دکتر محمد فضیلتی رئیس دانشگاه پیام نور که از معدود روسای دانشگاهی استانی است که جایگاهش پس از سرکارآمدن دولت جدید دستخوش تغییر نشده است برای بحث و بررسی راجع موضوعات پیرامون دانشگاه تحت سرپرستی اش میهمان خبرگزاری ایمنا بود.
مشروح این نشست دو ساعته را که با حضور سر وقت و به موقع وی همراه بود،را بخوانید.
آقای دکتر تا به حال مختصات آماری فعالیت های دانشگاه پیام نور استان ارائه نشده است، به نظر می رسد بهتر است ابتدا به این موضوع بپردازید.
دانشگاه پیام نور استان اصفهان با داشتن ۴۴ واحد و مرکز یک دانشگاه پراکنده است. از بین این ۴۴ واحد و مرکز دانشگاه پیام نور استان، دارای ۱۸ مرکزدانشگاهی است و مابقی ۲۶ واحد این دانشگاه را تشکیل می دهند که مساحت جغرافیایی آن همه سطح استان اصفهان از خور و بیابانک تا فریدونشهر و از آران و بیدگل تا اردستان را پوشش می دهد.
جذب دانشجویان در این دانشگاه آمار بالایی از کل دانشجویان استان را شامل می شود؟
دانشگاه پیام نور استان اصفهان جمعا دارای۹۰ هزار دانشجو است که از این میزان ۵ هزار دانشجوی کارشناسی ارشد در ۴۴ رشته مشغول به تحصیل هستند. که در مجموع ۱۰ درصد دانشجویان استان اصفهان و ۳ درصد دانشجویان کل کشور را شامل می شود. در مجموع کشور نیز این دانشگاه دارای ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار دانشجو و ۵۵۵ واحد و مرکز دانشگاهی در سراسر کشور است.
دلیل بالا بودن این آمار با وجود ایرادهایی که به این دانشگاه می گیرند را چگونه ارزیابی می کنید؟
شاید ۱۸۰ کد-رشته محل که تنوع بسیار بالایی را برای انتخاب دانشجویان فراهم می کند دلیل اصلی جذب دانشجو در این دانشگاه باشد. باید توجه داشت که در پیام نور جای کار و رشد بسیاری وجود دارد، درست است که دانشجو در رتبه ی پایین وارد دانشگاه پیام نور می شود ولی خروجی های نهایی قوی است.
یعنی برخلاف نظر برخی کارشناسان تراز علمی و پژوهشی دانشگاه پیام نور را در سطح بالایی است؟
بله، دانشگاه پیام نور دانشگاهی پژوهش محور، فرهنگ محور وفعالیت محور است تا در این فرایند دانشجو بتواند توانایی خود را به طور کامل در معرض آزمایش قرار دهد.در پیام نور منابع درسی، نحوه امتحانات و هم نحوه تدریس اساتید متفاوت است. ما در این دانشگاه چهار روش تدریس حضوری، نیمه حضوری، فراخوانی و روش الکترونیک را اجرا می کنیم که هر کدام وضعیت و ویژگی های خاص خود را دارد. ولی هر کدام از این روش ها که به عنوان شیوه تدریس در دستور کار استاد قرار گیرد، دانشجو باید تلاش خاص خود را انجام دهد.
منابع آزمون و البته امتحانات پیام نوری ها از الگوی خاصی پیروی می کند؟
منابع درسی نیز در همه ی رده ها و مقاطع تحصیلی غنی و مشخص است. دانشجوی پیام نوری در هر درس ۶ نمره نیم ترم و ۱۴ نمره پایان ترم دارد و در پایان ترم هم یا به صورتpaper و یاpaper less آزمون می دهد. که در شیوه ی paper less تحت نظارت سیستم مانیتورینگ و به وسیله ی یک نرم افزار خاص همه دانشجویان یک رشته خاص در کل ایران به ۳۰ سوال یکسان پاسخ می دهند و در همان لحظه پایان آزمون نمره خود را دریافت می کنند.
یعنی قویا به سطح کیفی بالای این دانشگاه اعتقاد دارید؟
بله، یکی از دلایل کیفیت میزان قبولی کارشناسی ارشد دانشجویان پیام نور است که گاهی ۲ تا ۱.۵ برابر دانشگاه های همتراز است. به دلیل ویژگی های خاص دانشگاه پیام نور دانشجوی مشغول به تحصیل شرایط مناسبی در این دانشگاه دارد. البته در زمینه فناوری نیز اکثر پایان نامه های دانشجویان ارشد نیز به سمت فناوری است. انجمن های علمی دوره کارشناسی نیز بسیار فعال هستند ویک فضای علمی و فناوری در کنار سایر بخش ها را تشکیل داده اند.
فکر نمی کنید که امتحانات تستی و هماهنگ مانع رشد کیفی آموزش دانشجویان بشود؟
نه، در بحث های آموزشی در شرایط خوبی هستیم. در این بحث موضوع امتحانات حائز اهمیت است. اینکه در این روش هیچگونه دخالت استاد یا اشتباهی مطرح نیست و دانشجو بدون تلاش کافی نمی تواند نمره قبولی بگیرد. من در دانشگاه صنعتی اصفهان نیز مسئولیت داشته ام اما به نظرم معدل ۱۴ در دانشگاه پیام نور همتراز معدل ۱۷ یا ۱۸ دانشگاهی دیگر است.
