به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، جوایز جهانی شهر هوشمند یکی از رویدادهای مهم بینالمللی در حوزه شهر هوشمند، تحول دیجیتال و نوآوری شهری است. این جایزه با هدف شناسایی شهرها، پروژهها و راهکارهایی برگزار میشود که بتوانند به شکل ملموس کیفیت زندگی شهروندان را بهبود دهند و نابرابریهای شهری را کاهش دهند.
کنگره جوایز جهانی شهر هوشمند از سال ۲۰۱۱ در بارسلونا شکل گرفت و به یکی از گردهماییهای مهم جهانی در حوزه شهرهای هوشمند تبدیل شد. این رویداد دولتهای محلی، شرکتها، پژوهشگران، نهادهای عمومی و فعالان فناوری شهری را کنار هم میآورد تا درباره چالشها و راهکارهای شهرهای آینده گفتوگو کنند. محورهای این کنگره در گذر زمان از فناوریهای دیجیتال فراتر رفتهاند. اتصال و زیرساختهای مخابراتی، هوش مصنوعی و مدیریت داده، جابهجایی شهری، بهرهوری انرژی، کاهش انتشار کربن، تابآوری در برابر بحرانها، خدمات عمومی فراگیر و مشارکت شهروندان در تعریف امروز شهر هوشمند جای دارند.

تمرکز این رقابت فقط بر استفاده از فناوری نیست؛ پروژههای موفق باید نشان دهند که فناوری چگونه میتواند به حل مشکلات واقعی از جمله شکاف دیجیتال، تغییرات اقلیمی، ضعف زیرساختها، حملونقل، انرژی، امنیت، دسترسیپذیری و مشارکت شهروندان کمک کند. معیارهایی همچون اثرگذاری اجتماعی، قابلیت توسعه، پایداری محیطزیستی، مشارکت عمومی، حکمرانی داده و امکان الگوبرداری از پروژهها در این رویداد اهمیت زیادی دارند.
رقابت سال ۲۰۲۶ با استقبال گستردهای روبهرو شد؛ در این دوره ۵۳۳ پیشنهاد از ۶۸ کشور دریافت شد که نشاندهنده افزایش توجه دولتها، شهرها، شرکتها و نهادهای پژوهشی به راهکارهای هوشمند شهری است. کنگره سال ۲۰۲۶ در چند بخش اصلی شهر، نوآوری، رهبری، حملونقل، فناوری توانمندساز، مسکن، زیرساخت، غرفه سبز و زندگی و فراگیری جایزه دارد.

توکیو؛ مدل C³ برای همکاری شهروندان، جامعه و نهادها
توکیو با مدل موسوم به C³ Powered برنده نهایی بخش جایزه شهر شد. این مدل برداشت جدیدی از مشارکت عمومی و خصوصی در مدیریت شهری ارائه میدهد. سه حرف C در این عنوان به سه مفهوم شهروندمحور، جامعهمحور و همکاریمحور اشاره دارند.
توکیو یکی از بزرگترین و پیچیدهترین کلانشهرهای جهان است و اداره شهری با جمعیتی حدود ۱۴ میلیون نفر، نیازمند سازوکارهایی فراتر از مدیریت اداری سنتی است. مدل C³ تلاش میکند در چنین مقیاسی شهروندان و جوامع محلی را به بازیگران فعال توسعه شهری تبدیل کند.
در مدلهای قدیمی مشارکت عمومی و خصوصی، دولت و شرکتها نقش اصلی را دارند و شهروندان بیشتر بهعنوان مصرفکننده خدمات دیده میشوند. مدل C³ میکوشد این رابطه را تغییر دهد و از مشارکت عمومی و خصوصی به سمت خلق ارزش مشترک به رهبری مردم حرکت کند. در این فرایند شهروندان میتوانند در تعریف مسئله، طراحی راهحل و ارزیابی نتایج نقش داشته باشند.
دلیل برنده شدن توکیو توانایی آن در پیوند دادن مقیاس بزرگ شهری با کیفیت زندگی روزمره است. کلانشهرها با دشواری هماهنگی، فاصله میان نهادها و گسست میان سیاستهای مرکزی و نیازهای محلی روبهرو هستند. مدل C³ این شکاف را با شبکهای از همکاری میان شهروندان، گروههای اجتماعی، شرکتها و نهادهای عمومی کاهش میدهد. توکیو نشان داد شهر هوشمند به معنای تمرکز بر فناوریهای پیچیده نیست؛ فناوری میتواند ابزار ارتباط، هماهنگی و تصمیمگیری باشد، اما موتور اصلی تحول، همکاری میان افراد و سازمانهاست.

