به گزارش خبرگزاری ایمنا، تحولات سیاسی و امنیتی عراق در ماههای اخیر وارد مرحله تازهای شده است؛ مرحلهای که در آن فشارهای آمریکا برای محدود کردن گروههای مقاومت و خلع سلاح آنها افزایش یافته و دولت جدید عراق نیز با چالش نحوه مواجهه با این گروهها روبهرو شده است. در این میان، حزبالله عراق بهعنوان یکی از نزدیکترین گروههای مقاومت به جمهوری اسلامی ایران، در کانون این تحولات قرار دارد و تلاشهایی برای محدود کردن حضور و فعالیت آن در عرصه نظامی و امنیتی عراق دنبال میشود.
حزبالله عراق؛ یکی از بازوهای مهم محور مقاومت
حزبالله عراق از نزدیکترین گروههای مقاومت عراقی به جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود و پیوندهای فکری و راهبردی عمیقی با جریان مقاومت دارد. این گروه با پیروی از اندیشههای رهبر شهید انقلاب اسلامی، همواره از حامیان جمهوری اسلامی ایران بوده و رویکرد خود را در چارچوب تقویت محور مقاومت در منطقه تعریف کرده است.
جایگاه حزبالله عراق در معادلات منطقهای تنها به فعالیتهای سیاسی محدود نمیشود و توان نظامی این گروه، بهویژه در شرایط تقابل با آمریکا و رژیم صهیونیستی، اهمیت زیادی دارد. گردانهای حزبالله عراق از جمله گروههایی هستند که در صورت وقوع درگیری جدید در منطقه میتوانند نقش مؤثری در پشتیبانی از ایران ایفا کنند؛ موضوعی که نگرانی آمریکا و رژیم صهیونیستی را به دنبال داشته است.
جرفالنصر؛ کانون تازه اختلاف دولت عراق با مقاومت
یکی از محورهای اختلاف درباره فعالیت حزبالله عراق، منطقه جرفالنصر است؛ منطقهای که پیش از آزادسازی از اشغال داعش، جرفالصخر نام داشت و از کانونهای مهم حضور و نفوذ این گروه تروریستی در عراق بود.
پس از عملیات نیروهای حشد شعبی و آزادسازی این منطقه از دست داعش، نام آن به جرفالنصر تغییر یافت و نیروهای مقاومت حضور خود را در این منطقه تثبیت کردند. بر اساس اطلاعات مطرحشده درباره تحولات اخیر، نیروهای حزبالله عراق در این منطقه اقدام به تخریب خانههای افرادی کردهاند که با داعش همکاری داشتند.
اکنون دولت عراق با طرح موضوع تحویل گرفتن این منطقه و خروج نیروهای حزبالله، به دنبال تغییر وضعیت حضور این گروه در جرفالنصر است. در همین راستا، اتهامهایی درباره قاچاق نفت نیز علیه حزبالله مطرح شده که ادعاهایی برای فراهم کردن زمینه محدودسازی و خارج کردن این گروه از منطقه است.
با این حال، ریشه اصلی این تحولات را باید در فشارهای آمریکا بر دولت عراق جستوجو کرد؛ فشارهایی که هدف اصلی آنها محدود کردن قدرت گروههای مقاومت و جلوگیری از نقشآفرینی آنها در معادلات امنیتی منطقه است.