یعنی کتب کمک درسی و آزمون های تستی زمینه ساز کاهش عمق مفهومی دانشجویان نشده است؟
بحث کتب کمک درسی در اختیار دانشگاه استان نیست و از طریق معاونت آموزشی تهران پیگیری می شود. اما مساله اساسی این است که دانشجویان امروز دیگر انگیزه لازم برای درس خواندن جدی را ندارند و پیگیر متون اصلی نمی شوند. که این منجر به عدم رشد کیفی دانشجو می شود که البته به خودش ضربه می زند چرا که امروز فارغ التحصیل دانشگاه باید بتواند فناوری و تولید تجاری داشته باشد.
در مورد امتحانات نیز برای ۱ میلیون ۲۰۰ هزار دانشجو هزینه و وقت بسیاری با برگزاری آزمون های مجازی صرفه جویی می شود و البته این فرآیند آزمون تستی با گام های امتحانی دیگری تلفیق می شود و البته در دروس فنی و مهندسی حجم کمتری از سوالات را در بر می گیرد.
دلیل اصلی شکل گیری پیام نور چه بود و قرار است کدام نیازهای جامعه ما را پوشش دهد؟
شعار آموزش عالی همه جا، همه وقت، برای همه محور اصلی برای فعالیت های این دانشگاه است. علت گسترش جغرافیایی دانشگاه پیام نور نیز به خاطر کاهش بسیاری از چالش های ناشی از تغییر محل زندگی دانشجو از شهری به شهر دیگر برای کسب تحصیلات دانشگاهی بوده است. امروز در مراکز و واحد های دانشگاه پیام نور ۸۵تا۹۰ درصد دانشجویان مقیم همان منطقه هستند که این یکی از مهمترین نکاتی است که باید در آموزش عالی بدان توجه داشت.
در استان اصفهان چگونه این سیاست های دانشگاه پیام نور را اجرایی کرده اید؟
سعی کرده ایم کلیه رشته های تحصیلی مورد نیاز منطقه را در این دانشگاه ایجاد کنیم. در مورد آمایش منطقه ای رشته ها هم کار بسیاری شده و رشته هایی که مورد نیاز دانشجو و منطقه نبوده است را از دستور کار خارج کرده ایم. به همین خاطر است که مردم هر منطقه نیز به این دانشگاه کمک می کنند و خیرین هر منطقه نیز دستشان در دست پیام نور منطقه است و این سیاست هایی است که از سال ۸۲ و ۳ در این دانشگاه آغاز شده و همچنان سرحال و زنده و بدور از روزمرگی در حال پیگیری است.
با این وجود نباید برخی مشکلات مالی گریبانگیر پیام نور باشد؟
دانشگاه پیام نور اگر چه دولتی و وابسته به وزارت علوم است، اما دست در دست مردم و خیرین منطقه دارد و علاوه بر آن از طریق شهریه دانشجویان نیز بخشی از هزینه ها پرداخت می شود. و این در حالی است که شهریه این دانشگاه ۳/۱ شهریه دانشگاه های همتراز است و این ثابت می کند که دانشگاه پیام نور یک دانشگاه مردمی است.
خوب از شرایط تحصیلات تکمیلی بگویید، قرار نیست پیام نور در این حوزه جدی تر وارد شود؟
خوشبختانه در حال حاضر ما در دانشگاه پیام نور استان سه رشته دکتری داریم که دو رشته آن اخیرا به تصویب رسیده است. دانشگاه پیام نور برای دانشجویان کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی و کارشناسی ارشد بیوشیمی شرایطی را فراهم کرد که در رشته دکتری بیوشیمی به فعالیت ادامه دهند، چرا که این رشته در زمینه فناوری و تولید محصولات دارویی و بسیاری از مواد شیمیایی مورد نیاز مطرح است.
پس دو رشته تازه تاسیس دکتری هم در این دانشگاه دارید؟
دو رشته دیگر مقطع دکتری نیز که تازه اضافه کرده ایم رشته دکتری شیمی تجزیه و دکتری علوم قران و حدیث است و البته هشت رشته دکتری دیگر نیز در این مقطع در دست اقدام است و خوشبختانه به خاطر نگرش دکتر فراهانی ریاست جدید دانشگاه پیام نور و رویکرد وزارت علوم که بر بحث کیفی سازی پیام نور تاکید دارند، به زودی مجوز های لازم را برای راه اندازی این رشته ها دریافت خواهیم کرد.
به کیفی سازی اشاره کردید، چقدر فعالیت های پیام نور حول محور کیفیت برنامه ریزی می شود؟
ببینید در این بحث همسو با رئیس جدید دانشگاه و نگرش وزارت علوم ما نیز در این سال ها هیچ گونه افزایش واحدی و مرکزی نداشته ایم و سعی کرده ایم در پی کیفی سازی استاد، دانشجو ، منابع و کتب درسی این دانشگاه تلاش کنیم. در حال حاضر ما نسبت استاد به دانشجو را از ۱ به ۳۵۰، به نسبت ۱ به ۲۵۰ رسانده ایم و تلاش کردیم تعداد حق التدریس ها را کم و تعداد اعضا هیات علمی را در این دانشگاه افزایش دهیم.
در زمینه های دانشجویی چگونه این شرایط مهیا شده است؟
فضاهای آموزشی و زیر ساخت های لازم فعالیت های پژوهشی دانشجویان نیز افزایش چشمگیری یافته و با مقایسه با سال های گذشته می توان این رشد را بیشتر درک کرد. به علاوه که فعالیت حدود ۲۰۰ انجمن علمی به دلیل تنوع رشته ها و فعالیت دانشجویان در مسابقات فناوری و فن بازارها باعث شده که پیام نور استان همواره در این حوزه ها حرف برای گفتن داشته باشد. برگزاری چهار همایش ملی در سال جاری و حجم ارائه مقالات ISIو ISC نیز از دیگر مزیت های علمی و فناوری این دانشگاه است.