روستای هوشمند K-water؛ خودکفایی انرژی و زندگی پایدار
پروژه روستای هوشمند شرکت K-water کرهجنوبی برنده نخست جایزه نوآوری شد. شرکت K-water از نهادهای اصلی توسعه زیرساخت آب در کرهجنوبی به شمار میرود و در این پروژه، یک محیط مسکونی و اجتماعی را با فناوریهای انرژی پاک و سامانههای هوشمند ترکیب کرده است. ویژگی برجسته این روستا دستیابی به ۱۰۹ درصد خودکفایی انرژی عنوان شده که از حداقل لازم برای رتبه یک استاندارد انرژی خالص صفر (ZEB) ۹ درصد بالاتر است.
منابع انرژی در این روستا تجدیدپذیر و شامل انرژی حرارتی آب، انرژی زمینگرمایی و انرژی خورشیدی است. هدف پروژه کاهش اتلاف انرژی، تنظیم تولید و مصرف بر اساس فصل و شرایط جوی و رسیدن به خودکفایی انرژی است. ساختمانهای کممصرف از ترکیب عایقکاری مناسب، طراحی غیرفعال، تجهیزات پربازده، تولید انرژی تجدیدپذیر و سامانههای مدیریت هوشمند استفاده میکنند.
K-water نشان داد که یکپارچهسازی منابع متنوع انرژی میتواند هزینه و اتلاف را کاهش و در نتیجه استقلال انرژی محلی را افزایش دهد. این پروژه پیشتر هم برای فناوری مدیریت هوشمند شبکه آب بر پایه هوش مصنوعی، جایزه گلومو ۲۰۲۶ را گرفته بود.

LinQ Powr؛ استفاده مجدد از باتری خودروهای برقی در شهرهای کمبرخوردار
پروژه LinQ Powr کنیا دومین برنده جایزه نوآوری ۲۰۲۶، راهکاری برای استفاده مجدد از باتریهای خودروهای برقی ارائه میدهد. این پروژه باتریهایی را که به پایان عمر اولیه خود در خودروهای برقی رسیدهاند، به گرههای انرژی خورشیدی و شبکهای ماژولار تبدیل میکند.
باتری خودروهای برقی زمانی که ظرفیت آنها برای استفاده خودرویی کاهش مییابد، غیرقابل استفاده نیستند. این باتریها میتوانند در کاربردهای ثابت از جمله ذخیرهسازی انرژی خورشیدی، پشتیبان برق و تامین برق تجهیزات کممصرف به کار گرفته شوند. LinQ Powr این ظرفیت را برای شهرهای آفریقایی با شبکه برق ضعیف هدف قرار داده است. در این شهرها قطعی برق میتواند فعالیت کسبوکارهای کوچک، ایستگاههای تعویض باتری موتورسیکلتهای برقی، مراکز ارتباطی و خدمات ضروری را مختل کند.
یکی از کاربردهای اصلی این پروژه، پشتیبانی از ایستگاههای تعویض باتری موتورسیکلتهای برقی است. این موتورسیکلتها در بازارهای آفریقایی برای حملونقل شهری و خدمات تحویل اهمیت دارند. اگر ایستگاه تعویض باتری بهدلیل خاموشی فعالیت خود را متوقف کند، زنجیره حملونقل و کسبوکارهای وابسته نیز آسیب میبینند. افزون بر این، سامانه میتواند برق موردنیاز کسبوکارهای کوچک و مراکز ارتباطی را تامین کند. دسترسی پایدار به برق و ارتباطات برای فعالیت فروشگاهها، خدمات دیجیتال، آموزش و ارتباطات اضطراری ضروری است.
دلیل انتخاب LinQ Powr به عنوان برنده جایزه نوآوری، ترکیب سه هدف مهم اقتصاد چرخشی، انرژی پاک و تابآوری زیرساخت است. پروژه به جای کنار گذاشتن باتریهای مستعمل، عمر مفید آنها را افزایش میدهد و همزمان وابستگی به سوختهای فسیلی یا شبکههای ناپایدار را کاهش میدهد.

