به گزارش خبرگزاری ایمنا از کرمانشاه، وقتی از حضرت فاطمه زهرا(س) سخن گفته می‌شود، بخش مهمی از روایت‌ها به حوادث پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، ماجرای فدک و مظلومیتی اختصاص دارد که بر این بانوی بزرگوار گذشت، اما زندگی و شخصیت ایشان تنها در این حوادث خلاصه نمی‌شود، موضع‌گیری در برابر تحولات جامعه اسلامی، شناخت عمیق از آموزه‌های پیامبر، جایگاه علمی و معنوی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، بخش‌های دیگری از سیره‌ای است که می‌تواند برای جامعه امروز نیز الگو باشد.
با وجود برگزاری گسترده مراسم فاطمیه، هنوز ابعاد مختلف شخصیت حضرت زهرا(س) به‌درستی برای جامعه شناخته نشده است، در بسیاری از این برنامه‌ها از مصائب و مظلومیت ایشان گفته می‌شود، اما درباره علم، معرفت، عبادت، کنشگری اجتماعی و شیوه زندگی ایشان کمتر سخن به میان می‌آید، در حالی که شناخت این ابعاد می‌تواند نگاه جامعه به شخصیت حضرت زهرا(س) را از یک روایت تاریخی فراتر ببرد و به الگویی عملی برای زندگی تبدیل کند.
حجت الاسلام برهان قلعه‌بالایی، معاون پژوهش حوزه علمیه استان کرمانشاه، در گفتگو با ایمنا با اشاره به ناشناخته ماندن جایگاه و ابعاد شخصیتی حضرت زهرا(س)، معتقد است موضع‌گیری ایشان پس از رحلت پیامبر(ص) ریشه در شناخت عمیق از مسیر رسالت داشت و خطبه فدکیه نیز تنها اعتراض به مسئله فدک نبود، بلکه جامعه و حاکمیت را در برابر انحراف از مسیر پیامبر قرار می‌داد.
چرا حضرت زهرا(س) در برابر تحولات جامعه سکوت نکردند؟
موضع‌گیری حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) را باید با توجه به جایگاه ایشان در کنار پیامبر و شناختی که از سال‌های رسالت داشتند، بررسی کرد، ایشان از نزدیک شاهد تلاش‌های پیامبر برای هدایت جامعه اسلامی بودند و نسبت به مسیری که برای آینده مسلمانان ترسیم شده بود، شناخت داشتند.
حجت‌الاسلام قلعه بالایی در پاسخ به چرایی سکوت نکردن حضرت زهرا(س) اظهار کرد: چرا باید حضرت زهرا(س) سکوت می‌کردند؟ ایشان نزدیک‌ترین فرد به پیامبر بودند و بیش از هر کسی باید برای ادامه راه ایشان اصرار می‌داشتند، چراکه از زحمات پیامبر، آموزه‌های وحیانی و مسیری که برای جامعه اسلامی در نظر گرفته بودند، شناخت بیشتری داشتند.
وی افزود: حضرت زهرا(س) در خانه وحی حضور داشتند و نزول وحی و شکل‌گیری قرآن را از نزدیک دیده بودند، همچنین مسیر و برنامه‌ای را که پیامبر برای جامعه اسلامی ترسیم کرده بودند، بهتر از بسیاری از افراد می‌شناختند، به همین دلیل سکوت ایشان در برابر تحولات پس از رحلت پیامبر معنا نداشت و به‌عنوان نزدیک‌ترین فرد به پیامبر و پس از ایشان به امیرالمؤمنین(ع)، نمی‌توانستند نسبت به این مسائل بی‌تفاوت باشند.
خطبه فدکیه؛ استیضاح جامعه و حاکمیت پس از رحلت پیامبر(ص)
ماجرای فدک یکی از شناخته‌شده‌ترین بخش‌های زندگی حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر است، اما در نگاه به خطبه فدکیه نباید تنها به موضوع فدک توجه کرد، چراکه در این خطبه، حضرت زهرا(س) علاوه بر بیان مطالبه خود، جامعه و حاکمیت را نیز در برابر آنچه پس از رحلت پیامبر اتفاق افتاده بود، مورد پرسش قرار دادند.
معاون پژوهش حوزه علمیه استان کرمانشاه در تبیین این موضوع گفت: در خطبه فدکیه اساساً بحث تنها اعتراض به فدک نیست، بلکه حضرت زهرا(س) حاکمیت و جامعه را استیضاح کردند، ایشان با فصاحت و بلاغتی که از خاندان وحی سرچشمه می‌گرفت، جامعه را با این پرسش مواجه کردند که چرا در برابر حقی که آشکار شده بود، سکوت کرده و نسبت به آنچه اتفاق افتاده است، واکنشی نشان نداده است.