در زمینه اقتصاد دانش بنیان و حضور فعال در این عرصه نیز در دانشگاه پیام نور فضای مناسبی برای فعالیت وجود دارد؟
در تلاش هستیم مجوز نهایی پژوهشکده فناوری در حوزه علوم و فناوری های نوین که چیزی شبیه به مراکز رشد و پژوهشگاه های دانش بنیان سایر دانشگاه ها است را از وزارت علوم اخذ نماییم. راه اندازی این مرکز و تواهم نامه هایی که ما با مراکز کشوری و استانی در این زمینه امضا کرده ایم منجر به این می شود که تعامل و به روز کردن علمی دانشجویان را همراه با اجرای طرح های پژوهشی و علمی داشته باشیم. که این هم برای ارتقای علمی پیام نور مفید خواهد بود و هم زمینه ساز سوق دادن موضوعات تحقیقات دانشجویی به سمت فناوری طبق فرمایشات رهبری و نظر رییس جمهور، خواهد شد.
خوب کمی هم به چالش های موجود بپردازیم. چه زمانی این تفاوت رویکرد دانشگاه ها و تبعیض تفاوت میزان سخت گیری های علمی برطرف می شود؟
خوشبختانه مسئولین و مراجع ذی صلاح تا حدی متوجه این موضوع شده اند. ما نیز در پیام نور در سال های اخیر به دنبال کیفی سازی بوده ایم اما در این مسیر بعضا مورد حسادت و کینه افراد بوده ایم. و البته همچنان معتقد هستم دانشجویان پیام نوری نمرات واقعی خودشان را می گیرند و ارزش معدلشان بیشتر است.
چقدر با رئیس جدید پیام نور و وزارت علوم دولت یازدهم تفاوت دیدگاه دارید؟ اینها به شدت بر کیفی سازی پیام نور تاکید دارند.
تفاوت چندانی به نظر نمی رسد چون ما نیز از ابتدای حضور بر بحث کیفی سازی تمرکز داشته ایم و این موضوعی بود که در سیاست های دکتر زیاری نیز مورد پیگیری بود اما مساله کیفی سازی ابتدا در بحث اساتید آغاز شد. بعد از آن فعالیت سیستم های الکترونیک در دستور کار قرار گرفت به علاوه اینکه هیچ واحد و مرکز جدیدی نیز به آنچه که موجود داشتیم اضافه نشد. در گام بعدی نیز منابع و محتوای غنی تولید و تلاش شد تا شیوه های آموزشی نوین در این دانشگاه راه اندازی شود که ما نیز مطابق این رویکردها حرکت داشته ایم.
یعنی تفاوتی بین نظرات ریاست قبلی و جدید و البته تفاوتی بین دیدگاه های وزارت علوم با نظرات مدیریتی شما وجود ندارد؟
نه، چرا که در رویکرد های قبلی و چه از نظر دکتر فرجی دانا و دکتر فراهانی این بحث های مطرح شده وجود دارد. مدیریت جدید به بحث ارتقا و کیفی سازی دانشگاه و حرکت به سمت الکترونیکی کردن آموزش توجه دارند. و این موضوعی است که وزیر علوم در حکم ریاست دانشگاه پیام نور به آن اشاره دارد که سیاست های پیام نور موکدا دنبال شود.
به نظر شما رئیس جدید پیام نور چقدر موفق خواهد بود؟
نگرش دکتر فراهانی و تعامل خوب ایشان در زمینه ارتقا و ارزشیابی اساتید و کیفی سازی و تجمیع واحد ها موثر خواهد بود. البته تایید رشته های دکتری در زمان حضور ایشان نشان از نگرش مثبت دکتر فراهانی نسبت به توسعه تحصیلات تکمیلی دارد.
اینطور به نظر می رسد که با هیچ مرجعی تفاوت نظر ندارید؟
تغییر خاصی در رویکردها ایجاد نشده و ما نیز پیگیر کیفی سازی هستیم.
پس آقای فضیلتی در دولت جدید رئیس دانشگاه پیام نور استان باقی می ماند؟
بله، من عضو پیام نور هستم و در این مدت نیز چالش، آسیب و درگیری خاصی نداشته ایم که مخالفین بتوانند حول محور آن مانور بدهند. ما محکم و قرص به حرکت خود ادامه می دهیم. البته عده ای در جریان این تغییرات مدیریتی کشور در تلاش بودند با تخریب این تغییر را اجرایی کنند اما موفق نشدند. چرا که در استان و کشور نگاه همه به پیام نور یک نگاه مثبت است. این تخریبها طبیعی است اما ما با همه مجموعه ها تعامل خوبی داریم و در همه بخشها به روز هستیم و متوقف نشده ایم. البته روزی از همان دری که آمده ایم خواهیم رفت و هیچ کدام از ما در این دنیا همیشگی نیستیم.
پس تعامل تان با مجموعه جدید دانشگاه پیام نور قوی و نزدیک است؟
فقط در مدیریت جدید ما چندین مجوز ۲-۳ میلیاردی گرفته ایم چراکه نگرش تهران نسبت به مجموعه ما نگرش مثبتی است. به علاوه که به عنوان عضو شورای روسای پیام نور کشور نیز انتخاب شده ام. تکرار می کنم که نیامده ام که همیشه بمانم اما به طور جدی اجازه هتک حرمت و جایگاه مسئولیت و تهاجم و تحقیر مسئولین زیر مجموعه خود را به هیچ فردی نمی دهم اما از خودم در برابر تخریب ها دفاعی نخواهم کرد. البته از این موضوع هم نمی توان گذشت که در مجموعه ما نیز ضعف هایی وجود دارد و ما نیز به خودمان نقدهایی داریم.
