طور مستقیم با آب و صابون تماس داشته باش، . انجام این كار در ابتدا مشكل است(به خصوص برای خانمهای ایرانی كه تا حدی وسواس شستن دارند)، اما با كمی تمرین و ظرف مدت كوتاهی این مسئله جا میافتد؛ به طور مثال میتوانید کاری كنید كه تنها هنگام وضو گرفتن، دست با آب تماس مستقیم داشته باشد و بدانید که آب ولرم بهتر است.
از آنجایی كه پوست افراد اگزمایی، معمولاً خشك است، استفاده مرتب از کرم بسیار مناسب بوده و توصیه میشود، در مورد نوع و مارك کرم مصرفی با متخصص کرم پوست مشورت كنید و هیچگاه سرخود آن را از داروخانه نخرید.
آیا ارتباطی بین مصرف موادغذایی و اگزمای دست وجود دارد؟
ارتباط مصرف مواد غذایی مختلف با اگزمای تماسی دست مشخص نیست، اگر تصور میكنید رابطهای بین بیماری شما و ماده غذایی خاصی وجود دارد، بهتر است حداقل برای سه ماه آن ماده غذایی خاص را از رژیم خود حذف و نتیجه را بررسی كنید، البته گفتنی است كه گاهی تماس دست با آن ماده غذایی هنگام خوردن، موجب بروز اگزما میشود، یعنی ورود آنها به دستگاه گوارشی نقشی در ایجاد بیماری ندارد، برخورداری از آرامش فكری و پرهیز از استرس در تمام مراحل زندگی و برای فردی (بیمار یا سالم ) بسیار مفید است. از مصرف بیش از اندازه مواد آرایشی، عطریات، اسپریهای خوشبوكننده و سیگار پرهیز كنید.
در مورد دستکش و چگونگی استفاده از آن بگویید؟
دستكش، پوشش محافظتی است كه پوست گرانبهای دست شما را از گزند مواد آسیب رسان خارجی حفظ میكند. دیده شده است كه خانمهای خانهدار برای وسایل آشپزخانه و منزل، كاور (پوشش پلاستیكی) تهیه كرده و آنها را با دقت میپوشانند، ولی در مورد پوست ارزشمند خود كه هدیه خداوند است و جانشینی ندارد، اهمال میكنند و بهانه میگیرند كه با دستكش نمیتوان كارهای منزل را انجام داد یا ظرفها خوب تمیز نمیشوند، این بهانهها حتی اگر صحیح هم باشند، هیچ فایدهای به حال فرد ندارد. اگر دستكش به طور منظم و مرتب استفاده نشود، دیر یا زود پوست خراب میشود و هیچ وقت به حال اول (حتی با درمان) باز نمیگردد.
صابون مورد مصرف باید ملایم، خنثی یا چرب باشد. یك اشتباه رایج این است كه فرد تصور میكند چون صابون را پزشك تجویز كرده است، بنابراین باید در هر بار شستن دست، صابون هم استفاده شود. این فكر بسیار نادرست است، زیرا حتی در مورد صابون طبی هم هر چقدر كمتر دست با آن تماس داشته باشد بهتر است و تنها زمانیکه صابون لازم است باید از آن استفاده شود.
/۵
از علل ایجاد اگزمای دست چیست؟
یكی از شایعترین بیماریهای زنان، اگزمای (درماتیت) دست است و به جرأت میتوان گفت كمتر خانمی است كه مبتلا به این عارضه نباشد، این بیماری در اثر تماس پوست با برخی مواد رخ میدهد كه در این حالت به آن "اگزمای تماسی دست" اطلاق میشود.
این اگزما به دو دسته اگزمای تماسی دست از نوه حساسیتی و اگزمای دست از نوع تحریکی دستهبندی میشود.
*اگزمای تماسی دست ازنوع آلرژیك حساسیتی، در این حالت، پوست نسبت به مواد خاصی حساسیت دارد. تماس با این مواد موجب ظهور سلولهای مخصوصی در پوست میشود. این سلولها، یك سری ملكولهای تحریك كننده بافتی ترشح میكنند و به دنبال آن قرمزی، خارش و پوستهریزی ظاهر میشود. بیمار پوستش را میخاراند و با این كار عفونت هم به اگزما اضافه میشود و در نهایت پوست دست، خشك، خشن، ضخیم (مثل چرم) و دارای پوسته و تركهای دردناك میشود. تخمین زده شده دو درصد افراد جامعه دارای این نوع اگزمای تماسی هستند.
چه موادی در ایجاد حساسیت پوستی دخیل هستند؟
به طور كلی هر مادهای میتواند موجب بروز حساسیت تماسی در دست شود، اما شایعتر از همه، برخی فلزات مانند نیكل و كروم، مواد آرایشی، برخی از گیاهان مثل پیچك سمی، مواد پلاستیكی و گاهی داروهای موضعی مثل كرم نئومایسین است.
نیكل و كروم در پوشش بسیاری از وسایل فلزی روزمره مانند جواهرات بدلی، زیورآلات، ساعت، وسایل آشپزخانه و تعداد بیشماری لوازم دیگر وجود دارد که به علت فراوانی این مواد در محیط زندگی، اجتناب از آنها بسیار مشكل و در حقیقت غیر ممكن است.