قلعه‌بالایی ادامه داد: حضرت زهرا(س) علاوه بر حاکمیت، جامعه را نیز مورد خطاب قرار دادند و این پرسش را مطرح کردند که چرا در جامعه انحراف ایجاد شده و چرا مسیر پیامبر ادامه پیدا نمی‌کند، بنابراین خطبه فدکیه را باید فراتر از مسئله فدک و در چارچوب اعتراض به انحرافی که در مسیر جامعه اسلامی ایجاد شده بود، بررسی کرد.
مقام حضرت زهرا(س) هنوز آن‌گونه که باید شناخته نشده است
با گذشت قرن‌ها از زندگی حضرت زهرا(س)، همچنان شناخت ابعاد وجودی و جایگاه ایشان از موضوعاتی است که نیازمند توجه و بررسی بیشتر است، موضوعی که از نگاه این کارشناس، تنها به کم‌کاری در معرفی شخصیت ایشان بازنمی‌گردد، بلکه به عظمت مقام معرفتی حضرت زهرا(س) نیز مربوط می‌شود.
قلعه‌بالایی در این باره اظهار کرد: حضرت زهرا(س) شخصیتی مجهول‌القدر هستند و قدر و قیمت ایشان آن‌گونه که باید شناخته نشده است، ایشان حورای انسیه و برترین بانوی عالم هستند و پیامبر اکرم(ص) با آن عظمت و جایگاه، مقام ویژه‌ای برای ایشان قائل بودند.
وی با اشاره به روایات مربوط به مقام حضرت زهرا(س) افزود: در روایات، حضرت زهرا(س) به شب قدر تشبیه شده‌اند و همان‌طور که حقیقت شب قدر به‌طور کامل برای انسان قابل درک نیست، شناخت تمام ابعاد وجودی ایشان نیز برای انسان غیرمعصوم امکان‌پذیر نیست، چراکه معرفت به مقام معصوم، در حقیقت در توان خود معصوم قرار دارد و این موضوع بحث گسترده‌ای است.
شناخت حضرت زهرا(س) نباید به مظلومیت و مصائب محدود شود
یکی از موضوعاتی که در معرفی شخصیت حضرت زهرا(س) اهمیت دارد، توجه به همه ابعاد وجودی ایشان است، در کنار روایت مظلومیت و مصائب، ویژگی‌های علمی، اخلاقی، عبادی و اجتماعی این بانوی بزرگوار نیز باید برای جامعه بازگو شود تا تصویری کامل‌تر از سیره فاطمی شکل بگیرد.
معاون پژوهش حوزه علمیه استان کرمانشاه با تأکید بر اینکه در معرفی این ابعاد کوتاهی شده است، گفت: معتقدم جنبه‌های مختلف وجودی حضرت زهرا(س) آن‌گونه که باید و شاید به جامعه معرفی نشده است، ای‌کاش بیشتر درباره علم ایشان، حیا و عفت، زیست مؤمنانه، شرافت، کرامت، ایثار، بندگی، مراحل عبادی و جایگاه علمی و معرفتی ایشان کار می‌کردیم و این ویژگی‌ها را در کنار مظلومیت حضرت زهرا(س) برای مردم بیان می‌کردیم.
وی افزود: باید آنچه درباره شخصیت حضرت زهرا(س) گفته شده است، به‌درستی برای جامعه تبیین شود و تنها به بیان مصائب ایشان بسنده نکنیم، چراکه ابعاد علمی، اخلاقی و معنوی این بانوی بزرگوار نیز بخش مهمی از شخصیت ایشان را تشکیل می‌دهد.
سیره فاطمی؛ جمع میان مسئولیت خانوادگی و اجتماعی
حضور حضرت زهرا(س) در عرصه‌های اجتماعی در کنار مسئولیت‌های ایشان در خانواده، از دیگر ابعادی است که می‌تواند برای جامعه امروز مورد توجه قرار گیرد، این سیره نشان می‌دهد که پرداختن به خانواده و حضور در اجتماع، الزاماً دو مسئولیت متضاد نیستند و می‌توان هر دو را به‌درستی انجام داد.