ماندن تان تقریبا قطعی است؟
ما همه توانمدی ها را به کار گرفته ایم و تعامل و همکاری خوبی با نهاد های اداری استان، مجمع نمایندگان و امام جمعه محترم و روحانیون استان داریم. اما نهایتا هر وقت سلاح و مصلحت باشد به راحتی خواهم رفت چراکه برای انجام تکلیف آمده ام.
آقای دکتر آیا واحدهایی داریم که با رودربایستی در پیام نور ایجاد شده؟ در مجموعه استان اصفهان واحد زیان ده هم دارید؟
بله، برخی از واحد ها با مشارکت مردم و همت مسئولین محلی راه اندازی می شود و البته خودشان نیز با همکاری مردم آن را مدیریت می کنند و این مساله ای است که در ۳۱ استان کشور نیز وجود دارد.
در طرح تجمیع واحدها هم باید ۵ تا ۱۰ واحد استان ما نیز تعطیل شود که فعلا نمی توانم از آنها نامی ببرم. و این بر اساس مجموعه ای از شاخصهای کیفی اتفاق می افتد البته روش و نوع تجمیع نیاز به کار بیشتر و راه حل های خاص خود را دارد.
دانشگاه پیام نور استان اصفهان چقدر بدهی و زیان مالی دارد؟
خداروشکر به دلیل مدیریت خوبی که در پیام نور اعمال شده و می شود چه در گذشته و چه در زمان فعلی دانشگاه پیام نور دچار چالش بدهکاری نیست. البته این به معنای دارایی بالا و حجم عظیم منابع نیست بلکه ناشی از بحث مدیریت صحیح است. در حال حاضر بدهی نداریم و اکثر پروژه های ما نیزبیش از ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارند.
به عنوان رئیس دانشگاه می دانید دانشگاه پیام نور استان چند تشکل دانشجویی دارد؟
در دانشگاه پیام نور استان اصفهان در همه واحد ها بسیج دانشجویی و انجمن های علمی فعال هستند. در دو مرکز نیز انجمن اسلامی دانشجویان فعالیت دارند.
فکر نمی کنید در دانشگاه پیام نور در حوزه دانشجویی و فعالیت های تشکیلاتی دانشجویان ضعیف عمل شده است؟
به هر حال بدلیل ساختار پیام نور و پراکندگی هایی که وجود دارد این فعالیت ها شکل نمی گیرد. در واحد ها نیز به دلیل عدم حضور دانشجویان و یا نبود دانشجویان خوابگاهی تجمع دانشجویی کم است. اما این دلیل بر بیگانگی با مراسمات و فعالیت های سیاسی فرهنگی نیست و در شرایط متفاوتی انجام می شود.
یعنی شما درخواست برای ایجاد تشکل دانشجویی که رد شده باشد ندارید؟
نه، هرکدام از مجموعه ها که حرف منطقی برای زدن داشته باشند ما از فعالیتشان حمایت می کنیم. تا امروز نیز درخواست رد شده ای نداشته ایم و در مجموع ۱۴۰ نشریه فعال دانشجویی نیز در حال انتشار داریم. البته حضور بسیج اساتید و دانشجویی و حلقه های علمی و صالحین این مجموعه ها در پیام نور استان پررنگ تر است.
برای حل معضل رفتار های نا مناسب کارمندان بومی برخی از واحد ها با دانشجویان غیربومی آن مراکز چاره ای اندیشیده اید؟
سعی میکنیم این مشکلات که البته فراگیر نیست و در معدود واحد ها رخ می دهد را با ارزیابی و نظارت مستمر نیرو ها برطرف کنیم. البته قبول داریم که در برخی واحد ها به دلیل مشکلات جذب نیرو مشکلاتی وجود دارد اما تمام تلاش خود را برای حفظ کرامت انسانی دانشجویان و اساتید و مراجعین به پیام نور انجام می دهیم.
در پیام نور استان اصفهان چقدر فضا برای بیان دیدگاه های منتقدین فراهم است؟ آیا برای شکل گیری کرسی های آزاد اندیشی همه چیز محیاست؟
با حضور حجت الاسلام عمادی به عنوان مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری نگرانی های ما در حوزه های فرهنگی و دانشجویی برطرف شده است. در کرسی های ازاد اندیشی نیز ایشان نگرشی باز دارد اما باید بررسی شود که رهبری از این کرسی ها چه انتظاراتی دارند چراکه کرسی های ازاد اندیشی جایی برای تخریب و توهین و هیاهو نیست.
نظر رهبری اینگونه است که حتی کلاس های درس هم می تواند محلی برای تشکیل این کرسی ها باشد تا یک موضوع اعتقادی و سیاسی و غیره بدون کف و سوت و هیاهو در محیطی ارام مورد بحث قرار گیرد.
اجازه حضور به مخالفین و منتقدین می دهید؟
هر موافق و مخالفی می تواند در چارچوب کرسی های آزاد اندیشی با رعایت دو اصل ولایت فقیه و عدم تخریب دولت حضور یابد و اشکالی در این زمینه وجود ندارد. اما کسی که بخواهد با سو استفاده از این فضا تخریب دولت را در پیش گیرد ما مخالف حضورش هستیم و در چالش تخریب قرار نخواهیم گرفت. انتقاد هم باید منطقی باشد یا نماینده ای از طرف مورد نقد نیز در جلسه حضور داشته باشد. این نگرشی است که مجموعه نهاد رهبری نیز بدان پایبند است.