لوییس گومس؛ مدیریت تحول شهرهای هوشمند
لوییس گومس مدیر پیشین کنگره جهانی نمایشگاه شهر هوشمند بهعنوان برنده بخش رهبری معرفی شده است. این جایزه نشان میدهد که کنگره شهر هوشمند را فقط یک محصول فناورانه نمیداند، بلکه حاصل رهبری نهادی، همکاری بینبخشی و توانایی تبدیل ایده به سیاست و زیرساخت اجراشدنی میداند. گومس در دوران مدیریت خود به شکلدهی به یکی از مهمترین پلتفرمهای جهانی تبادل تجربه شهری کمک کرد؛ پلتفرمی که امروز شهرها، شرکتهای فناوری، دانشگاهها، سازمانهای بینالمللی و سرمایهگذاران را گرد هم میآورد.
رهبری در شهر هوشمند نیازمند توانایی همراستا کردن چند لایه است: داده و زیرساخت ارتباطی، معماری امنیت و حریم خصوصی، مدل حکمرانی داده، بودجهریزی سرمایهای و بهرهبرداری و در نهایت سنجش اثر اجتماعی. یک رهبر موثر باید بتواند میان فناوریهای نوظهور همچون هوش مصنوعی، دوقلوی دیجیتال، اینترنت اشیا و پلتفرمهای داده و نیازهای واقعی شهروندان پیوند برقرار کند.

غرفه جمهوری چک؛ الگوی پسماند صفر
غرفه جمهوری چک به رهبری وزارت صنعت و تجارت و همراه با بخش کسبوکار چک برنده جایزه غرفه سبز ۲۰۲۶ شد. این سومین سال متوالی است که چک این جایزه را دریافت میکند. معیارهای ارزیابی فقط زیباییشناسی یا استفاده از چوب و گیاه نیست. داوری بر پایداری غرفه شامل طراحی، سازه و مواد مصرفی و اقدامات پایدار پیش، حین و پس از رویداد تمرکز دارد. غرفههای ۳۰ متر مربع یا بیشتر واجد شرایط شرکت هستند و باید بتوانند نشان دهند که چگونه از مواد، انرژی، حملونقل، پسماند و چرخه عمر اجزای غرفه مدیریت مسئولانهای داشتهاند.
رویکرد چک بر مفهوم چرخشی بودن و صفر پسماند استوار بود. طراحی غرفه بهگونهای اجرا شده بود که اجزای آن پس از پایان نمایشگاه دوباره قابل استفاده، بازیافت یا بازتولید باشند. ایده هنری و خلاقانه غرفه چک نشان میدهد که پایداری نباید به طراحی خشک و کاربردی محدود شود، بلکه میتواند پیام زیستمحیطی را به تجربه بصری و فرهنگی تبدیل کند.

فنلاند؛ موتور نوآوری شهر باز
برنده بخش فناوریهای توانمندساز ، پروژه موتور نوآوری شهر باز از شرکت فنلاندی Wapice بود. این پروژه با تبدیل دادههای پراکنده شامل دادههای ترافیک، مصرف انرژی، وضعیت داراییهای شهری و خدمات شهروندی به خدمات شخصیسازیشده، اپلیکیشنهای آماده و نوآوریهای اکوسیستمی، تلاش میکند پیوستگی را در لایههای مختلف شهر هوشمند افزایش دهد.
این پلتفرم بر پایه هوش مصنوعی است و سه لایه کلیدی دارد؛ نخست لایه، داده و یکپارچهسازی که دادههای شهری را از منابع مختلف جمعآوری، پاکسازی و قابلاستفاده میکند. دوم لایه، توسعه کمکد و بدونکد که به کارشناسان شهری اجازه میدهد بدون وابستگی کامل به تیم نرمافزاری، سرویسها و جریانهای کاری بسازند. سوم، لایه خلق با کمک هوش مصنوعی که تولید سریع اپلیکیشن، تحلیل داده و شخصیسازی خدمات را تسریع میکند.
نوآوری اصلی این شرکت فنلاندی، مفهوم راهحلهای قابلاستفاده مجدد بین شهرها است. این رویکرد هزینه توسعه، زمان استقرار و ریسک تکرار کار را کاهش میدهد. برای موفقیت چنین پلتفرمی، چند شرط فنی حیاتی وجود دارد: استانداردهای باز داده، رابطهای کاربری امن، مدیریت هویت و دسترسی بر پایه نقش، رمزنگاری داده، ثبت وقایع و حاکمیت داده.

