کاهش ذخیره سد زاینده رود ارتباطی با بازگشایی 90 روزه آب نداشت

اما طی چند سال گذشته در بحبوحه این حوادث که بعضا بحرانی تلقی شده مدیركل مدیریت بحران استان اصفهان که به اقتضای فعالیتش درگیر با حوادث است با لحنی تند و صریح و بدون طفره پاسخگوی سوالات رسانه ها بوده و است. در این راستا در جریان بازدید مرد شماره یک بحران استان از خبرگزاری ایمنا گفت‌گویی صمیمانه با منصور شیشه فروش ترتیب دادیم که وی همچون همیشه با خنده و روی باز و پر از امید پاسخگوی سوالاتمان بود آنجایی که پاسخ به پرسش صلاح نبود، با خنده عنوان می کرد که جواب این موضوع در حوزه فعالیت بنده نیست، اما با امید به بحران های پیش رو نگاه می کند.
شما به عنوان مرد شماره یک مدیریت بحران استان چند سالی به طور مداوم در این سمت مشغول فعالیت هستید.
بله. بعد از زلزله بم و بازدید مقام معظم رهبری از این شهر، بر تشکیل سازمانی که بحران را مدیریت کند تاکید شد و بعد از آن با دستور ایشان سازمان مدیریت بحران در کشور راه اندازی شد و با توجه به قدمت ۵ ساله این سازمان، اقدامات خوبی تاکنون صورت گرفته و فعالیت آن در ۴ مرحله قبل از بحران به معنای پیشگیری از حادثه، آموزش مردم و اجرای طرح های موثر در پیشگیری، آمادگی در برابر حوادث و اجرای طرح های مطالعاتی و اطلاع رسانی و در مرحله آخر مقابله با حادثه در کمترین زمان ممکن دنبال می شود. در این راستا طرح جامع خطرپذیری و مدیریت بحران در استان شکل گرفت و از ۳ سال گذشته دانشگاه صنعتی و اساتید مختلف دانشگاهی بر روی آن کار کردند و با شناسایی خطرهای طبیعی و غیر طبیعی استان، وضعیت آسیب پذیری را مشخص کردند. در این روش طرح ایمن سازی شهرها و روستاها در برابر حوادث احتمالی تدوین شده که مراحل نهایی و پایانی آن در ماه آینده به بهره برداری می رسد و در این راستا با شناسایی مخاطرات اصفهان، راهکارهای مقابله با حوادث و پیشگیری از آن را برای هر شهرستان مشخص کردیم. 
طبق این بررسی در اقلیم استان اصفهان چند نوع حادثه شناسایی شده است؟
در مجموع از ۴۲ حادثه طبیعی موجود در جهان، ۳۲ مورد آن که بیشتر سیل، زلزلزه و خشکسالی بوده در کشور سابقه دارد و از این ۳۲ مورد ۱۸ حادثه در اصفهان بوده سابقه وقوع دارد. با ت.جه به اینکه اصفهان در چهارراه ارتباطی مرکز کشور واقع شده دارای اقلیم خشک و نیمه خشک است و میزان بارندگی در آن کمتر از نرمال کشور بوده و خشکی ذات این منطقه بوده و در دوره های مختلف اصفهان همچون ۷ سال گذشته گرفتار خشکسالی بوده است.
میزان بارندگی های استان در شرایط نرمال چقدر است؟
میزان بارندگی کشور در شرایط نرمال ۲۵۰ میلیمتر در سال است و با توجه به واقع شدن اصفهان در منطقه خشک و نیمه خشک میان بارش ها در استان حدود ۱۲۰ تا ۱۲۵ میلیمتر در سال است و به دلیل اینکه خشکی ذات این منطقه است طی ۷ سال گذشته خشکسالی به تدریج تمام استان را فرا گرفته است. با این وجود سوابقی از وقوع سیل در اصفهان موجود است.