مشروح این نشست دو ساعته را که با حضور سر وقت و به موقع وی همراه بود،را بخوانید.
آقای دکتر تا به حال مختصات آماری فعالیت های دانشگاه پیام نور استان ارائه نشده است، به نظر می رسد بهتر است ابتدا به این موضوع بپردازید.
دانشگاه پیام نور استان اصفهان با داشتن ۴۴ واحد و مرکز یک دانشگاه پراکنده است. از بین این ۴۴ واحد و مرکز دانشگاه پیام نور استان، دارای ۱۸ مرکزدانشگاهی است و مابقی ۲۶ واحد این دانشگاه را تشکیل می دهند که مساحت جغرافیایی آن همه سطح استان اصفهان از خور و بیابانک تا فریدونشهر و از آران و بیدگل تا اردستان را پوشش می دهد.
جذب دانشجویان در این دانشگاه آمار بالایی از کل دانشجویان استان را شامل می شود؟
دانشگاه پیام نور استان اصفهان جمعا دارای۹۰ هزار دانشجو است که از این میزان ۵ هزار دانشجوی کارشناسی ارشد در ۴۴ رشته مشغول به تحصیل هستند. که در مجموع ۱۰ درصد دانشجویان استان اصفهان و ۳ درصد دانشجویان کل کشور را شامل می شود. در مجموع کشور نیز این دانشگاه دارای ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار دانشجو و ۵۵۵ واحد و مرکز دانشگاهی در سراسر کشور است.
دلیل بالا بودن این آمار با وجود ایرادهایی که به این دانشگاه می گیرند را چگونه ارزیابی می کنید؟
شاید ۱۸۰ کد-رشته محل که تنوع بسیار بالایی را برای انتخاب دانشجویان فراهم می کند دلیل اصلی جذب دانشجو در این دانشگاه باشد. باید توجه داشت که در پیام نور جای کار و رشد بسیاری وجود دارد، درست است که دانشجو در رتبه ی پایین وارد دانشگاه پیام نور می شود ولی خروجی های نهایی قوی است.
یعنی برخلاف نظر برخی کارشناسان تراز علمی و پژوهشی دانشگاه پیام نور را در سطح بالایی است؟
بله، دانشگاه پیام نور دانشگاهی پژوهش محور، فرهنگ محور وفعالیت محور است تا در این فرایند دانشجو بتواند توانایی خود را به طور کامل در معرض آزمایش قرار دهد.در پیام نور منابع درسی، نحوه امتحانات و هم نحوه تدریس اساتید متفاوت است. ما در این دانشگاه چهار روش تدریس حضوری، نیمه حضوری، فراخوانی و روش الکترونیک را اجرا می کنیم که هر کدام وضعیت و ویژگی های خاص خود را دارد. ولی هر کدام از این روش ها که به عنوان شیوه تدریس در دستور کار استاد قرار گیرد، دانشجو باید تلاش خاص خود را انجام دهد.
منابع آزمون و البته امتحانات پیام نوری ها از الگوی خاصی پیروی می کند؟
منابع درسی نیز در همه ی رده ها و مقاطع تحصیلی غنی و مشخص است. دانشجوی پیام نوری در هر درس ۶ نمره نیم ترم و ۱۴ نمره پایان ترم دارد و در پایان ترم هم یا به صورتpaper و یاpaper less آزمون می دهد. که در شیوه ی paper less تحت نظارت سیستم مانیتورینگ و به وسیله ی یک نرم افزار خاص همه دانشجویان یک رشته خاص در کل ایران به ۳۰ سوال یکسان پاسخ می دهند و در همان لحظه پایان آزمون نمره خود را دریافت می کنند.
یعنی قویا به سطح کیفی بالای این دانشگاه اعتقاد دارید؟
بله، یکی از دلایل کیفیت میزان قبولی کارشناسی ارشد دانشجویان پیام نور است که گاهی ۲ تا ۱.۵ برابر دانشگاه های همتراز است. به دلیل ویژگی های خاص دانشگاه پیام نور دانشجوی مشغول به تحصیل شرایط مناسبی در این دانشگاه دارد. البته در زمینه فناوری نیز اکثر پایان نامه های دانشجویان ارشد نیز به سمت فناوری است. انجمن های علمی دوره کارشناسی نیز بسیار فعال هستند ویک فضای علمی و فناوری در کنار سایر بخش ها را تشکیل داده اند.
فکر نمی کنید که امتحانات تستی و هماهنگ مانع رشد کیفی آموزش دانشجویان بشود؟
نه، در بحث های آموزشی در شرایط خوبی هستیم. در این بحث موضوع امتحانات حائز اهمیت است. اینکه در این روش هیچگونه دخالت استاد یا اشتباهی مطرح نیست و دانشجو بدون تلاش کافی نمی تواند نمره قبولی بگیرد. من در دانشگاه صنعتی اصفهان نیز مسئولیت داشته ام اما به نظرم معدل ۱۴ در دانشگاه پیام نور همتراز معدل ۱۷ یا ۱۸ دانشگاهی دیگر است.
یعنی کتب کمک درسی و آزمون های تستی زمینه ساز کاهش عمق مفهومی دانشجویان نشده است؟
بحث کتب کمک درسی در اختیار دانشگاه استان نیست و از طریق معاونت آموزشی تهران پیگیری می شود. اما مساله اساسی این است که دانشجویان امروز دیگر انگیزه لازم برای درس خواندن جدی را ندارند و پیگیر متون اصلی نمی شوند. که این منجر به عدم رشد کیفی دانشجو می شود که البته به خودش ضربه می زند چرا که امروز فارغ التحصیل دانشگاه باید بتواند فناوری و تولید تجاری داشته باشد.
