سردار علی فتحیان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا یکی از ضرورتهای مهم در برنامهریزی فرهنگی و اجتماعی، شناخت دقیق مسائل و ریشهیابی عوامل شکلدهنده به آنها است، اظهار کرد: رویکردی که با عبور از برداشتهای اولیه و بررسی لایههای پنهان هر مسئله، امکان گرفتن تصمیمهای مؤثرتر را فراهم میکند.
وی افزود: در همین چارچوب با تأکید بر ضرورت توجه به هویت تاریخی و فرهنگی اصفهان، ریشهداری دینداری در میان مردم این منطقه بهعنوان یکی از مؤلفههای مهم اجتماعی مطرح شده است؛ ظرفیتی که میتواند در مسیر تحقق آرمانهای انقلاب و رویارویی آگاهانه با تحولات فرهنگی نقشآفرین باشد.
جانشین فرمانده سپاه صاحب الزمان استان اصفهان شناخت مسائل اجتماعی و فرهنگی، نخستین گام برای برنامهریزی مؤثر و دستیابی به اهداف تعیینشده است، تصریح کرد: در این زمینه، برای نخستینبار نظام مسائل در ساختار برنامهریزی مجموعه مربوطه مورد توجه قرار گرفته است.
فتحیان ادامه داد: تلاش کردیم پیش از طراحی و اجرای هر برنامه، مسائل و نیازهای مردم در هر منطقه را شناسایی کنیم تا اقدامات متناسب با واقعیتهای اجتماعی و فرهنگی همان منطقه باشد. هدف این است که برنامهها تنها بر اساس برداشتهای کلی تدوین نشوند، بلکه از دل مسائل واقعی جامعه شکل گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت عبور از تحلیلهای سطحی افزود: برای رسیدن به مسئله اصلی، باید چندین مرحله چرایی را پیگیری کرد، بهطو معمول نخستین پاسخی که به ذهن میرسد، بهعنوان علت یک مسئله پذیرفته میشود؛ در حالی که ممکن است عوامل دیگری در شکلگیری آن نقش داشته باشند. اگر پرسشهای دقیقتری مطرح کنیم و هر پاسخ را دوباره به پرسش تبدیل کنیم، بهتدریج میتوانیم از نشانههای ظاهری عبور کنیم و به ریشه اصلی مسئله برسیم.
جانشین فرمانده سپاه صاحب الزمان استان اصفهان توضیح داد: این رویکرد بهویژه در بررسی مسائل فرهنگی و اجتماعی اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه بسیاری از پدیدهها، برخلاف ظاهرشان، تنها یک علت مشخص ندارند و ممکن است از مجموعهای از عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و تربیتی تأثیر بپذیرند.
فتحیان با اشاره به بعضی برداشتها درباره وضعیت حجاب و نقش شرایط اقتصادی در آن تاکید کرد: در بررسی این موضوع نباید تنها به یک دلیل بسنده کرد. برای مثال، ممکن است در برخی تحلیلها وضعیت اقتصادی افراد بهعنوان عامل مؤثر در رعایتنکردن حجاب مطرح شود، اما باید دقیقتر بررسی کنیم که آیا مسئله اقتصادی است یا ریشه در عوامل دیگری دارد. نمیتوان بدون شناخت شرایط و انگیزههای افراد، یک علت واحد را به همه تعمیم داد.
وی با اشاره به ضرورت توجه به تفاوتهای اجتماعی و اقتصادی در تحلیل مسائل فرهنگی گفت: ممکن است فردی از نظر مالی در شرایط مناسبی قرار داشته باشد، اما این وضعیت به معنای رعایت بیشتر یک هنجار اجتماعی نیست. بنابراین، برای شناخت درست هر مسئله باید شرایط واقعی جامعه و عوامل اثرگذار بر رفتار افراد را بررسی کرد و از قضاوتهای شتابزده پرهیز داشت.
جانشین فرمانده سپاه صاحب الزمان استان اصفهان اظهار کرد: از سوی دیگر در تحلیل وضعیت فرهنگی اصفهان، نمیتوان پیشینه تاریخی و جایگاه مذهبی این منطقه را نادیده گرفت. این شهر در طول تاریخ از مراکز مهم علمی، دینی و فرهنگی ایران و جهان تشیع بوده و آثار تاریخی، مساجد، حوزههای علمی و شخصیتهای برجسته آن، بخشی از این هویت دیرینه را شکل دادهاند.