با توجه به پیش بینی خشکسالی در استان، مدیریت بحران چه اقداماتی در این خصوص انجام داده است؟
برای مقابله با این وضعیت سیاست های پیش نشانگر از جمله توسعه ایستگاه های هوا شناسی، اعتبارات به ایجاد ایستگاه های باران سنجی و هواشناسی برای پیش بینی و رصد وضعیت خشکسالی، شدت و ضعف و پالایش آن را در سطح استان اجرا کردیم همچنین با راه اندازی مرکز تحقیقات خشکسالی در دانشگاه صنعتی، در بخش مطالعات منابع طبیعی و آبخیز داری استان، آب منطقه،جهاد کشاورزی و ... وضعیت خشکسالی اصفهان رصد و پالایش می شود و اطلاعات آن برای برنامه ریزی نهایی به مدیریت بحران ارجاع داده می شود. در حال حاضر ستاد مدیریت ریسک خشکسالی را در استانداری تشکیل شده این ستاد اولویت های خود را مبتنی بر برنامه های علمی انجام می دهد و طی سال گذشته و امسال همایش های مختلفی در خصوص خشکسالی برگزار شده و با مطالعات صورت گرفته سند مدیریت خشکسالی در استان تهیه شده است.
چرا خشکسالی طی ۷ سال گذشته بیشترین اثرات خود را در استان برجای گذاشته است؟
متاسفانه اقلیم کشور تغییرات بسیاری داشت تا جایی پیش رفته که طی چند سالی است که دیگر اثری از بارش برف نیست و نوع بارش ها تغییر کرده و در مجموع کاهش چشمگیری داشته است. زمانی که موقع بارش نیست بارندگی صورت گرفته و به صورت روان آب تبخیر بالایی خواهد داشت. همچنین گرمای جهانی بارگذاری بیش از حد بر حوضه زاینده رود بر بحران کم آبی استان اصفهان دامن زده است. 
پس مدیریت بحران با توجه به پیش‌بینی های خود چه اقداماتی برای مقابله با خشکسالی انجام داده است؟
پروژه بارورسازی ابرها زیر نظر وزارت نیرو در مرکز مطالعات بارورسازی ابرها در یزد برای مقابله با خشکسالی در حال اجرا است و سال گذشته و اوایل امسال ۱۳ عملیات پروازی در جنوب، غرب و مرکز استان برای افزایش بارش ها صورت گرفت. اما برای خروج از این بحران راهی جز انتقال آب از حوضه های دیگر و همچنین طرح های آبخیزداری نیست به گونه ای که در سنوات گذشته ۹۰ طرح آبخیزداری در مناطق مختلف استان اجرا شد و در حال حاضر مطالعات ۲ میلیون هکتار از مناطق استان انجام و یک میلیون هکتار آن آماده اجرا است و اکنون به دنبال گرفتن اعتبارات برای اجرای این طرح ها در راستای تقویت سفره های زیر زمینی و جلوگیری از فرسایش خاک هستیم. 
یعنی خشکسالی اصفهان با این طرح ها مدیریت می شود؟
نخیر. صرفه جویی در مصرف منابع آبی بسیار حایز اهمیت است. در این خصوص طی سال گذشته اقدام به بازسازی هزار کیلومتر از شبکه های آب شهری و روستایی، نصب کنترهای هوشمند، زون بندی شبکه ها، نشت گیری بیش از ۴۰ مورد لوله های بزرگ آب و تدوین و الگوهای صحیح شرب کردیم همچنین در بخش کشاورزی تجهیز ۷ هزار هکتار مزارع و باغات به سیستم نوین آبیاری، توسعه کشاورزی گلخانه ای، تسطیح لیزری مزارع و کاهش سطح کشت به دلیل نبود منابع آبی صورت گرفت و این از برکات خشکسالی است چرا که تا محدودیت ایجاد نشود به دنبال رفع ایرادات نمی رویم. آبیاری هوشمند فضای سبز، حذف کشت چمن و استفاده از شن های رنگی و کاشت گیاهان کم آب و مناسب با اقلیم، استفاده از پساب استاندارد آب و بازچرخانی آن در بخش صنعت و صرفه جویی ۴۰ درصدی در این بخش از جمله اقدامات صورت گرفته در چند دوره خشکسالی استان بوده است.