در مورد امتحانات نیز برای ۱ میلیون ۲۰۰ هزار دانشجو هزینه و وقت بسیاری با برگزاری آزمون های مجازی صرفه جویی می شود و البته این فرآیند آزمون تستی با گام های امتحانی دیگری تلفیق می شود و البته در دروس فنی و مهندسی حجم کمتری از سوالات را در بر می گیرد.
دلیل اصلی شکل گیری پیام نور چه بود و قرار است کدام نیازهای جامعه ما را پوشش دهد؟
شعار آموزش عالی همه جا، همه وقت، برای همه محور اصلی برای فعالیت های این دانشگاه است. علت گسترش جغرافیایی دانشگاه پیام نور نیز به خاطر کاهش بسیاری از چالش های ناشی از تغییر محل زندگی دانشجو از شهری به شهر دیگر برای کسب تحصیلات دانشگاهی بوده است. امروز در مراکز و واحد های دانشگاه پیام نور ۸۵تا۹۰ درصد دانشجویان مقیم همان منطقه هستند که این یکی از مهمترین نکاتی است که باید در آموزش عالی بدان توجه داشت.
در استان اصفهان چگونه این سیاست های دانشگاه پیام نور را اجرایی کرده اید؟
سعی کرده ایم کلیه رشته های تحصیلی مورد نیاز منطقه را در این دانشگاه ایجاد کنیم. در مورد آمایش منطقه ای رشته ها هم کار بسیاری شده و رشته هایی که مورد نیاز دانشجو و منطقه نبوده است را از دستور کار خارج کرده ایم. به همین خاطر است که مردم هر منطقه نیز به این دانشگاه کمک می کنند و خیرین هر منطقه نیز دستشان در دست پیام نور منطقه است و این سیاست هایی است که از سال ۸۲ و ۳ در این دانشگاه آغاز شده و همچنان سرحال و زنده و بدور از روزمرگی در حال پیگیری است.
با این وجود نباید برخی مشکلات مالی گریبانگیر پیام نور باشد؟
دانشگاه پیام نور اگر چه دولتی و وابسته به وزارت علوم است، اما دست در دست مردم و خیرین منطقه دارد و علاوه بر آن از طریق شهریه دانشجویان نیز بخشی از هزینه ها پرداخت می شود. و این در حالی است که شهریه این دانشگاه ۳/۱ شهریه دانشگاه های همتراز است و این ثابت می کند که دانشگاه پیام نور یک دانشگاه مردمی است.
خوب از شرایط تحصیلات تکمیلی بگویید، قرار نیست پیام نور در این حوزه جدی تر وارد شود؟
خوشبختانه در حال حاضر ما در دانشگاه پیام نور استان سه رشته دکتری داریم که دو رشته آن اخیرا به تصویب رسیده است. دانشگاه پیام نور برای دانشجویان کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی و کارشناسی ارشد بیوشیمی شرایطی را فراهم کرد که در رشته دکتری بیوشیمی به فعالیت ادامه دهند، چرا که این رشته در زمینه فناوری و تولید محصولات دارویی و بسیاری از مواد شیمیایی مورد نیاز مطرح است.
پس دو رشته تازه تاسیس دکتری هم در این دانشگاه دارید؟
دو رشته دیگر مقطع دکتری نیز که تازه اضافه کرده ایم رشته دکتری شیمی تجزیه و دکتری علوم قران و حدیث است و البته هشت رشته دکتری دیگر نیز در این مقطع در دست اقدام است و خوشبختانه به خاطر نگرش دکتر فراهانی ریاست جدید دانشگاه پیام نور و رویکرد وزارت علوم که بر بحث کیفی سازی پیام نور تاکید دارند، به زودی مجوز های لازم را برای راه اندازی این رشته ها دریافت خواهیم کرد.
به کیفی سازی اشاره کردید، چقدر فعالیت های پیام نور حول محور کیفیت برنامه ریزی می شود؟
ببینید در این بحث همسو با رئیس جدید دانشگاه و نگرش وزارت علوم ما نیز در این سال ها هیچ گونه افزایش واحدی و مرکزی نداشته ایم و سعی کرده ایم در پی کیفی سازی استاد، دانشجو ، منابع و کتب درسی این دانشگاه تلاش کنیم. در حال حاضر ما نسبت استاد به دانشجو را از ۱ به ۳۵۰، به نسبت ۱ به ۲۵۰ رسانده ایم و تلاش کردیم تعداد حق التدریس ها را کم و تعداد اعضا هیات علمی را در این دانشگاه افزایش دهیم.
در زمینه های دانشجویی چگونه این شرایط مهیا شده است؟
فضاهای آموزشی و زیر ساخت های لازم فعالیت های پژوهشی دانشجویان نیز افزایش چشمگیری یافته و با مقایسه با سال های گذشته می توان این رشد را بیشتر درک کرد. به علاوه که فعالیت حدود ۲۰۰ انجمن علمی به دلیل تنوع رشته ها و فعالیت دانشجویان در مسابقات فناوری و فن بازارها باعث شده که پیام نور استان همواره در این حوزه ها حرف برای گفتن داشته باشد. برگزاری چهار همایش ملی در سال جاری و حجم ارائه مقالات ISIو ISC نیز از دیگر مزیت های علمی و فناوری این دانشگاه است.