رومانی؛ روشنایی هوشمند کممصرف
پروژه روشنایی هوشمند برای جاماندگان از شرکت رومانیایی URBIOLED برنده جایزه انرژی و محیط زیست شد. این پروژه یکی از فقیرترین شهرستانهای اروپا را به یک الگوی عملی روشنایی هوشمند تبدیل کرد. تعداد ۳۰ هزار و ۷۶۶ چراغ LED هوشمند در طول ۹۲۳ کیلومتر جاده نصب شده است. هدف فقط جایگزینی لامپهای قدیمی با LED نبود، بلکه سیستم بهگونهای طراحی شده که ایمنی و دید در شرایط مختلف جوی را بهبود دهد و مصرف انرژی را کاهش دهد.
ویژگی فنی مهم پروژه تغییر دینامیک رنگ نور بر اساس شرایط جوی است. در مه، باران یا شرایط کمدید، طیف و کیفیت نور میتواند برای افزایش کنتراست و وضوح تنظیم شود. این کار با تنظیم رنگدما و توزیع نور انجام میشود تا رانندگان و عابران دید بهتری داشته باشند. افزون بر این، شدت نور در موقعیتهای مختلف بهصورت هوشمند با هوش مصنوعی کنترل میشود.
این مدل تعادل میان ایمنی، راحتی بصری، کاهش آلودگی نوری و صرفهجویی انرژی را برقرار میکند. بر اساس نتایج اندازهگیریشده، مصرف انرژی هر چراغ ۶۴ درصد کاهش پیدا کرده و صرفهجویی سالانه بیش از ۵۷۰ هزار یورو گزارش شده است.

فدراسیون بینالمللی خودرو؛ پیشبینی ریسک جادهها
برنده بخش حملونقل، پروژه امتیازهای جادهای بر پایه ریسک از فدراسیون بینالمللی خودرو (FIA) بود. این پروژه یک دوقلوی دیجیتال پیشبینیکننده زیرساخت شهری بر پایه هوش مصنوعی معرفی کرد که بهجای واکنش پس از حادثه، ریسکهای ایمنی ترافیک را پیش از وقوع تحلیل و کاهش میدهد.
ایده مرکزی تولید امتیاز ریسک مقیاسپذیر برای بخشهای مختلف شبکه راه است. مدل از دادههای چندگانه برای پیشبینی احتمال بروز خطر استفاده میکند: هندسه جاده، سرعت، حجم و نوع ترافیک، تقاطعها، شرایط نور، وضعیت پیادهرو و عابر و بر آمار تصادفات گذشته. تمرکز ویژه پروژه بر کاربران آسیبپذیر جاده شامل عابران پیاده، دوچرخهسواران، موتورسواران، کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیت است.
ارزش اجرایی این سیستم در مداخله هدفمند است. شهرداری میتواند منابع محدود خود همچون بودجه ایمنی، نیروی بازرسی، تجهیزات آرامسازی ترافیک و اصلاح تقاطعها را به نقاطی هدایت کند که بالاترین ریسک را دارند. این پروژه نشان میدهد که آینده ایمنی ترافیک از پاسخ به تصادف به پیشبینی و پیشگیری از تصادف حرکت میکند؛ گذاری که میتواند جان انسانها را نجات دهد و هزینههای اجتماعی و درمانی شهرها را کاهش دهد.