با وجود این اقدامات وضعیت منابع آبی و بارندگی استان امسال چگونه پیش بینی می شود؟
هواشناسی پیش بینی بارش ها را از اواسط آبان ماه در استان کرده اما به دلیل تغییرات اقلیمی و انتشار گازهای گلخانه ای نمی توان انتظار بارش بالایی داشت.
انگار تغییرات جوی بر روی کاهش میزان بارش فقط در ایران اثرگذار بوده است!
نه این طور نیست. تغییرات جوی در کشور های دیگر در قالب طوفان یا سیلاب های سهمیگین نمایان شده در حال حاضر چین، برخی از مناطق اروپا و شنال افریقا به دلیل این تغییرات گرفتار خشکسالی شده است.
اما خشکسالی اصفهان و خشکی زاینده رود شاید دلیلی غیر از تغییرات جوی و ناشی از عدم همدلی و محتاط بودن مدیران استان بوده است.
نخیر این طور نیست. مدیریت استان با رصد اوضاع، کار خود را به قوت انجام می دهد اما القا خیلی موارد به جامعه نتیجه خوبی ندارد مردم باید آرامش و امید در مصرف آب صرفه جویی کنند باز هم تاکید می کنم اگر صرفه جویی شود مشکلی نخواهیم داشت اما نسبت به وضعیت منابع آبی هشدار لازم است. ما در منطقه خشک قرار گرفته این و باید با شرایط سازگار شویم به عنوان مثال باید آب روی پشت بام و ناودان ها منازل مسکونی خود را به مخزنی برای اداره هر ساختمانی هدایت کنیم.
اما مرکز پژوهش های مجلس چندی پیش طی بررسی عنوان کرد که به دلیل شرایط جوی و آلودگی‌، باران های کشور اسیدی بوده و جمع آوری آب باران غیر منطقی است.
این موضوع شاید کلی گفته شده اما به طور مقطعی می توان در برخی از شهرهای کوچک این کار را انجام داد چرا که نمی شود یک نسخه را برای همه چیز رد کرد باید با امید به طرح های آبرسانی و اقدامات صورت گرفته برای رهایی از بحران کم آبی نگاه کنیم. 
اسفند سال گذشته به دنبال اعتراض کشاورزان آب به مدت ۹۰ روز در زاینده رود جاری شد و آن زمان شما در مصاحبه ای عنوان کردید امیدواریم مشکلی پیش نیاید اما اکنون در واقعیت زاینده رود دچار شرایط بحرانی شده است!
باز شدن آب زاینده رود برای کشت بهاره بر اساس موقعیت و شرایط آن زمان صورت گرفت و به دلیل خشکی زاینده رود و بستر آن، سفره های زیر زمینی آب کاملا خشک شده بود و یکی از دلایل رها شدن آب زاینده رود تقویت سفره های زیرزمینی بود و این اقدام علاوه بر نجات باغات از خشکی ۱۲ هزار چاه های مسیر حوضه زاینده رود تغذیه کرد.
یعنی افت ذخیره سد زاینده رود به دلیل باز شدن ۹۰ روزه آب زاینده رود نیست؟
نخیر. این طور نیست افت ذخیره سد ارتباطی با جاری شدن آب در زاینده رود نداشت.
اما رئیس سازمان جهاد کشاورزی طی مصاحبه ای اعلام کرده که بازشدن ۹۰ روزه آب برای کشت بهاره اقدامی اشتباه و سبب خسارت کشاورزان شد.