قلعه‌بالایی در پاسخ به این پرسش که حضرت زهرا(س) چگونه میان این مسئولیت‌ها توازن برقرار می‌کردند، اظهار کرد: جمع میان این مسئولیت‌ها برای انسان کامل دشوار نیست، مشکل اینجاست که ما جایگاه انسان کامل را به‌درستی نمی‌شناسیم و تصور می‌کنیم اگر فردی فعالیت اجتماعی داشته باشد، دیگر نمی‌تواند به امور منزل بپردازد یا اگر مسئولیت‌های خانوادگی را انجام دهد، امکان حضور در اجتماع را نخواهد داشت.
وی ادامه داد: حضرت زهرا(س) به‌عنوان یک انسان کامل، هم فعالیت اجتماعی داشتند، هم عبادت فردی و اجتماعی انجام می‌دادند و هم در کنار همسر و فرزندان خود مسئولیت‌های خانوادگی را بر عهده داشتند، ایشان در جایگاه همسر و مادر نیز در اوج کمال بودند و این ویژگی‌ها از شئون شخصیت حضرت زهرا(س) به شمار می‌رود.
محبت به حضرت زهرا(س) باید بر پایه معرفت باشد
ارادت به حضرت زهرا(س) زمانی می‌تواند به شناختی عمیق و اثرگذار تبدیل شود که با آگاهی از جایگاه ایشان و شناخت مبانی دینی همراه باشد، موضوعی که از نگاه قلعه‌بالایی، با معیارهای دینداری واقعی نیز ارتباط دارد.
معاون پژوهش حوزه علمیه استان کرمانشاه با اشاره به این موضوع گفت: همان‌طور که امیرالمؤمنین(ع) معیار و ملاک در قیامت و دینداری هستند، حضرت زهرا(س) نیز به‌عنوان همسر ایشان باید معیار دینداری و مرز میان دینداری واقعی و غیرواقعی باشند.
وی افزود: کسی که نسبت به حضرت زهرا(س) تعصب و ارادت دارد، باید از عمق دینی و معرفت برخوردار باشد، دین‌شناس، خداشناس، پیامبرشناس و ولایت‌شناس باشد و این شناخت را از مسیر علم و معرفت به دست آورده باشد، در این صورت می‌توان مرز میان دینداری واقعی و دینداری صرفاً ظاهری را تشخیص داد.
فاطمیه فرصتی برای معرفی الگوی عملی زندگی
برگزاری مراسم فاطمیه فرصتی برای زنده نگه داشتن یاد و جایگاه حضرت زهرا(س) است، اما اثرگذاری این مراسم زمانی کامل‌تر می‌شود که در کنار روایت مصائب، به معرفی سبک زندگی و ویژگی‌های شخصیتی ایشان نیز پرداخته شود، موضوعی که همچنان به توجه بیشتری در برنامه‌های فرهنگی و مذهبی نیاز دارد.
وی با اشاره به محدود ماندن برخی برنامه‌های فاطمیه به بیان مظلومیت حضرت زهرا(س) خاطرنشان کرد: ما نتوانسته‌ایم شخصیت ایشان را آن‌گونه که باید برای خودمان و خانواده‌هایمان معرفی کنیم و یک الگوی زیستی و عملی از حضرت زهرا(س) برای زندگی ارائه دهیم.
حجت‌الاسلام قلعه بالایی ادامه داد: نتوانسته‌ایم آن‌طور که شایسته است، شخصیت حضرت زهرا(س) را در اجتماع و سیاست، علم و عبادت معرفی کنیم و همین مسئله باعث شده است که ایشان تأثیرگذاری مورد انتظار را در جامعه نداشته باشند، باید ابعاد مختلف زندگی این بانوی بزرگوار را به‌درستی تبیین کنیم تا مردم بتوانند از سیره ایشان در زندگی خود الگو بگیرند.
وی با اشاره به اینکه معرفی شخصیت حضرت زهرا(س) نباید به بیان مصائب و مظلومیت ایشان محدود بماند، خاطرنشان کرد: ما نتوانسته‌ایم آن‌گونه که شایسته است، شخصیت ایشان را برای خودمان و خانواده‌هایمان معرفی کنیم و یک الگوی زیستی و عملی از حضرت زهرا(س) برای زندگی ارائه دهیم.
حجت الاسلام قلعه بالایی افزود: باید ابعاد مختلف شخصیت این بانوی بزرگوار را در عرصه‌های اجتماعی، سیاسی، علمی و عبادی به جامعه معرفی کنیم تا شناخت حضرت زهرا(س) از سطح ارادت و برگزاری مراسم فراتر برود و به معرفتی تبدیل شود که در زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان نمود پیدا کند.
نظر شما