فتحیان با تأکید بر اینکه دینداری در اصفهان ریشهای عمیق و تاریخی دارد، افزود: به نظر میرسد یکی از مهمترین پاسخها برای شناخت هویت دینی مردم این منطقه، توجه به ریشهدار بودن دینداری در میان آنهاست. این دینداری تنها ظاهری نیست، بلکه در طول تاریخ با فرهنگ، شناخت و باورهای مردم پیوند خورده است.
وی با اشاره به جایگاه تاریخی اصفهان در فرهنگ اسلامی و شیعی ادامه داد: ما با افتخار از پیشینه مذهبی این شهر یاد میکنیم؛ از جایگاه تاریخی آن در جهان تشیع، از مساجد و بناهای دینی و از شخصیتهایی که در شکلگیری و گسترش معارف اسلامی نقش داشتهاند. این پیشینه نشان میدهد که دینداری در این منطقه، موضوعی مقطعی یا تنها وابسته به تحولات سیاسی و اجتماعی روز نیست، بلکه ریشه در تاریخ و هویت مردم دارد.
جانشین فرمانده سپاه صاحبالزمان(عج) استان اصفهان در تبیین این موضوع با اشاره به روایتی از شهید مرتضی مطهری که اهمیت سطح آگاهی دینی مردم و جایگاه پرسشگری در جامعه برجسته شده است، یادآور شد: بر اساس این روایت، مطهری در یکی از سفرهای خود به اصفهان با پیرمردی روبهرو میشود که پرسشی علمی از او مطرح میکند. هنگامی که پاسخ مطهری با تردید همراه میشود، آن پیرمرد از او میپرسد: «پس چرا عمامه بر سر گذاشتهای، وقتی پاسخ این پرسش را نمیدانی؟
فتحیان با اشاره به اهمیت این روایت ادامه داد: شهید مطهری از این ماجرا برای بیان انتظاری استفاده میکند که جامعه از عالمان دینی دارد. این روایت نشان میدهد که مردم تا چه اندازه برای علم و آگاهی ارزش قائل بودهاند و از عالمان انتظار پاسخگویی داشتهاند. همین روحیه پرسشگری و توجه به جایگاه دانش، بخشی از سرمایه فرهنگی و دینی این منطقه است.
وی تاکید کرد: ریشهداری دینداری در اصفهان را باید در پیوند میان باورهای دینی، آگاهی اجتماعی، پیشینه تاریخی و مشارکت مردم در شکلگیری تحولات فرهنگی جستوجو کرد. چنین نگاهی میتواند در تحلیل مسائل امروز جامعه نیز راهگشا باشد؛ زیرا شناخت هویت فرهنگی مردم، بدون توجه به زمینههای تاریخی و اجتماعی شکلگیری آن، تصویری ناقص از واقعیت ارائه میدهد.
جانشین فرمانده سپاه صاحبالزمان(عج) استان اصفهان با اشاره به پیوند میان مردم و انقلاب اسلامی گفت: مردم این منطقه پیش از انقلاب نیز از پیشینه و باورهای دینی عمیقی برخوردار بودند و با انقلاب، احساس نکردند که مخاطب تنها یک حرکت سیاسی قرار گرفتهاند؛ بلکه خود را بخشی از آن و شکلدهنده آن میدانستند. به همین دلیل، همچنان خود را در مسیر تحقق آرمانها و اهدافی میبینند که با انقلاب تعریف کردهاند.
فتحیان با تأکید بر ضرورت پرهیز از نگاه ناامیدانه به تحولات اجتماعی افزود: در کنار مسائل و چالشهایی که وجود دارد، نباید از ظرفیتها و اتفاقات مثبت جامعه غافل شویم. نسلهای مختلفی در این سرزمین برای حفظ باورها، ارزشها و هویت دینی تلاش کردهاند و این سرمایه اجتماعی همچنان میتواند در مسیر تحقق اهداف فرهنگی و اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.
وی با بیان اینکه در مجموع، شناخت مسائل فرهنگی و اجتماعی اصفهان مستلزم نگاهی چندبعدی است؛ نگاهی که هم واقعیتهای امروز جامعه را با دقت بررسی کند و هم از ظرفیتهای تاریخی، مذهبی و فرهنگی آن غافل نماند، خاطرنشان کرد: ریشهداری دینداری در میان مردم این منطقه در کنار ضرورت شناخت دقیق تغییرات نسلی و تحولات اجتماعی، میتواند مبنایی برای تدوین برنامههایی باشد که بهجای تمرکز بر نشانهها، عوامل بنیادین مسائل را هدف قرار دهند و با اتکا به سرمایه فرهنگی جامعه، زمینه مشارکت مؤثرتر مردم در تحقق آرمانهای اجتماعی و فرهنگی را فراهم کنند.




نظر شما