نخیر اصلا. ادامه کمبود بارش ها سبب شد باز شدن آب زاینده رود برای تقویت سفره‌های زیر زمینی آب شد و این تصمیم با خرد جمعی مسئولان وزارت نیرو، آب منطقه و جهاد کشاورزی اتخاذ شد. اکنون نیز می توان با تدبیر کمبود آب استان را جبران کرد و این مشارکت همه جانبه مردم را در صرفه جویی مصرف آب می طلبد.
یعنی الان سفره های زیرزمینی آب استان تقویت شدند؟
به طور قطع این اتفاق افتاده و در حال حاضر پیش بینی بارش های زمستانه در بالا دست رودخانه می شود و این بارندگی ها به طور قطع سبب تقویت سفره های زیرزمینی می شود.
نگفتید کشاورزان چقدر از محدودیت جاری بودن ۹۰ روزه آب خسارت دیدند؟
این آمار را باید خود جهاد کشاورزی اعلام کند، اما گزارش میزان خسارت کشاورزان طی گزارش جهاد به کمیته ای در تهران ارسال شده و برآورد آن در سال زراعی گذشته حدود ۷۰۰ میلیارد تومان است.
اما مدیرعامل جهاد کشاورزی استان اعلام کرد که زود بسته شدن آب خسارت کشاورزان را بیشتر کرد.
این نظر مسئولان جهاد کشاورزی است. البته بسته شدن آب بعد از ۹۰ روز براساس توافق مسئولان صورت گرفت، چرا که مجبور به بستن آب بر طبق خط قرمز سد و دستور وزرات نیرو بودیم.
اکنون ذخیره سد زاینده رود چقدر است؟
طبق آمارهای رسمی ذخیره سد زاینده رود نسبت به بلند مدت ۸۰ درصد کاهش یافته است. 
الان خط قرمز سد زاینده رود چقدر تعیین شده است؟
تعیین خط قرمز از سوی وزارت نیرو و آب منطقه ای بر طبق شرایط میزان آب تعیین می شود و خط قرمز بسته به شرایط متغیر است. البته کمیته ای متشکل از وزرات نیرو، جهاد کشاورزی و آب منطقه توزیع آب در حوضه زاینده رود را دنبال می کنند.
پس از سوی مدیریت بحران استان وضعیت بحرانی زاینده رود چه زمانی اعلام می شود؟
ببینید وظیفه مدیریت بحران ایجاد التهاب و بحران نیست و وظیفه مدیریت را دارد و باید قبول کرد ناخن زدن به برخی مسائل دلیل ندارد. در حال حاضر مردم متوجه کم آبی و خشکسالی استان اصفهان هستند و باید بر مسائلی همچون صرفه جویی برنامه ریزی کرد.
اصفهان، تابستان امسال با افت فشار آب مواجه شد، پاییز وضعیت چگونه خواهد بود؟
برای مدیریت خشکسالی در خصوص آب صرفه جویی ۲۰ درصدی در حوزه شهری و ۴۰ درصدی در بخش صنعت در دستور است و امیدواریم با بارش های پاییز و زمستان، نیمه دوم امسال از این بحران کم آبی خارج شویم اما به قول سعدی "اگر باران به کوهستان نبارد. به سالى دجله گردد، خشک رودى" همه چیز بستگی به بارش‌ها دارد.
سوال آخر اینکه چندی پیش استاندار اصفهان از احتمال ترک خوردن سد زاینده رود به دلیل کاهش ذخیره سد زاینده رود خبر داده بود مدیریت بحران در این خصوص از اکنون برنامه ریزی کرده است؟
ترک سد زاینده رود یکی از مواردی است که استاندارد به آن اشاره کرده اما تیمی در آب منطقه ای رفتار سدها را از نظر سازه ای دنبال می کند و این مورد در تخصص وزرات نیرو است و در حوزه مدیریت بحران نیست.