در زمینه اقتصاد دانش بنیان و حضور فعال در این عرصه نیز در دانشگاه پیام نور فضای مناسبی برای فعالیت وجود دارد؟
در تلاش هستیم مجوز نهایی پژوهشکده فناوری در حوزه علوم و فناوری های نوین که چیزی شبیه به مراکز رشد و پژوهشگاه های دانش بنیان سایر دانشگاه ها است را از وزارت علوم اخذ نماییم. راه اندازی این مرکز و تواهم نامه هایی که ما با مراکز کشوری و استانی در این زمینه امضا کرده ایم منجر به این می شود که تعامل و به روز کردن علمی دانشجویان را همراه با اجرای طرح های پژوهشی و علمی داشته باشیم. که این هم برای ارتقای علمی پیام نور مفید خواهد بود و هم زمینه ساز سوق دادن موضوعات تحقیقات دانشجویی به سمت فناوری طبق فرمایشات رهبری و نظر رییس جمهور، خواهد شد.
خوب کمی هم به چالش های موجود بپردازیم. چه زمانی این تفاوت رویکرد دانشگاه ها و تبعیض تفاوت میزان سخت گیری های علمی برطرف می شود؟
خوشبختانه مسئولین و مراجع ذی صلاح تا حدی متوجه این موضوع شده اند. ما نیز در پیام نور در سال های اخیر به دنبال کیفی سازی بوده ایم اما در این مسیر بعضا مورد حسادت و کینه افراد بوده ایم. و البته همچنان معتقد هستم دانشجویان پیام نوری نمرات واقعی خودشان را می گیرند و ارزش معدلشان بیشتر است.
چقدر با رئیس جدید پیام نور و وزارت علوم دولت یازدهم تفاوت دیدگاه دارید؟ اینها به شدت بر کیفی سازی پیام نور تاکید دارند.
تفاوت چندانی به نظر نمی رسد چون ما نیز از ابتدای حضور بر بحث کیفی سازی تمرکز داشته ایم و این موضوعی بود که در سیاست های دکتر زیاری نیز مورد پیگیری بود اما مساله کیفی سازی ابتدا در بحث اساتید آغاز شد. بعد از آن فعالیت سیستم های الکترونیک در دستور کار قرار گرفت به علاوه اینکه هیچ واحد و مرکز جدیدی نیز به آنچه که موجود داشتیم اضافه نشد. در گام بعدی نیز منابع و محتوای غنی تولید و تلاش شد تا شیوه های آموزشی نوین در این دانشگاه راه اندازی شود که ما نیز مطابق این رویکردها حرکت داشته ایم.
یعنی تفاوتی بین نظرات ریاست قبلی و جدید و البته تفاوتی بین دیدگاه های وزارت علوم با نظرات مدیریتی شما وجود ندارد؟
نه، چرا که در رویکرد های قبلی و چه از نظر دکتر فرجی دانا و دکتر فراهانی این بحث های مطرح شده وجود دارد. مدیریت جدید به بحث ارتقا و کیفی سازی دانشگاه و حرکت به سمت الکترونیکی کردن آموزش توجه دارند. و این موضوعی است که وزیر علوم در حکم ریاست دانشگاه پیام نور به آن اشاره دارد که سیاست های پیام نور موکدا دنبال شود.
به نظر شما رئیس جدید پیام نور چقدر موفق خواهد بود؟
نگرش دکتر فراهانی و تعامل خوب ایشان در زمینه ارتقا و ارزشیابی اساتید و کیفی سازی و تجمیع واحد ها موثر خواهد بود. البته تایید رشته های دکتری در زمان حضور ایشان نشان از نگرش مثبت دکتر فراهانی نسبت به توسعه تحصیلات تکمیلی دارد.
اینطور به نظر می رسد که با هیچ مرجعی تفاوت نظر ندارید؟
تغییر خاصی در رویکردها ایجاد نشده و ما نیز پیگیر کیفی سازی هستیم.
پس آقای فضیلتی در دولت جدید رئیس دانشگاه پیام نور استان باقی می ماند؟
بله، من عضو پیام نور هستم و در این مدت نیز چالش، آسیب و درگیری خاصی نداشته ایم که مخالفین بتوانند حول محور آن مانور بدهند. ما محکم و قرص به حرکت خود ادامه می دهیم. البته عده ای در جریان این تغییرات مدیریتی کشور در تلاش بودند با تخریب این تغییر را اجرایی کنند اما موفق نشدند. چرا که در استان و کشور نگاه همه به پیام نور یک نگاه مثبت است. این تخریبها طبیعی است اما ما با همه مجموعه ها تعامل خوبی داریم و در همه بخشها به روز هستیم و متوقف نشده ایم. البته روزی از همان دری که آمده ایم خواهیم رفت و هیچ کدام از ما در این دنیا همیشگی نیستیم.
پس تعامل تان با مجموعه جدید دانشگاه پیام نور قوی و نزدیک است؟
فقط در مدیریت جدید ما چندین مجوز ۲-۳ میلیاردی گرفته ایم چراکه نگرش تهران نسبت به مجموعه ما نگرش مثبتی است. به علاوه که به عنوان عضو شورای روسای پیام نور کشور نیز انتخاب شده ام. تکرار می کنم که نیامده ام که همیشه بمانم اما به طور جدی اجازه هتک حرمت و جایگاه مسئولیت و تهاجم و تحقیر مسئولین زیر مجموعه خود را به هیچ فردی نمی دهم اما از خودم در برابر تخریب ها دفاعی نخواهم کرد. البته از این موضوع هم نمی توان گذشت که در مجموعه ما نیز ضعف هایی وجود دارد و ما نیز به خودمان نقدهایی داریم.
