میدان نقش‌جهان اصفهان نمادی از پیوند اقتصاد، دین و سیاست است

رئیس بنیاد ایران‌شناسی گفت: شاه عباس اول با انتقال پایتخت به اصفهان زمینه شکل‌گیری یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های برنامه‌ریزی شهری را فراهم کرد. میدان نقش جهان با قرار گرفتن مسجد، بازار و کاخ در پیرامون خود نمونه‌ای از پیوند سیاست، دین و اقتصاد در ساختار شهری است.

به گزارش خبرگزاری ایمنا از قزوین، علی‌اکبر صالحی امروز _چهارشنبه بیست‌وهفتم آبان_ در نشست شهرداران پایتخت‌های تاریخ ایران ابتکار شهر قزوین در بازشناسی و بزرگداشت پایتخت‌های تاریخی کشور را اقدامی ارزشمند برای احیای حافظه تاریخی، تقویت احساس تعلق ملی و توجه به ظرفیت‌های همه شهرهای ایران دانست و اظهار کرد: بزرگی یک شهر با کوچک‌کردن دیگر شهرها به دست نمی‌آید و توسعه متوازن شرط اساسی پیوستگی ملی است.

وی با قدردانی از برگزارکنندگان و ابتکار شهر قزوین برای بازشناسی و بزرگداشت پایتخت‌های تاریخی ایران، از کهن‌ترین دوره‌ها تا امروز، افزود: این ابتکار اقدامی هوشمندانه و ارزشمند است؛ زیرا به‌جای تأکید صرف بر جایگاه تاریخی یک شهر، تصویری گسترده‌تر از تاریخ ایران پیش روی جامعه قرار می‌دهد و شهروندان را با زنجیره‌ای پیوسته از مراکز تمدنی و سیاسی کشور آشنا می‌کند.

رئیس بنیاد ایران‌شناسی با بیان اینکه تاریخ ایران را نمی‌توان به یک شهر، یک دوره یا یک خاندان محدود کرد، عنوان کرد: شهرهایی مانند همدان، پاسارگاد، شوش، تخت جمشید، اصفهان و دیگر مراکز تاریخی، حلقه‌های به‌هم‌پیوسته‌ای از هویت و تمدن ایران هستند و باید در قالب یک روایت مشترک و پیوسته مورد توجه قرار گیرند.

صالحی با اشاره به جایگاه پایتخت در شکل‌گیری تمدن‌ها و نظام‌های سیاسی گفت: پایتخت از گذشته محل پیوند سه مؤلفه قدرت، ثروت و معنا بوده است. با شکل‌گیری کشاورزی، انباشت مازاد و دولت‌های نخستین، قدرت به مکان پیوند خورد و شهرها به مراکز تصمیم‌گیری، گردآوری منابع، برگزاری آیین‌ها و ثبت تاریخ تبدیل شدند.

وی با اشاره به نمونه‌هایی از تاریخ جهان، از آتن به‌عنوان نماد اندیشه و شهروندی، روم به‌عنوان نماد قدرت و تمدن جهان باستان و قسطنطنیه به‌عنوان دروازه پیوند دو قاره یاد کرد و افزود: شهرهایی همچون چانگان، بغداد و قاهره نیز در دوره‌های مختلف نماینده تمدن‌های بزرگ بوده‌اند.

رئیس بنیاد ایران‌شناسی با تأکید بر ویژگی چندمرکزی بودن پایتخت‌ها در تاریخ ایران پیش از اسلام اظهار کرد: ایران برخلاف بسیاری از سرزمین‌های همسایه، همواره دارای یک پایتخت ثابت و یگانه نبوده است و تعدد مراکز حکومتی با توجه به وسعت و تنوع جغرافیایی کشور، شیوه‌ای برای اداره سرزمینی گسترده به شمار می‌رفته است.

صالحی با اشاره به جایگاه همدان یا هگمتانه در دوره مادها، پاسارگاد به‌عنوان یادگار کوروش و نماد آغاز شاهنشاهی هخامنشی، شوش به‌عنوان یکی از مراکز سیاسی و اداری هخامنشیان و تخت جمشید به‌عنوان نماد تثبیت و شکوه این شاهنشاهی، به تنوع مراکز قدرت در ایران باستان پرداخت.

وی همچنین از دامغان و صددروازه در دوره اشکانی و فیروزآباد یا اردشیرخوره در دوره ساسانی یاد کرد و گفت: برخی شهرها نماد آغاز یک پروژه سیاسی و فرهنگی و برخی دیگر نشانه تثبیت و شکوه آن بوده‌اند.

از نیشابور و مراغه تا قزوین و اصفهان؛ روایت پایتخت‌های تاریخی ایران

رئیس بنیاد ایران‌شناسی در ادامه با اشاره به مراکز مهم سیاسی، علمی و فرهنگی ایران پس از اسلام، اصفهان را از شهرهای برجسته در دوره آل‌بویه و آغاز سلجوقیان دانست و نیشابور را نمونه شهری معرفی کرد که جایگاه آن تنها به حضور حکومت محدود نبود، بلکه مدارس، کتابخانه‌ها، محافل علمی و مراکز عرفانی نیز در شکل‌گیری هویت آن نقش داشتند.

صالحی با اشاره به دوره ایلخانان، از مراغه، تبریز و سلطانیه به‌عنوان مراکز مهم قدرت و تمدن یاد کرد و افزود: رصدخانه خواجه نصیرالدین طوسی در مراغه نمادی از تداوم اندیشه و علم در دوره‌ای دشوار بود و گنبد اولجایتو در سلطانیه نیز نمونه‌ای برجسته از شکوه معماری ایرانی ـ اسلامی به شمار می‌رود.

وی تبریز را از مراکز مهم تاریخی ایران و از کانون‌های نوگرایی، چاپ، آموزش جدید و تحولات مشروطه در دوره قاجار برشمرد و به جایگاه اردبیل در شکل‌گیری معنوی خاندان صفوی و خاستگاه تاریخی این سلسله اشاره کرد.

رئیس بنیاد ایران‌شناسی در ادامه صحبت‌های خود قزوین را یکی از مراکز مهم سیاسی دوره صفوی دانست و با اشاره به آثار تاریخی و معماری این شهر، از جمله عمارت چهل‌ستون، باغ‌ها، بازارها و مساجد، بر نقش آن در تاریخ ایران تأکید کرد.

صالحی افزود: شاه عباس اول با انتقال پایتخت به اصفهان زمینه شکل‌گیری یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های برنامه‌ریزی شهری را فراهم کرد. میدان نقش جهان با قرار گرفتن مسجد، بازار و کاخ در پیرامون خود نمونه‌ای از پیوند سیاست، دین و اقتصاد در ساختار شهری است.

کد مطلب 1020982

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.