فشار واشنگتن بر دولت علی الزیدی برای خلع سلاح مقاومت
دولت علی الزیدی در شرایطی مسئولیت اداره عراق را بر عهده گرفته که آمریکا فشار زیادی برای پیشبرد طرح خلع سلاح گروههای مقاومت اعمال میکند. واشنگتن تلاش دارد دولت جدید عراق را به سمت محدود کردن فعالیت نظامی گروههایی مانند حزبالله عراق سوق دهد؛ اقدامی که در صورت تحقق میتواند توان محور مقاومت را در معادلات منطقهای تحت تأثیر قرار دهد.
به نظر میرسد علی الزیدی نیز در برابر فشارهای آمریکا موضعی انعطافپذیر دارد و توان ایستادگی در برابر خواستههای واشنگتن را ندارد. وابستگی بخش مهمی از منابع مالی و اقتصادی عراق به سازوکارهای تحت کنترل آمریکا نیز یکی از عواملی است که قدرت مانور دولت این کشور را محدود میکند.
در چنین شرایطی، انتخاب علی الزیدی بهعنوان نخستوزیر را میتوان بخشی از پیامد اختلافات سیاسی بر سر گزینه مطلوب برای اداره دولت عراق دانست. پیش از این، محمد شیاع السودانی یکی از گزینههای مطرح برای ادامه فعالیت در جایگاه نخستوزیری بود، اما اختلافات بر سر انتخاب نوری المالکی و اصرار برخی جریانها بر معرفی او، زمینه کنار رفتن السودانی و مطرح شدن گزینه دیگری را فراهم کرد.
اختلاف در چارچوب هماهنگی؛ از معامله سیاسی تا حمایت از مقاومت
در داخل جریانهای شیعه عراق نیز درباره نحوه مواجهه با فشارهای آمریکا اختلاف دیدگاه وجود دارد. بخشی از نیروهای حاضر در چارچوب هماهنگی، بهویژه جریانهایی که به دنبال حفظ سهم خود در ساختار قدرت هستند، رویکرد تعامل سیاسی با آمریکا را در پیش گرفتهاند و برای حضور در دولت امتیازهایی دادهاند.
نمونه این رویکرد را میتوان در تحولات مربوط به جریان عصائب اهلالحق مشاهده کرد. این جریان پس از اعلام کنار گذاشتن فعالیت مسلحانه و ورود به عرصه سیاسی، شاهد انتصاب لیث خزعلی، برادر قیس خزعلی، در جایگاه معاون اول نخستوزیر عراق بود. این تحولات نشانهای از پیوند میان امتیازدهی سیاسی، جلب رضایت آمریکا و حفظ موقعیت در ساختار قدرت عراق است.
با این حال، همه جریانهای چارچوب هماهنگی چنین رویکردی ندارند. در مقابل، چهرههایی مانند هادی العامری از حامیان حزبالله عراق هستند و در برابر تلاشها برای محدود کردن این گروه موضع حمایتی دارند. ابوفدک نیز از چهرههایی است که پیشینه و پیوند نزدیکی با جریان حزبالله عراق دارد و از مواضع این گروه پشتیبانی میکند.
این اختلاف دیدگاه نشان میدهد که جریانهای شیعه عراق درباره نسبت میان قدرت سیاسی، تعامل با آمریکا و حفظ سلاح مقاومت به یک جمعبندی مشترک نرسیدهاند. در حالی که بخشی از این جریانها حفظ موقعیت در دولت را از مسیر تعامل با واشنگتن دنبال میکنند، گروهی دیگر همچنان بر ضرورت حفظ توان نظامی مقاومت تأکید دارند.

پروژه آمریکا و اسرائیل برای محدود کردن نقش مقاومت عراق
یکی از اهداف اصلی آمریکا و رژیم صهیونیستی در تحولات جاری عراق، جلوگیری از نقشآفرینی گروههای مقاومت در هرگونه درگیری احتمالی آینده است. واشنگتن تلاش میکند با اعمال فشار بر دولت عراق و طرح موضوع خلع سلاح، زمینه کاهش توان عملیاتی گروههای مقاومت را فراهم کند تا در صورت وقوع جنگ جدید، این گروهها نتوانند از جمهوری اسلامی ایران پشتیبانی کنند.
در این میان، توان نظامی گردانهای حزبالله عراق اهمیت ویژهای دارد؛ چراکه حضور این گروه در معادلات منطقهای میتواند محاسبات آمریکا و رژیم صهیونیستی را با چالش روبهرو کند. از همین رو، محدود کردن فعالیت این گروه و تغییر وضعیت حضور آن در مناطق راهبردی عراق، بخشی از اهداف فشارهای سیاسی و امنیتی واشنگتن ارزیابی میشود.
با وجود این فشارها، اختلافات داخلی جریانهای سیاسی عراق و حمایت بخشی از نیروهای مقاومت از حزبالله، تحقق پروژه خلع سلاح را با موانع جدی روبهرو میکند. از این منظر، دولت علی الزیدی با آزمونی دشوار مواجه است؛ آزمونی که یک سوی آن فشار آمریکا برای تغییر معادلات امنیتی عراق و سوی دیگر آن قدرت و نفوذ جریانهای مقاومت قرار دارد.
در نهایت، آینده این تقابل به میزان توان دولت عراق برای مقاومت در برابر فشارهای خارجی و همچنین انسجام جریانهای شیعه در حمایت از گروههای مقاومت وابسته است. هرچند واشنگتن تلاش میکند با استفاده از ابزارهای سیاسی و اقتصادی، معادلات داخلی عراق را به سود خود تغییر دهد، اما جایگاه گروههای مقاومت و ظرفیت نظامی آنها همچنان یکی از موانع اصلی پیش روی این راهبرد به شمار میرود.




نظر شما