ماندن تان تقریبا قطعی است؟
ما همه توانمدی ها را به کار گرفته ایم و تعامل و همکاری خوبی با نهاد های اداری استان، مجمع نمایندگان و امام جمعه محترم و روحانیون استان داریم. اما نهایتا هر وقت سلاح و مصلحت باشد به راحتی خواهم رفت چراکه برای انجام تکلیف آمده ام.
آقای دکتر آیا واحدهایی داریم که با رودربایستی در پیام نور ایجاد شده؟ در مجموعه استان اصفهان واحد زیان ده هم دارید؟
بله، برخی از واحد ها با مشارکت مردم و همت مسئولین محلی راه اندازی می شود و البته خودشان نیز با همکاری مردم آن را مدیریت می کنند و این مساله ای است که در ۳۱ استان کشور نیز وجود دارد.
در طرح تجمیع واحدها هم باید ۵ تا ۱۰ واحد استان ما نیز تعطیل شود که فعلا نمی توانم از آنها نامی ببرم. و این بر اساس مجموعه ای از شاخصهای کیفی اتفاق می افتد البته روش و نوع تجمیع نیاز به کار بیشتر و راه حل های خاص خود را دارد.
دانشگاه پیام نور استان اصفهان چقدر بدهی و زیان مالی دارد؟
خداروشکر به دلیل مدیریت خوبی که در پیام نور اعمال شده و می شود چه در گذشته و چه در زمان فعلی دانشگاه پیام نور دچار چالش بدهکاری نیست. البته این به معنای دارایی بالا و حجم عظیم منابع نیست بلکه ناشی از بحث مدیریت صحیح است. در حال حاضر بدهی نداریم و اکثر پروژه های ما نیزبیش از ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارند.
به عنوان رئیس دانشگاه می دانید دانشگاه پیام نور استان چند تشکل دانشجویی دارد؟
در دانشگاه پیام نور استان اصفهان در همه واحد ها بسیج دانشجویی و انجمن های علمی فعال هستند. در دو مرکز نیز انجمن اسلامی دانشجویان فعالیت دارند.
فکر نمی کنید در دانشگاه پیام نور در حوزه دانشجویی و فعالیت های تشکیلاتی دانشجویان ضعیف عمل شده است؟
به هر حال بدلیل ساختار پیام نور و پراکندگی هایی که وجود دارد این فعالیت ها شکل نمی گیرد. در واحد ها نیز به دلیل عدم حضور دانشجویان و یا نبود دانشجویان خوابگاهی تجمع دانشجویی کم است. اما این دلیل بر بیگانگی با مراسمات و فعالیت های سیاسی فرهنگی نیست و در شرایط متفاوتی انجام می شود.
یعنی شما درخواست برای ایجاد تشکل دانشجویی که رد شده باشد ندارید؟
نه، هرکدام از مجموعه ها که حرف منطقی برای زدن داشته باشند ما از فعالیتشان حمایت می کنیم. تا امروز نیز درخواست رد شده ای نداشته ایم و در مجموع ۱۴۰ نشریه فعال دانشجویی نیز در حال انتشار داریم. البته حضور بسیج اساتید و دانشجویی و حلقه های علمی و صالحین این مجموعه ها در پیام نور استان پررنگ تر است.
برای حل معضل رفتار های نا مناسب کارمندان بومی برخی از واحد ها با دانشجویان غیربومی آن مراکز چاره ای اندیشیده اید؟
سعی میکنیم این مشکلات که البته فراگیر نیست و در معدود واحد ها رخ می دهد را با ارزیابی و نظارت مستمر نیرو ها برطرف کنیم. البته قبول داریم که در برخی واحد ها به دلیل مشکلات جذب نیرو مشکلاتی وجود دارد اما تمام تلاش خود را برای حفظ کرامت انسانی دانشجویان و اساتید و مراجعین به پیام نور انجام می دهیم.
در پیام نور استان اصفهان چقدر فضا برای بیان دیدگاه های منتقدین فراهم است؟ آیا برای شکل گیری کرسی های آزاد اندیشی همه چیز محیاست؟
با حضور حجت الاسلام عمادی به عنوان مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری نگرانی های ما در حوزه های فرهنگی و دانشجویی برطرف شده است. در کرسی های ازاد اندیشی نیز ایشان نگرشی باز دارد اما باید بررسی شود که رهبری از این کرسی ها چه انتظاراتی دارند چراکه کرسی های ازاد اندیشی جایی برای تخریب و توهین و هیاهو نیست.
نظر رهبری اینگونه است که حتی کلاس های درس هم می تواند محلی برای تشکیل این کرسی ها باشد تا یک موضوع اعتقادی و سیاسی و غیره بدون کف و سوت و هیاهو در محیطی ارام مورد بحث قرار گیرد.
اجازه حضور به مخالفین و منتقدین می دهید؟
هر موافق و مخالفی می تواند در چارچوب کرسی های آزاد اندیشی با رعایت دو اصل ولایت فقیه و عدم تخریب دولت حضور یابد و اشکالی در این زمینه وجود ندارد. اما کسی که بخواهد با سو استفاده از این فضا تخریب دولت را در پیش گیرد ما مخالف حضورش هستیم و در چالش تخریب قرار نخواهیم گرفت. انتقاد هم باید منطقی باشد یا نماینده ای از طرف مورد نقد نیز در جلسه حضور داشته باشد. این نگرشی است که مجموعه نهاد رهبری نیز بدان پایبند است.
نظر شما