به این دلیل در تشخیص این نوع اگزمای تماسی دست، باید نهایت احتیاط از جانب پزشك به عمل آید و تشخیص با آزمایشهای دقیق آزمایشگاهی (در حد امكان) تأیید شود، زیرا این تشخیص دردسرهای زیادی را برای بیمار به وجود میآورد و استرسهای فراوانی را به او وارد میكند، به هر حال مهمترین قسمت درمان، پرهیز (تا حد امكان كامل) از ماده حساسیتزاست و اگر این مورد خود رعایت شود، نه تنها نیاز به درمان دارویی بسیار كاهش مییابد، بلكه گاهی بدون درمان دارویی هم فرد خود به خود بهبود مییابد.
علاوه بر این در اگزمای تماسی دست از نوع تحریكی؛ ماده مسوول موجب تحریك، آزار پوست، ایجاد اختلال و تخریب در ساختمان پوست میشود.
این نوع، شایعترین علت اگزمای دست خانمها را تشكیل می دهد. موادی كه بیشتر مسوول بروز این حالت هستند، عبارتند از شویندهها و دترژانتها (مثل وایتكس و غیره)، مواد آرایشی، فرآوردههای نفتی، سیمان، اسیدها و مواد قلیایی.
هر فرد به مدت طولانی و زیاد با آب و مواد پاك كننده سر و كار داشته باشد، خواه ناخواه مبتلا به این عارضه میشود، بنابراین بروز آن در آشپزها، خانمهای خانهدار، مادرانی كه بچه كوچك دارند (به دلیل تعویض كهنه بچه) و مشاغل خدماتی دور از انتظار نیست، مگر این كه مراقبت و محافظت دقیق و مرتب از پوست به عمل آید. در اینجا هم اصل كلی درمان، پرهیز از تماس مستقیم با مواد تحریك كننده است.
ممکن است به توصیههای كلی در این رابطه اشاره کنید؟
سعی كنید در طول روز حداكثر سه بار دستهایتان به طور مستقیم با آب و صابون تماس داشته باش، . انجام این كار در ابتدا مشكل است(به خصوص برای خانمهای ایرانی كه تا حدی وسواس شستن دارند)، اما با كمی تمرین و ظرف مدت كوتاهی این مسئله جا میافتد؛ به طور مثال میتوانید کاری كنید كه تنها هنگام وضو گرفتن، دست با آب تماس مستقیم داشته باشد و بدانید که آب ولرم بهتر است.
از آنجایی كه پوست افراد اگزمایی، معمولاً خشك است، استفاده مرتب از کرم بسیار مناسب بوده و توصیه میشود، در مورد نوع و مارك کرم مصرفی با متخصص کرم پوست مشورت كنید و هیچگاه سرخود آن را از داروخانه نخرید.
آیا ارتباطی بین مصرف موادغذایی و اگزمای دست وجود دارد؟
ارتباط مصرف مواد غذایی مختلف با اگزمای تماسی دست مشخص نیست، اگر تصور میكنید رابطهای بین بیماری شما و ماده غذایی خاصی وجود دارد، بهتر است حداقل برای سه ماه آن ماده غذایی خاص را از رژیم خود حذف و نتیجه را بررسی كنید، البته گفتنی است كه گاهی تماس دست با آن ماده غذایی هنگام خوردن، موجب بروز اگزما میشود، یعنی ورود آنها به دستگاه گوارشی نقشی در ایجاد بیماری ندارد، برخورداری از آرامش فكری و پرهیز از استرس در تمام مراحل زندگی و برای فردی (بیمار یا سالم ) بسیار مفید است. از مصرف بیش از اندازه مواد آرایشی، عطریات، اسپریهای خوشبوكننده و سیگار پرهیز كنید.
در مورد دستکش و چگونگی استفاده از آن بگویید؟
دستكش، پوشش محافظتی است كه پوست گرانبهای دست شما را از گزند مواد آسیب رسان خارجی حفظ میكند. دیده شده است كه خانمهای خانهدار برای وسایل آشپزخانه و منزل، كاور (پوشش پلاستیكی) تهیه كرده و آنها را با دقت میپوشانند، ولی در مورد پوست ارزشمند خود كه هدیه خداوند است و جانشینی ندارد، اهمال میكنند و بهانه میگیرند كه با دستكش نمیتوان كارهای منزل را انجام داد یا ظرفها خوب تمیز نمیشوند، این بهانهها حتی اگر صحیح هم باشند، هیچ فایدهای به حال فرد ندارد. اگر دستكش به طور منظم و مرتب استفاده نشود، دیر یا زود پوست خراب میشود و هیچ وقت به حال اول (حتی با درمان) باز نمیگردد.
صابون مورد مصرف باید ملایم، خنثی یا چرب باشد. یك اشتباه رایج این است كه فرد تصور میكند چون صابون را پزشك تجویز كرده است، بنابراین باید در هر بار شستن دست، صابون هم استفاده شود. این فكر بسیار نادرست است، زیرا حتی در مورد صابون طبی هم هر چقدر كمتر دست با آن تماس داشته باشد بهتر است و تنها زمانیکه صابون لازم است باید از آن استفاده شود.
/۵
نظر شما