ICLEI Europe؛ آموزش مسئولانه هوش مصنوعی
برنده بخش زندگی و فراگیری، پروژه صندوق فرصتهای هوش مصنوعی از شبکه بینالمللی دولتهای محلی برای پایداری در اروپا (ICLEI Europe) بود. این پروژه یک برنامه آموزشی رایگان هوش مصنوعی برای مقامات و کارکنان شهرهای اروپایی است که هدف آن تقویت توانمندی آنان در استفاده عملی، مسئولانه و اخلاقی از هوش مصنوعی است.
مشکل رایج در شهرداریها این است که فناوریهای هوش مصنوعی سریعتر از ظرفیت انسانی و قانونی برای استفاده از آنها رشد میکنند. کارمندان شهری ممکن است با ابزارهای هوش مصنوعی آشنا باشند، اما ندانند داده شهروند چگونه باید محافظت شود، الگوریتم چگونه باید اعتبارسنجی شود یا تصمیم خودکار کجا باید با نظارت انسانی همراه باشد. این پروژه دقیقا روی این شکاف تمرکز دارد.
پیوند این پروژه با اقدام اقلیمی محلی نیز قابلتوجه است. شهرها برای برنامهریزی کاهش کربن، مدیریت انرژی، مقابله با سیل، بهبود کیفیت هوا و طراحی فضای سبز به تحلیل داده نیاز دارند. هوش مصنوعی میتواند به شناسایی الگوها، پیشبینی تقاضا و اولویتبندی مداخلات کمک کند، به شرط اینکه کارکنان شهری بتوانند خروجی آن را تفسیر و به سیاست تبدیل کنند. رایگان بودن برنامه اهمیت آن را در حوزه فراگیری نشان میدهد. ICLEI Europe تلاش میکند شکاف دیجیتال میان شهرهای بزرگ و کوچک را کاهش دهد.

کمیسیون سلطنتی ریاض؛ زمین مسکونی دیجیتال
برنده بخش زیرساخت و ساختمان، برنامه توازن در ریاض به اجرای کمیسیون سلطنتی شهر ریاض در عربستان سعودی بود. این برنامه با هدف تامین زمین مسکونی مقرونبهصرفه برای شهروندان سعودی طراحی شده است. مشکل اصلی که توازن به آن پاسخ میدهد، نبود توازن در بازار مسکن است: افزایش تقاضا، رشد جمعیت، گرانی زمین و محدودیت عرضه زمین مسکونی مناسب میتوانند مالکیت مسکن را برای بسیاری از خانوارها دشوار کنند. برنامه با افزایش عرضه زمین تلاش میکند بازار را متعادلتر کند و مالکیت خانه را آسان کند.
پلتفرم توازن ۴۰ هزار قطعه زمین عرضه میکند و به این ترتیب فرایند تخصیص زمین از حالت کاغذی، پراکنده و غیرشفاف به یک بستر دیجیتال متمرکز منتقل شده است. ثبتنام متقاضی، احراز هویت، اعتبارسنجی شرایط، تخصیص، پرداخت، پیگیری وضعیت و مستندسازی حقوقی در یک جریان دیجیتال انجام میشود.
از منظر شهرسازی، توزیع ۴۰ هزار قطعه زمین فقط یک عملیات اداری نیست، بلکه بر شبکه راه، حملونقل عمومی، آب، فاضلاب، برق، مدارس، مراکز درمانی و خدمات عمومی اثر میگذارد. موفقیت برنامه به هماهنگی میان تخصیص زمین و برنامهریزی زیرساختی بستگی دارد. فناوریهای هوشمند، شیوههای پایدار، مسکن مقرونبهصرفه و بازسازی شهری توازن در نقطه تلاقی مسکن قابلدسترس و مدیریت دیجیتال زمین قرار میگیرد.

شورای شهر مادرید؛ مغز دیجیتال شهری
برنده بخش حکمرانی و اقتصاد، پروژه هوشمندی مادرید در عمل از شورای شهر مادرید اسپانیا بود. این پروژه یک مدل عملیاتی یکپارچه برای مدیریت هوشمند شهر است که داده، هوش مصنوعی و دوقلوی دیجیتال را در خدمت بهبود کیفیت زندگی شهروندان قرار میدهد. هدف اندازهگیری، شبیهسازی و بهبود شاخصهایی همچون کیفیت هوا، انرژی، آب، پسماند، فضاهای سبز و تابآوری شهری است.
دوقلوی دیجیتال در این مدل بازنمایی زنده شهر است. دادههای حسگرها، دوربینها، سامانههای شهری و منابع عمومی در آن تجمیع میشوند تا مدیران بتوانند وضعیت فعلی شهر را ببینند و اثر تصمیمها را پیش از اجرا شبیهسازی کنند. نکته برجسته این برنامه رویکرد انسانمحور و تعاملی است. هدف فقط جمعآوری داده نیست، بلکه هدف این است که داده به تصمیم قابلاجرا، خدمت شهروندی بهتر و سیاست اثرگذار تبدیل شود.




نظر شما